با وجود جهش هزینههای مرتبط با اجاره انواع خانه، اقامت در شهرهایی مانند تورنتو و ونکوور همچنان مقصد اصلی بخش بزرگی از مهاجران تازهوارد به کانادا هستند. دادههای سرشماری ۲۰۲۱ نشان میدهد ۴۱.۲ درصد از تازهواردان در این دو کلانشهر ساکن شدهاند؛ رقمی که نسبت به سرشماری ۲۰۱۶ تغییر چندانی نکرده است.
با این حال، تأمین سرپناه در این بازار فشاری کمسابقه به همراه دارد. ارزیابیهای بازار اجاره حاکی از آن است که یک کارگر حداقلبگیر برای پرداخت اجاره ماهانه یک آپارتمان یکخوابه معمولی، باید حدود ۱۴۵ ساعت در تورنتو و ۱۵۰ ساعت در ونکوور کار کند. این فاصله چشمگیر میان فرصتهای شغلی و هزینه واقعی زندگی، ماندن تازهواردان در این شهرها را با چالش جدی روبهرو کرده است.
چرا این شهرهای بزرگ کانادا هنوز مقاصدی مهاجرپذیر محسوب میشوند؟
آمارهای رسمی نشان میدهد مهاجران تازهوارد همچنان بیش از هر جای دیگر راهی تورنتو و ونکوور میشوند. طبق سرشماری ۲۰۲۱، نزدیک به ۲۹.۵ درصد تازهواردان در تورنتو و ۱۱.۷ درصد در ونکوور مستقر شدند. مجموع سهم این دو شهر به ۴۱.۲ درصد رسید که تکرار آمار سرشماری ۲۰۱۶ بود.
البته مونترال با سهم ۱۲.۲ درصدی بالاتر از ونکوور قرار گرفت، بنابراین ونکوور بهتنهایی شهر دوم کشور نبود. یادآوری این نکته هم ضروری است که این اعداد مربوط به دو سرشماری پنجسالهاند و به این معنا نیست که در تکتک سالها دقیقاً همین رقم ثبت شده باشد.
گزارش منتشرشده در نیو کنادین مدیا و بازنشر آن در بیزنس این ونکوور، تصویر روشنی از بار مالی این سکونت نشان میدهد. شاخص بانک اروپایی bunq که برآوردهای آن از سایت نامبئو میآید، نشان میدهد مبالغ اجاره برای یک خانه، ۷۱ درصد کل هزینههای ماهانه در ونکوور و ۶۸ درصد را در شهر تورنتو دربرمیگیرد.
تحلیل زووکازا بر پایه آمارهای Rentals.ca هم فشار دستمزد را بازگو میکند؛ کارگری با حداقل حقوق باید ماهانه حدود ۱۴۵ ساعت در تورنتو و ۱۵۰ ساعت در ونکوور وقت بگذارد تا فقط اجاره یک آپارتمان یکخوابه را بپردازد.
با این وجود، هزینه مسکن کل ماجرا نیست. بررسیهای دولتی روشن میکند که نزدیکی به خانواده و دوستان، در کنار شانس تحصیل و یافتن شغل مناسب، دلایلی هستند که اجازه نمیدهند فشار اجارهبها بهسرعت مهاجران را از ماندن در این کلانشهرها پشیمان کند.
معمای اجاره یک خانه؛ چرا نیمی از جمعیت در تورنتو مهاجرند؟
ونکوور و تورنتو دهههاست انتخاب نخست مهاجران تازهواردند؛ تا جایی که نزدیک به نیمی از جمعیت تورنتو (۴۷ درصد) و بیش از ۴۱ درصد ساکنان ونکوور را مهاجران دائم تشکیل میدهند، با این حال، جهش مبالغ اجاره برای انواع خانه، سکونت در این دو کلانشهر را به چالشی جدی تبدیل کرده است. از آنجا که تازهواردان در سالهای نخست توان خرید ملک ندارند، بیش از همه زیر بار گرانی اجارهنشینی قرار میگیرند.
