تنشهای تجاری میان آمریکا و کانادا وارد مرحله تازهای شده است. دولت «دونالد ترامپ» ضمن گسترش دامنه تعرفه های ۵۰ درصدی بر کالاهای وارداتی از کانادا، قصد دارد از ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ ورود برخی از این محصولات را بهکلی ممنوع کند. این تصمیم فراتر از برنامهای است که نخستینبار در ۲۰ ژوئیه اعلام شد؛ طرحی که قرار بود پس از ۳۰ روز به اجرا درآید، با سه روز تاخیر از ۲۲ اوت عملی شد و سپس در ۱۵ سپتامبر با تغییر فهرست کالاهای هدف همراه شد. اکنون واشنگتن گام بعدی را برداشته و قرار است واردات بخشی از نوشیدنیهای الکلی، فرآوردههای لبنی و موتورسیکلتهای بیش از ۸۰۰ سیسی کانادایی متوقف شود.
تعرفههای ۵۰ درصدی ترامپ دقیقاً از چه تاریخی اجرایی شدند؟
داستان این تعرفهها از ۲۰ ژوئیه ۲۰۲۶ شروع شد؛ روزی که دونالد ترامپ با استناد به بخش ۳۳۸ قانون تعرفه ۱۹۳۰، سه فرمان جداگانه برای اعمال ۵۰ درصد عوارض اضافی بر واردات لبنیات، نوشیدنیهای الکلی و خودروهای کانادایی امضا کرد.
طبق برنامه نخستِ ترامپ، این تصمیم مربوط به افزایش تعرفه تا سقف ۵۰ درصدی باید ۳۰ روز بعد یعنی ۱۹ اوت به اجرا درمیآمد. با این حال، کاخ سفید درست یک روز پیش از موعد مقرر، مهلت را سه روز تمدید کرد تا فرصتی دوباره به مذاکرات بدهد. اگرچه اتاوا در آن مقطع از «پیشرفت چشمگیر» در گفتوگوها سخن گفت، اما دو طرف به توافقی نرسیدند. در نهایت با پایان این مهلت در ۲۱ اوت، تعرفهها از بامداد ۲۲ اوت رسماً برقرار شد.
کدام کالاهای کانادایی زیر تعرفه ۵۰ درصدی قرار دارند؟
برخلاف تصور اولیه، دامنه این تعرفهها بسیار فراتر از لبنیات و نوشیدنیهای الکلی رفته است؛ با این حال، تصمیم واشنگتن به معنای مسدودسازی تمام واردات از کانادا نیست. اداره گمرک آمریکا این سیاست را بر اساس کدهای دقیق در «جدول تعرفه هماهنگ» پیاده میکند؛ به همین دلیل واردکنندگان باید ردیف گمرکی هر کالا را جداگانه ارزیابی کنند.
در گام نخست، اقلامی از صنایع غذایی، تجهیزات، پوشاک، مبلمان، مصالح ساختمانی و محصولات صنعتی زیر ضرب رفتند. اما ماجرا به همینجا ختم نشد؛ کاخ سفید در ۸ سپتامبر با صدور پنج فرمان تازه، ترکیب فهرست را از ۱۵ سپتامبر تغییر داد. به گزارش گمرک و حفاظت مرزی آمریکا، ۱۲۲ ردیف تعرفهای جدید به این فهرست افزوده شده است.
در میان کالاهای اضافهشده، مواردی مانند برخی پنیرها، کاغذ و مقوا، لولهها و پروفیلهای آلومینیومی، سازههای فولادی، تجهیزات روشنایی، مبلمان و تشک، و حتی خودروهای (ATV)، ماشینهای گلف و قایقهای موتوری به چشم میخورند. در نقطه مقابل، اقلامی مانند نمک صنعتی و بخشی از سیمان پرتلند از فهرست مشمولان خارج شدند.
نکته مهم برای تجار این است که برای برخی محصولات فلزی، عوارض بخش ۳۳۸ در کنار تعرفههای حفاظتی دیگر (نظیر بخش ۲۳۲) محاسبه میشود؛ بنابراین هزینه نهایی واردات لزوماً روی عدد ۵۰ درصد متوقف نمیماند و کد دقیق کالا تکلیف نرخ پایانی را روشن میکند.
چه کالاهایی از ۲۹ سپتامبر دیگر اجازه ورود به آمریکا ندارند؟
دولت آمریکا از ۲۹ سپتامبر واردات شماری از کالاهای ساخت کانادا را بهکلی ممنوع میکند. بر اساس اعلام کاخ سفید، این اقلام که پیش از این مشمول تعرفه سنگین ۵۰ درصدی بودند، دیگر اجازه ورود به بازار داخلی این کشور را نخواهند داشت.
بررسی فهرست توقیفیها نشان میدهد که دامنه این ممنوعیت طیف متنوعی از کالاها را در بر گرفته است:
- نوشیدنیها: انواع آبجو، شراب، مشروبات تقطیری و آبجوی بدون الکل
- وسایل نقلیه: موتورسیکلتهای سنگین با حجم موتور بیشتر از ۸۰۰ سیسی
- صنایع غذایی و لبنی: انواع آبپنیر، کنسانترههای پروتئینی آبپنیر و ملاس
اجرای این مصوبه از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۲۹ سپتامبر به وقت محلی کلید میخورد. طبق دستور کاخ سفید، واردکنندگانی که بار آنها پیش از این ساعت به مبادی ورودی آمریکا رسیده باشد اما تشریفات ترخیص یا خروج از انبار را تمام نکرده باشند، از این ممنوعیت معاف هستند و همچنان با پرداخت تعرفه ۵۰ درصدی محموله خود را دریافت خواهند کرد.
