جدال آلبرتا و اتاوا بر سر مهاجرت این بار به پای صندوق رأی رسیده است. ساکنان استان، ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ تصمیم میگیرند که آیا دولت آلبرتا باید اختیار بیشتری برای کنترل مهاجرت، انتخاب نیروهای مورد نیاز بازار کار و کاهش ورود مهاجران داشته باشد یا نه. دولت «دنیل اسمیت» این رأی را فرصتی برای بازتعریف نقش آلبرتا در سیاست های مهاجرتی کانادا میداند. موضوعی که میتواند یکی از مهمترین اختلافهای تازه میان استان و دولت فدرال را شکل دهد.
در یک نگاه
- همهپرسی مهاجرتی آلبرتا ۱۹ اکتبر برگزار میشود.
- دولت میخواهد نقش بیشتری در تعیین تعداد و نوع مهاجران ورودی به استان داشته باشد.
- هنوز مشخص نیست «کنترل بیشتر» دقیقاً چه اختیاراتی را شامل خواهد شد.
- حتی با رأی مثبت، تغییر سیاست مهاجرت به مذاکرات بعدی با دولت فدرال بستگی دارد.
مردم آلبرتا درباره کدام اختیارات مهاجرتی رأی میدهند؟
پرسش اصلی همهپرسی مهاجرتی آلبرتا ساده است: آیا دولت آلبرتا باید اختیار بیشتری برای تصمیمگیری درباره مهاجرت به این استان داشته باشد یا نه؟
دولت دنیل اسمیت میگوید در صورت افزایش این اختیار، میخواهد تعداد مهاجران را بیشتر با ظرفیت مسکن، درمان، آموزش و بازار کار استان هماهنگ کند. تمرکز اصلی هم بر مهاجران اقتصادی و نیروهایی خواهد بود که صنایع آلبرتا به آنها نیاز دارند. در کنار این موضوع، دولت میخواهد ساکنان فعلی آلبرتا در فرصتهای شغلی جدید اولویت بیشتری داشته باشند.
پس رأی مثبت در عمل یعنی حمایت سیاسی از این ایده که آلبرتا سهم بیشتری از تصمیمگیری درباره مهاجرت را از دولت فدرال بگیرد. رأی منفی هم یعنی مخالفت با گسترش این اختیار در سطح استانی.
البته خود همهپرسی مهاجرتی آلبرتا بهتنهایی قوانین مهاجرتی را عوض نمیکند. اگر گزینه «بله» رأی بیشتری بگیرد، دولت آلبرتا میتواند از نتیجه برای مذاکره با اتاوا و درخواست اختیارات بیشتر استفاده کند.
پرسشهای دیگر همهپرسی نیز به موضوعاتی مثل دسترسی برخی دارندگان وضعیت موقت به خدمات استانی، دوره انتظار برای بعضی حمایتهای اجتماعی، هزینه برخی خدمات و اثبات تابعیت در انتخابات استانی مربوط میشوند.
چرا دولت آلبرتا اختیار بیشتری بر سیاست های مهاجرت میخواهد؟
دولت دنیل اسمیت معتقد است که تصمیمگیری درباره مهاجرت باید بیشتر با ظرفیت خدمات عمومی و نیازهای اقتصادی استان هماهنگ شود. جوزف شو، وزیر مشاغل، اقتصاد، تجارت و مهاجرت آلبرتا، به CTV News گفته استان بهتر از دولت فدرال میداند کدام صنایع در حال رشد هستند و در سالهای آینده به چه نیروی کاری نیاز خواهند داشت.
از نگاه دولت استانی، هدف اصلی محدود کردن صرف مهاجرت نیست. بلکه تغییر ترکیب آن به نفع مهاجرانی است که مهارتهای مورد نیاز صنایع آلبرتا را دارند. شو گفته در یک مدل با نقش پررنگتر استان، تعداد مهاجران پذیرفتهشده میتواند بر اساس وضعیت صنایع و تقاضای بازار کار از سالی به سال دیگر تغییر کند.
این رویکرد تا حدی در برنامه فعلی مهاجرتی آلبرتا نیز دیده میشود. برنامه مهاجرتی مزیت آلبرتا در سال ۲۰۲۶ بخشهایی مانند سلامت، فناوری، ساختوساز، تولید، هوانوردی، کشاورزی و جوامع روستایی را در اولویت قرار داده است. بر اساس آخرین آمار رسمی، سهمیه پایه استان برای امسال ۶٬۶۰۳ نامزدی است و تا ۲۳ سپتامبر ۵٬۲۲۱ نامزدی صادر شده بود.
به همین دلیل، بحث اصلی در همهپرسی مهاجرتی آلبرتا بر سر این نیست که این استان امروز هیچ نقشی در انتخاب مهاجران ندارد؛ استان هماکنون نیز از طریق برنامه نامزدی استانی اختیار قابل توجهی در انتخاب بخشی از مهاجران اقتصادی دارد. اختلاف بر سر میزان این اختیار و میزان وابستگی آن به سقفها و چارچوبهای تعیینشده در سطح فدرال است.
آیا آلبرتا میتواند مانند کبک کنترل مهاجرت را در دست بگیرد؟
کبک بیشترین استقلال مهاجرتی را در میان استانهای کانادا دارد. اما این جایگاه نتیجه یک توافق رسمی و قدیمی با دولت فدرال است و بهسادگی قابل تعمیم به آلبرتا نیست.