آیا کاهش مهاجران، بهای اجاره یک خانه را در تورنتو میشکند؟
دولت کانادا در برنامه ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ سقف پذیرش اقامت را روی ۳۸۰ هزار نفر تثبیت کرده و ورود ساکنان موقت را نیز کاهش داده است. با وجود این، مهار رشد جمعیت به معنای ارزان شدن مسکن نیست. تحلیل بانک تیدی (TD Economics) نشان میدهد کاهش ورود مهاجر صرفاً مانع گرانی شتابان خانهها (جلوگیری از رشد سالانه ۵.۵ درصدی اجاره) میشود، اما تا زمانی که ساخت مسکن افزایش نیابد، قیمتها عقبنشینی چشمگیری نخواهند داشت.
فشار هزینهها بر ماندگاری بلندمدت مهاجران اثر مستقیم گذاشته است:
تورنتو: درصد مهاجرانی که پس از ۵ سال در شهر ماندگار شدند، از ۸۶ درصد (ورودیهای ۲۰۱۳) به ۷۸ درصد (ورودیهای ۲۰۱۷) سقوط کرده است.
ونکوور: نرخ ماندگاری با افتی اندک روی ۸۳ درصد ایستاده و همچنان بالاترین وفاداری جمعیتی را دارد.
بسیاری از مهاجرانی که تورنتو را ترک کردهاند، از استان خارج نشدهاند؛ بلکه برای کاهش مخارج به شهرهای نزدیک مانند اوشاوا و همیلتون رفتهاند تا ضمن پرداخت اجاره کمتر، شغل و ارتباط خود را با مرکز حفظ کنند. در مجموع، مهار پذیرش مهاجر سرعت رشد اجاره را آرامتر میکند، اما بدون عرضه واقعی مسکن، گرانی همچنان تازهواردان را به حاشیهنشینی سوق خواهد داد.
دیدگاه هدهد کانادا؛ انتخاب شهر برای مهاجران فقط مسئله اجاره نیست
مقایسه تورنتو و ونکوور با شهرهای ارزانتر برای یک مهاجر ایرانی، بسیار فراتر از سنجیدن نرخ اجارهبهاست. درست است که مسکن بخش بزرگی از درآمد تازهواردان را میبلعد، اما تعیین مقصد به زنجیرهای از عوامل بستگی دارد: رونق بازار کار در رشته فرد، وجود شبکههای ارتباطی، فرصتهای تحصیلی، تسلط زبانی، وضعیت حملونقل شهری و حتی برنامههای مهاجرتی هر استان.
سنگینی بار اجاره بیش از هر زمان، در ماههای ابتدایی حضور خود را نشان میدهد. فردی که هنوز در کانادا تاریخچه اعتباری نساخته، شغل پایداری پیدا نکرده یا آشنایی ندارد، در انتخاب خانه دستبسته است. اگر بخش اعظم درآمد از همان ابتدا خرج سرپناه شود، توان فرد برای مهارتآموزی، جابهجایی شغلی یا پسانداز جهت خرید خانه از دست میرود. اینجاست که شهرهایی که سرشار از فرصت خوانده میشوند، تبدیل به میدان نبردی سخت از نظر مالی میشوند.
اجاره کمتر همیشه به معنای هزینه زندگی کمتر نیست
در نقطه مقابل، نقلمکان به شهری ارزانتر نیز الزاماً به سود مالی خالص ختم نمیشود. گاهی اجاره کمتر در کنار حقوق پایینتر، محدود بودن دایره مشاغل، نیاز حتمی به خودرو و دوری از شبکههای ارتباطی قرار میگیرد. سنجش واقعی و منطقی زمانی اتفاق میافتد که ببینیم بعد از تسویه اجارهخانه و هزینههای روزمره تردد، چقدر از دستمزد ماهانه باقی میماند؛ بنابراین تکیه بر تفاوت قیمت اجاره بهتنهایی ارزیابی درستی به ما نمیدهد.
