دو منبع آگاه که با بخشهای مختلف ساختار سیاسی و امنیتی ارتباط دارند، به ایرانوایر گفتهاند در صورت دستیابی مقامات کشور و آمریکا به توافق و پایان درگیری نظامی با آمریکا و اسرائیل، موضوع تغییر و تحولات اساسی برای تعیین رهبری جدید در ایران در دستور کار قرار خواهد گرفت.
به گفته این منابع، بخشی از رهبران سیاسی جناحهای مختلف ایران و شماری از فرماندهان سپاه معتقدند ادامه رهبری «مجتبی خامنهای» با شرایط فعلی، امکانپذیر نیست و میتواند به تضعیف بیشتر ساختار نظام منجر شود.
اختلاف بر سر ادامه رهبری آیتالله مجتبی خامنهای
یکی از منابع ایرانوایر که با بیت مراجع تقلید در قم در ارتباط است، میگوید در میان روحانیون گزینههایی برای تغییر در راس هرم رهبری ایران وجود دارند و برخی مقامهای ارشد کشور منتظر پایان درگیریها و آرام شدن شرایط برای طرح این موضوع هستند.
او گفت: «بحمدالله فقهای عادل و باتقوا، آگاه به زمان، شجاع، مدیر و مدبر (شرایط اصلی قانون اساسی برای رهبری) در نظام کم نیستند، و آقا سید مجتبی خامنهای به دلایلی، به احتمال زیاد جسمی، قادر به انجام همه وظایف نیست. به همین دلیل مسئولان بلندپایه کشور مترصد هستند تا به محض آرام شدن شرایط و پایان جنگ، یکی یا عدهای از آن فقهای گرانقدر ولایت را در دست بگیرند. البته آن بزرگواران از نظرات و تجارب حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای حفظهالله بهره خواهند برد.»
این منبع همچنین مدعی شده است که بسیاری از اعضای مجلس خبرگان نیز از انتخاب رهبر جدید حمایت میکنند.
بلاتکلیفی پس از آیتالله علی خامنهای و کاهش اعتماد در ساختار قدرت
منبع دیگر ایرانوایر، که سابقه سالها خدمت در سپاه را دارد، اختلاف و بیاعتمادی در میان بخشهایی از ساختار قدرت را یکی از پیامدهای وضعیت کنونی میداند. به گفته او، بسیاری از مقامهای دولتی و نظامی که طی چهار دهه به شیوه مدیریت «علی خامنهای» عادت کرده بودند، اکنون با خلأ تصمیمگیری و هماهنگی مواجه هستند.
او گفت: «آقای خامنهای به معنای واقعی جزئیترین امور را نظارت و مدیریت میکردند. یعنی مثلاً یک وقت از دفتر ایشان نامه میآمد که چرا فلان راه در یک استان مرزی ساخته نشده یا مثلاً چرا یکی از دیپلماتها در کنفرانسی نظر اشتباهی بیان کرده است. الان آن مدیر دیگر بین ما نیست و هرکس ساز خودش را میزند. الان اگر آقا مجتبی دستوری بدهند، با واسطه به مسئولین میرسد و این وسط هم معلوم نیست یک کلاغ چهل کلاغ کرده باشند یا نه. مسئولین به یکدیگر حتی کمتر از گذشته اعتماد دارند، گروههای کوچکی از افرادی که به دلیل روابط خانوادگی یا دوستی با هم همکاری دارند، شکل گرفته است.»
به گفته این منبع، فرماندهان سپاه در کوتاهمدت توانستهاند نیروهای نظامی را مدیریت کنند و برای حوزه نظامی برنامههای بلندمدت داشته باشند، اما توانایی اداره بخشهای مختلف کشور، از جمله برنامهریزی بودجه و تعیین سیاست خارجی، در اختیار آنها نیست. از این رو، به گفته او، بخشهای مختلف حکومت به این نتیجه رسیدهاند که کشور به رهبری و بیت رهبری قدرتمندتری نیاز دارد.
او افزود: «الان خیلی زود است که نتیجه ضررهای این نبود رهبری در هفت ماه اخیر را متوجه شویم اما بسیاری اعتقاد دارند که این تشتت در آیندهای نه چندان دور میتواند نظام را از پا در بیاورد.»
تحرکات شبهنظامیان برای تثبیت رهبری آیتالله مجتبی خامنهای
این عضو سابق سپاه همچنین تحرکات اخیر پویش جانفدا و اعتراضهای پیشین علیه «حسن روحانی»، رئیسجمهوری پیشین ایران، را بخشی از تلاشها برای جلوگیری از انتخاب رهبر جدید و حفظ رهبری آیتالله مجتبی خامنهای توصیف میکند.
به گفته او، بخشی از نیروهای سپاه و بسیج و افرادی که ارتباط اقتصادی علنی یا غیرعلنی با این دو نهاد دارند، منافع خود را در ادامه وضعیت تقابل و جنگ میبینند. او گفت: «عدهای در کشور، بهخصوص افرادی در سپاه و بسیج و آنهایی که با این دو نهاد رابطه اقتصادی علنی و غیرعلنی دارند، آینده و حال خود را فقط در صورت ادامه خصومت و جنگ میبینند. نبود یک رهبر قدرتمند برای آنها نعمتی است که میخواهند از آن تا حد ممکن بهره ببرند.»
ایرانوایر پیشتر نیز از نارضایتی برخی مقامهای ایران نسبت به گسترش پویش جانفدا خبر داده بود. بر اساس گزارشهای قبلی این رسانه، «حسین طائب»، فرمانده بسیج و رئیس پیشین سازمان اطلاعات سپاه، آموزش نظامی را به فعالیتهای این پویش افزوده و تلاش دارد دامنه نفوذ آن را به بخشهای دیگری از ساختار ایران گسترش دهد.
طائب مدعی شده بود که بهطور مرتب با آیتالله مجتبی خامنهای در ارتباط است و او را در جریان گسترش این پویش قرار میدهد؛ اما یکی از منابع ایرانوایر در گزارش قبلی گفته بود بسیاری از مقامهای ایران این ادعا را «کذب محض» میدانند.
افزایش اختلافنظر میان ارکان سیاسی و نظامی درباره آینده رهبری
منبع سابق سپاه در گفتگوی جدید با ایرانوایر نیز این موضوع را تایید کرده و معتقد است اختلاف بر سر آینده رهبری، در کنار خلأ مدیریتی موجود، به یکی از مسائل مهم درون ساختار قدرت تبدیل شده است.
بر اساس اظهارات این دو منبع، در صورت پایان درگیریهای نظامی و دستیابی به توافق با آمریکا، تصمیمگیری درباره تغییر رهبری ایران میتواند بار دیگر به یکی از موضوعات اصلی تبدیل شود؛ موضوعی که به گفته آنان، میان روحانیون، مقامهای سیاسی و فرماندهان نظامی درباره آن دیدگاههای متفاوتی وجود دارد.
منبع: ایرانوایر
