«محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس و مذاکره‌کننده‌ی ارشد ایران، در مواجهه با تنش‌های نظامی و فشارهای اقتصادی واشینگتن، جبهه‌ی جدیدی را در شبکه‌ی اجتماعی ایکس گشوده است. او با انتشار پیام‌های متعدد به زبان انگلیسی و بهره‌گیری از ادبیات تخصصی بازارهای مالی، به طور مستقیم افکار عمومی، وال‌استریت و تصمیم‌گیران اقتصادی ایالات متحده را هدف گرفته است تا هزینه‌های پنهان و تأثیر جنگ ایران بر اقتصاد آمریکا را برجسته کند.
وقتی ادبیات مالی به ابزار فشار سیاسی تبدیل می‌شود
از زمان آغاز درگیری میان ایران و آمریکا در ۲۸ فوریه (۹ اسفند)، پیام‌های قالیباف فراتر از روایت‌های سنتی نظامی رفته و بر آسیب‌پذیری‌های اقتصادی آمریکا متمرکز شده است. او با به کارگیری مفاهیم پیچیده‌ی مالی، تلاش می‌کند توجهات را از فشارهای داخلی ایران به سمت نااطمینانی‌های بازار سرمایه، تورم و اختلال در بازار انرژی آمریکا جلب کند. پیامی که به ویژه در آستانه‌ی انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، حساسیت بسیار بالایی دارد.
پست‌های قالیباف دو گروه مخاطب را هدف می‌گیرند؛ از یک سو با زبانی ساده، اشاره به فرهنگ عامه و حتی میم‌های «هومر سیمپسون» توده‌ی مخاطبان را خطاب قرار می‌دهد و مدعی است دولت ترامپ منافع اسرائیل را بر سفره‌ی شهروندان آمریکایی ترجیح داده است. از سوی دیگر، با درج نمادها و ارجاعات تخصصی، فعالان صندوق‌های پوشش ریسک و بانک‌های سرمایه‌گذاری را روبروی دولت ترامپ می‌نشاند.
استفاده‌ی قالیباف از زبان وال‌استریت
یکی از نخستین نمونه‌های استفاده از ادبیات مالی در پیام‌های قالیباف به ۲۹ مارس بازمی‌گردد. زمانی که او درباره‌ی پیام‌های دونالد ترامپ در شبکه‌ی «تروث سوشال» نوشت این پیام‌ها اغلب «زمینه‌ای برای شناسایی سود و فروش دارایی» ایجاد می‌کنند و باید آنها را «شاخصی معکوس» در نظر گرفت.
قالیباف افزود: «برعکس عمل کنید؛ اگر آنها قیمت را بالا می‌برند، روی افت آن شرط ببندید. اگر قیمت را پایین می‌آورند، روی افزایش آن سرمایه‌گذاری کنید.»
از آن زمان، پیام اصلی او ثابت مانده است: سرمایه‌گذاران نباید به توانایی دولت آمریکا برای کنترل تورم یا مدیریت پیامدهای اختلال احتمالی در کشتیرانی از مسیرهایی مانند تنگه هرمز اطمینان داشته باشند.
در ۳ سپتامبر، او یکی از پست‌های خود را با مجموعه‌ای از نمادهای شبیه علائم معاملاتی بلومبرگ منتشر کرد: «OQX26|USGG10YR|DOESSPR». این نمادها به قراردادهای آتی نفت خام عمان، بازده اوراق خزانه‌داری ۱۰ ساله‌ی آمریکا و ذخایر راهبردی نفت آمریکا اشاره داشتند. شاخص‌هایی که معامله‌گران و تحلیلگران برای ارزیابی وضعیت بازار انرژی و سیاست‌های مقابله با افزایش قیمت نفت دنبال می‌کنند.
قالیباف حتی پس از دستکاری نرخ بهره توسط بانک مرکزی آمریکا در ۱۶ سپتامبر، فرمولی تحت عنوان «قاعده‌ی تیلور تنگه‌ها» معرفی کرد. همچنین متغیرهای تنگه هرمز و باب‌المندب را در معادلات پولی واشینگتن گنجاند تا نشان دهد نفوذ دریایی ایران، متغیر مستقیم تورم در آمریکا است.
نشانه رفتن فرمانده جنگ اقتصادی واشینگتن
بخش عمده‌ای از حملات کلامی رئیس مجلس ایران متوجه «اسکات بسنت»، وزیر دارایی آمریکا و چهره اصلی «عملیات انزوای اقتصادی» علیه ایران است. قالیباف تلاش کرده اعتبار حرفه‌ای بسنت را مخدوش و تدابیر او را بی‌اثر جلوه دهد.
او با تشبیه بسنت به شخصیت کارتونی «وایل ای. کایوت» و به تمسخر گرفتن راهبرد «دی‌دی اقتصادی»، خطاب به او نوشت: «جناب، اینجا نرماندی نیست؛ انگار در یک نمایش بداهه بازی می‌کنید و حتی متن خودتان را هم فراموش کرده‌اید. این روز دلقک‌ها است.»
قالیباف چند روز بعد با به اشتراک گذاشتن گزارش نیویورک‌تایمز نوشت: «اسکاتی، رفیق، اعتبارت در خطر است.» او همچنین در پاسخ به ادعای بسنت مبنی بر اسکورت موفق نفتکش‌ها، با اشاره به جهش نرخ اوراق کوتاه‌مدت خزانه‌داری گفت: «دروغگو، دروغگو، نرخ بازده اوراق در حال جهش است.»
وقتی بسنت مدعی شد تأثیر جنگ ایران بر اقتصاد آمریکا ناچیز بوده و اقتصاد آمریکا همچنان «بسیار قدرتمند» است و قیمت نفت به زودی افت خواهد کرد، قالیباف با اشاره به افزایش قیمت گازوئیل، فروش گسترده اوراق قرضه آمریکا توسط ژاپن و صندوق ثروت ملی نروژ و همچنین گزارش ماه سپتامبر بانک جی‌پی‌مورگان (مبنی بر عدم امکان مدل‌سازی قیمت نفت به دلیل بحران) ادعاهای واشینگتن را زیر سوال برد.
پشت‌پرده پیام‌ها و هم‌زمانی با سیگنال‌های دیپلماتیک
این مانورهای رسانه‌ای در شرایطی رخ می‌دهد که واشینگتن از ماه آگوست تمرکز خود را از فاز نظامی به فشار اقتصادی و تحریم‌های گسترده‌تر بر کشتیرانی و هوانوردی تغییر داد. همچنین اعلام کرد این رویکرد ممکن است تا بعد از انتخابات میان‌دوره‌ای ادامه یابد. در طرف مقابل، ایران با وجود تحمل فشارهای اقتصادی شدید، سیگنال‌های دیپلماتیک نیز ارسال کرده است. مسعود پزشکیان در ۲۱ سپتامبر از آمادگی برای مذاکره سخن گفت. همچنین رویترز نیز از پیشنهاد ایران برای بازگشایی ۷ روزه‌ی تنگه هرمز در ازای گام‌های اولیه آمریکا (که البته با رد ترامپ مواجه شد) خبر داد.
در چنین فضایی، ادبیات اقتصادی قالیباف بیش از آنکه حرکتی برای تغییر مستقیم شاخص‌های بازار باشد، ابزاری مکمل برای دیپلماسی است تا با پررنگ کردن تأثیر جنگ ایران بر اقتصاد آمریکا، واشنیگتن را به سمت پذیرش راهکار مذاکره سوق دهد.
منبع: بی‌بی‌سی
