عقربی به طول یک متر و قدمت ۴۱۵ میلیون سال؛ بزرگ ترین عقرب جهان میلیونها سال پیش چگونه زندگی میکرد و چرا اینقدر بزرگ شد؟
فسیلهایی که بیش از ۱۵۰ سال در مجموعه «موزه تاریخ طبیعی لندن» نگهداری میشدند، اکنون راز یکی از شگفتانگیزترین شکارچیان تاریخ زمین را فاش کردهاند. پژوهشگران پس از بررسیهای دقیق تأیید کردهاند که این گونه باستانی به نام «پراارکتوروس گیگاس»، در واقع بزرگ ترین نمونه شناختهشده از تیره عقرب در جهان است که تاکنون روی زمین زندگی کرده است.
این شکارچی غولپیکر حدود ۴۱۵ میلیون سال پیش در مناطقی زندگی میکرد که امروزه بخشی از انگلستان و ولز هستند. طول بدن آن به حدود یک متر میرسید و چنگالهایی بیش از ۱۶ سانتیمتر داشت؛ ویژگیهایی که آن را به یکی از ترسناکترین شکارچیان عصر خود تبدیل میکرد.
دانشمندان «دانشگاه منچستر» و «موزه تاریخ طبیعی لندن» با استفاده از فناوریهای تصویربرداری و تحلیلهای مدرن، نمونههایی را که نخستین بار در قرن نوزدهم توصیف شده بودند، دوباره بررسی کردند. نتیجه این بررسیها نشان داد که این فسیلها متعلق به یک عقرب واقعی و در عین حال گونهای کاملاً متمایز هستند.
چرا این کشف ۴۱۵ میلیون ساله برای دانشمندان اهمیت دارد؟
پاسخ کوتاه این است که بررسی این فسیل ارزش علمی بسیار بالایی دارد، زیرا این جانور در دورهای با قدمت ۴۱۵ میلیون سال پیش زندگی میکرد؛ یعنی زمانی که حیات روی خشکی هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار داشت.
به گفته پژوهشگران، پراارکتوروس گیگاس دستکم ۵۰ میلیون سال پیش از بسیاری از بندپایان غولپیکر شناختهشده ظاهر شده بود. در آن زمان هنوز جنگلها شکل نگرفته بودند و این نمونه، بزرگ ترین جاندار در میان انواع عقربها در جهان بود که روی خشکیهای تازه شکلگرفته گام میگذاشت.
ریچارد جی. هاوارد، سرپرست این پژوهش، میگوید تأیید هویت این جانور بهعنوان یک عقرب غولپیکر، درک دانشمندان از زمان و چگونگی تکامل بزرگ ترین بندپایان جهان را دگرگون میکند.
شکارچی غولپیکری در دنیایی کوچک
ین موجود باستانی در دوره دونین آغازین زندگی میکرد؛ یعنی همان دورهای که بقایای این فسیل از آن به جا مانده است و نشان میدهد در آن مقطع ۴۱۵ میلیون ساله، بیشتر موجودات خشکی بسیار کوچک بودهاند.
برخلاف بندپایان غولپیکر دورههای بعدی، این جانور از سطح بالای اکسیژن که بعدها با گسترش جنگلها ایجاد شد، بهرهای نمیبرد. همین موضوع باعث شده پژوهشگران به توضیح دیگری درباره نحوه تکامل بزرگ ترین و عجیبترین گونه عقرب در جهان فکر کنند.
ممکن است دلیل اصلی رشد غیرعادی این عقرب، کمبود رقیب و شکارچیان بزرگ در محیط زندگیاش بوده باشد. به بیان ساده، این شکارچی در اکوسیستمی زندگی میکرد که تعداد اندکی جانور بزرگ در آن حضور داشتند و همین فرصت را برای تسلط کامل بر محیط فراهم میکرد.
آیا این عقرب در آب زندگی میکرد؟
برخی از فسیلها ساختارهایی شبیه به زائدههای پهن روی بخش شکمی بدن را نشان میدهند؛ ویژگیای که در سختپوستان امروزی مانند خرچنگ دریایی نیز دیده میشود.
این شواهد باعث شده دانشمندان احتمال دهند این عقرب بزرگ بخشی از زندگی خود را در محیطهای آبی یا آب شیرین سپری میکرده و شاید توانایی جابهجایی میان آب و خشکی را داشته است.
پژوهشگران همچنین با تحلیل ساختار هر فسیل متعلق به این دوره دریافتند که عقربها نسبت به سایر عنکبوتیان فراوانتر هستند؛ این موضوع فرضیه زندگی اولیه آنها را در آبهای شیرین، آن هم در دورهای با قدمت ۴۱۵ میلیون سال پیش ، تقویت میکند. محیطی که شانس فسیل شدن موجودات در آن بیشتر است.
کشف راز بزرگ ترین عقرب جهان پس از یک قرن معما
این جانور نخستین بار در سال ۱۸۷۱ معرفی شد، اما دانشمندان در تشخیص هویت واقعی آن با مشکل روبهرو بودند.
فسیلهای موجود ناقص بودند و بخشهای مهمی مانند دم در آنها حفظ نشده بود. به همین دلیل برای بیش از یک قرن مشخص نبود که این موجود دقیقاً به چه گروهی تعلق دارد.
پیشرفتهای اخیر در مطالعه بقایای باستانی و کشف نمونههای کاملتر، سرانجام امکان مقایسه دقیق را فراهم کرد. همین مقایسهها ویژگیهای آناتومیکی منحصربهفرد این فسیل ۴۱۵ میلیون ساله را آشکار کرد و معمای دیرینه را به طور کامل حل نمود.
در حالی که دانشمندان هنوز به دنبال یافتههای کاملتر از این شکارچی باستانی هستند، این جانور غولپیکر اکنون جایگاه خود را بهعنوان بزرگ ترین و مهیبترین عقرب باستانی در تاریخ جهان به دست آورده است. موجودی که تصویری تازه از نخستین اکوسیستمهای زمین ارائه میدهد.
منبع: دانشگاهمنچستر