بر اساس توافق کانادا کبک که از سال ۱۹۹۱ اجرا میشود، کبک میتواند سطح مورد نظر خود برای مهاجرت را تعیین کند، معیارهای انتخاب مهاجران اقتصادی را مشخص کند و در شماری از برنامههای اقامت موقت نیز نقش مستقیم داشته باشد. با این حال، دولت فدرال همچنان مسئول پذیرش نهایی و صدور ویزا و مجوزها است.
شو در گفتوگو با CTV News، مدل کبک را نمونهای از آزادی عملی دانسته که آلبرتا خواهان نزدیک شدن به آن است. اما دستیابی به مدلی مشابه احتمالاً به توافق جدید با دولت فدرال نیاز خواهد داشت و رأی همهپرسی مهاجرتی به تنهایی چنین ساختاری ایجاد نمیکند.
قانون اساسی کانادا نیز مهاجرت را حوزهای با اختیارات مشترک معرفی میکند. ماده ۹۵ قانون اساسی ۱۸۶۷ به استانها اجازه میدهد درباره مهاجرت در محدوده خود قانونگذاری کنند، اما قوانین استانی نمیتوانند با قوانین معتبر فدرال در این حوزه تعارض داشته باشند. بنابراین هر طرحی برای گسترش چشمگیر کنترل آلبرتا باید در همین چارچوب حقوقی سنجیده شود.
منتقدان چه ایرادی به طرح مهاجرتی آلبرتا دارند؟
یکی از اصلیترین انتقادها، مبهم بودن عبارت «کنترل بیشتر» است. دولت هنوز توضیح نداده در صورت رأی مثبت، دقیقاً چه اختیاراتی را از اتاوا مطالبه خواهد کرد، چه نهادی درباره سهمیهها تصمیم خواهد گرفت و معیار «سطح پایدار» مهاجرت چگونه محاسبه میشود.
موشه لندر، استاد اقتصاد دانشگاه کنکوردیا، به CTV News گفته یک تغییر گسترده در سیاست استانی میتواند برای برخی مهاجران بالقوه این پیام را ایجاد کند که آینده حضور آنها در آلبرتا نامطمئنتر شده است. او همچنین به محدودیت مهم دیگری اشاره کرده است: حتی مهاجری که از مسیر استانی وارد آلبرتا میشود، پس از دریافت اقامت دائم نمیتواند بهسادگی مجبور شود برای همیشه در همان استان بماند.
منشور حقوق و آزادیهای کانادا به شهروندان و دارندگان اقامت دائم حق جابهجایی، سکونت و کسب معاش در هر استان را میدهد. به همین دلیل، یک برنامه مهاجرتی استانی میتواند هنگام انتخاب نامزدها قصد سکونت در آلبرتا را ارزیابی کند، اما حفظ افراد در استان پس از تبدیل شدن به مقیم دائم موضوع متفاوتی است.
منتقدان همچنین میگویند دولت آلبرتا باید روشن کند که «اولویت آلبرتاییها برای مشاغل جدید» در عمل به چه معناست. جزئیات اجرایی این وعده هنوز اعلام نشده است.
چرا کارفرمایان نگران محدود شدن مهاجرت هستند؟
بخش دیگری از مخالفتها از سوی کسبوکارهایی مطرح شده که برای پر کردن موقعیتهای شغلی خود به مهاجران یا نیروی کار خارجی وابستهاند. برخی کارفرمایان به CTV News گفتهاند برای جذب نیروی کافی در مشاغل خدماتی، خردهفروشی یا کمدرآمدتر مشکل دارند.
«مگان سزانیک»، مالک فروشگاه Espy Experience، گفته کاهش دسترسی به نیروی کار مهاجر میتواند برای کسبوکارهایی که در جذب نیروی محلی مشکل دارند دردسر ایجاد کند. کریستینا شولتز از شرکت کاریابی About Staffing نیز هشدار داده اگر سیاست «اول آلبرتا» با محدودیتهای سخت اجرا شود، برخی فرصتهای شغلی ممکن است برای مدت بیشتری خالی بمانند.
دولت همزمان میخواهد مهاجرت را به نیازهای اقتصادی گره بزند و از اولویت نیروی کار محلی سخن میگوید، در حالی که بخشی از اقتصاد استان همچنان برای پر کردن برخی موقعیتها به تازهواردان متکی است. چگونگی ایجاد تعادل میان این دو هدف هنوز مشخص نیست.
رأی مثبت چه تغییری برای متقاضیان مهاجرت ایجاد میکند؟
در کوتاهمدت، صرف رأی مثبت هیچ مسیر مهاجرتی را حذف یا ایجاد نمیکند و وضعیت متقاضیان برنامه مهاجرتی مزیت آلبرتا نیز خودکار تغییر نخواهد کرد. مقررات فعلی تا زمانی که دولتهای استانی و فدرال تغییر رسمی اعلام نکنند برقرار میماند.
برنامه مهاجرتی آلبرتا در حال حاضر همچنان از چارچوب برنامه نامزدی استانی کانادا استفاده میکند. استان نامزدهای واجد شرایط را انتخاب میکند، اما پرونده اقامت دائم در نهایت توسط اداره مهاجرت، پناهندگی و شهروندی کانادا بررسی میشود و تصمیم نهایی درباره پذیرش در اختیار دولت فدرال است.
در صورت پیروزی گزینه «بله»، اهمیت اصلی نتیجه در مرحله بعدی خواهد بود: دولت اسمیت باید روشن کند که چه تغییر مشخصی را دنبال میکند، آیا هدف افزایش سهمیه نامزدی استانی است یا توافقی گستردهتر شبیه کبک، و اتاوا تا چه اندازه حاضر به واگذاری یا بازطراحی اختیارات خواهد بود.
منبع: سیتیوی