این معادله برای دانشجویان خارجی و نیروهای کار موقت اهمیت حیاتیتری پیدا میکند. دولت کانادا در برنامهریزی تازه خود ورودی نیروهای موقت را محدود کرده است. این رویکرد شاید از شدت تقاضای برخی واحدهای اجارهای بکاهد، ولی هرگز به این معنی نیست که هزینههای مسکن در تورنتو و ونکوور بهیکباره ارزان و دستیافتنی میشود.
بررسی آمار ماندگاری پنجساله مهاجران نیز نکته مهمی را آشکار میکند. بیشتر مهاجران بررسیشده، علیرغم گرانیها ترجیح دادهاند پنج سال بعد هم در تورنتو و ونکوور بمانند. این موضوع نشان میدهد که وزن فرصتهای شغلی و پیوندهای خانوادگی و اجتماعی در تصمیمگیریها چقدر بالاست؛ گرچه افت نرخ ماندگاری در تورنتو نشان میدهد که بخشی از مهاجران مشغول سبکسنگین کردن دوباره این هزینهها و فرصتها هستند.
موفقیت در انتخاب مقصد بیش از آنکه به اعتبار نام شهرها وابسته باشد، به همخوانی شرایط متقاضی با توان اقتصادی آن منطقه گره خورده است؛ به همین دلیل مهاجران ایرانی نباید تورنتو یا ونکوور را چشمبسته در صدر فهرست خود بگذارند. تصمیمگیری منطقی مستلزم ارزیابی دقیق پتانسیل درآمدی در حرفه موردنظر در کنار هزینههای واقعی اجارهخانه، مخارج رفتوآمد و میزان بهرهمندی از روابط خانوادگی است. گاهی ماندن زیر بار سنگین هزینههای یک کلانشهر به فرصتهای ارتقای شغلی یک متخصص میارزد، و گاهی رفتن به شهری ارزانتر، شانس دستیابی به ثبات و استقلال مالی را بسیار سریعتر بالا میبرد.
پرسشهای متداول
آیا واقعاً بیش از ۴۰ درصد مهاجران تازهوارد در تورنتو و ونکوور زندگی میکنند؟
بله. در سرشماری ۲۰۲۱، تورنتو ۲۹.۵ درصد و ونکوور ۱۱.۷ درصد مهاجران تازهوارد را در خود جای داده بودند؛ مجموعاً ۴۱.۲ درصد. در سرشماری ۲۰۱۶ نیز مجموع سهم این دو منطقه ۴۱.۲ درصد بود. این دادهها دو نقطه سرشماری را مقایسه میکنند و به معنای ثبت سهم دقیق ۴۱.۲ درصد برای تکتک سالهای بین ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱ نیستند.
آیا کاهش مهاجرت باعث ارزان شدن اجاره در تورنتو و ونکوور میشود؟
ممکن است فشار تقاضا را کاهش دهد، اما نتیجه قطعی نیست. نرخ بهره، ساختوساز، موجودی واحدهای اجارهای و درآمد خانوار نیز روی قیمت اثر دارند. مدل TD Economics نشان میدهد مهاجرت کمتر میتواند رشد اجاره را کندتر کند، اما این با تضمین کاهش اسمی اجاره تفاوت دارد.
آیا شهرهای ارزانتر برای تازهواردان انتخاب بهتری هستند؟
نه لزوماً. هزینه مسکن فقط یکی از متغیرهاست. بازار کار، سطح دستمزد، حملونقل، نیاز به خودرو، خدمات اسکان و وجود خانواده و شبکههای ارتباطی نیز اهمیت دارند. مقایسه مفید باید هزینه کل زندگی را در برابر درآمد و فرصت واقعی همان فرد قرار دهد.
منبع: BIV