کاخ سفید با استناد به اختیارات بخش ۳۳۸ دست به این اقدام زده است. این قانون به دولت آمریکا اختیار میدهد هرگاه کشوری را به ادامه تبعیض تجاری متهم بداند، سیاست فشار را از افزایش تعرفهها تا سطح ۵۰ درصد فراتر ببرد و حکم به مسدودسازی کامل واردات بدهد.
ضربه واشنگتن به شریان صادراتی کانادا و پیامدهای آن
واشنگتن با این ادعا که کانادا با کالاهای آمریکایی رفتاری ناعادلانه دارد، بخش ۳۳۸ قانون تعرفه ۱۹۳۰ را به کار گرفته است. کاخ سفید توقف فروش نوشیدنیهای آمریکایی در برخی استانهای کانادا، موانع واردات لبنیات و تعرفه بر خودروهای ساخت آمریکا را دلیل اصلی این تصمیم میداند.
دولت «مارک کارنی» این اتهام را رد کرده و رویکرد واشنگتن را نقض مستقیم توافق تجارت آزاد میان آمریکا، کانادا و مکزیک (USMCA) دانسته است. با این حال، کاخ سفید رسماً اعلام کرد کالاهای هدف، حتی در صورت برخورداری از معافیتهای مبدأ این پیمان تجاری، باید تعرفه اضافی بپردازند. دادههای رویترز نشان میدهد ۶۸ درصد از صادرات کانادا مقصد آمریکایی دارد و تا پیش از این، ۸۰ درصد آن بدون تعرفه وارد بازار همسایه میشد؛ مزیتی که اکنون برای کالاهای مشمول از دست رفته است.
پاسخ اتاوا به این ضربه تجاری، سریع و هماهنگ بود. کانادا از ۸ سپتامبر بر واردات ۲۷.۶ میلیارد دلار از کالاهای آمریکایی تعرفههای ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی بست. این سبد متقابل، صنایعی مانند فولاد، آلومینیوم، ادوات کشاورزی، لوازم برقی، محصولات کاغذی و تجهیزات الکترونیکی را هدف گرفت تا به تعبیر دولت کارنی، پاسخ هر دلار فشار با یک دلار جریمه داده شود. نخستوزیر کانادا همزمان تصریح کرد که این تدابیر متقابل برای بازار داخلی بدون دردسر نخواهد بود و میتواند با بالا بردن هزینهها در زنجیره تأمین، به گرانی کالاها برای مصرفکنندگان نهایی بیانجامد.
بازی فرسایشی ترامپ با اتاوا؛ چرا آمریکا برای توافق عجلهای ندارد؟
دولت ترامپ هیچ تمایلی به توافق فوری با کانادا نشان نمیدهد. «جیمیسون گریر»، نماینده تجاری ایالات متحده، در ۲۵ سپتامبر اعلام کرد کاخ سفید وضعیت کنونی مبادلات را رضایتبخش میداند و عجلهای برای پایان دادن به این اختلاف ندارد. او تأکید کرد هرچند تماسهای دیپلماتیک قطع نشده، اما آمریکا خود را زیر بار فشار زمانی نمیبیند.
این سخنان درست در آستانه ضربالاجل ۲۹ سپتامبر مطرح میشود؛ تاریخی که در آن برای برخی کالاهای مشخص، تعرفه ۵۰ درصدی جای خود را به ممنوعیت واردات میدهد. به گزارش رویترز، سایه یک تهدید جدیتر نیز بر سر تجارت دو کشور سنگینی میکند: جهش تعرفه خودرو، قطعات و فولاد کانادا به ۵۰ درصد در ابتدای سال نوی میلادی (ژانویه)، برنامهای که میتواند زنجیره تأمین مشترک دو کشور را با بحرانی عمیق روبهرو کند.
تحولات میدانی نشان میدهد که پرونده تجاری دو کشور کاملاً دگرگون شده است. تعرفه ۵۰ درصدی که در ۲۰ ژوئیه تنها یک هشدار ۳۰ روزه به شمار میرفت، اکنون به رژیمی عملیاتی بدل شده که با اقدام متقابل اتاوا و بازنگریهای پیاپی، راه را برای توقیف ورود کالاها هموار کرده است.
پرسشهای متداول
آیا آمریکا روی همه کالاهای کانادایی تعرفه ۵۰ درصدی گذاشته است؟
خیر. تعرفه بخش ۳۳۸ فقط بر کالاهایی اعمال میشود که در ردیفهای گمرکی مشخصشده در فرمانها و جدول تعرفه آمریکا قرار دارند.
آیا کالاهای دارای شرایط USMCA از تعرفه ۵۰ درصدی معافاند؟
برای کالاهای فهرستشده تحت بخش ۳۳۸، خیر. کاخ سفید اعلام کرده این تعرفهها حتی بر کالاهای واجد شرایط مبدأ USMCA نیز اعمال میشوند.
ممنوعیت واردات جدید از چه تاریخی شروع میشود؟
فرمانهای کاخ سفید، ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶ به وقت شرق آمریکا را زمان آغاز ممنوعیت واردات اقلام مشخصشده تعیین کردهاند.
منبع: ABCNews
