اظهارات «مسعود پزشکیان» دربارهی وجود یک گروه شش نفره در ساختار قدرت ایران که دربارهی تصمیمهای مهم کشور رایزنی میکند، بار دیگر بحث دربارهی سازوکار تصمیمگیری در ایران و نقش افراد خارج از ساختارهای رسمی را مطرح کرده است. رئیسجمهور ایران در گفتگویی با یک شبکهی آمریکایی، ضمن رد گزارشها دربارهی مشکلات جسمی رهبر ایران، از فعالیت این گروه سخن گفت؛ هرچند جزئیات دقیقی دربارهی زمان تشکیل، اختیارات و نحوهی عملکرد آن ارائه نکرد.
گروهی فراتر از شورای عالی امنیت ملی؟
مسعود پزشکیان در جریان سفر به نیویورک برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل، در گفتگو با برنامه «Face the Nation» شبکهی سیبیاس دربارهی روند تصمیمگیری در ایران توضیحاتی ارائه کرد که به گمانهزنیها دربارهی ساختار قدرت در ایران دامن زده است.
او در پاسخ به پرسشی دربارهی نحوهی اتخاذ تصمیمهای کلان در ایران گفت تیمی متشکل از شش نفر از بخشهای مختلف حکومت، نیروهای امنیتی، مجلس و دستگاههای دولتی وجود دارد که دربارهی مسائل مهم با یکدیگر گفتگو و تصمیمگیری میکنند.
پزشکیان دربارهی این گروه گفت: «متشکل از شش عضو از نهادهای مختلف، نیروهای امنیتی، نمایندگان مجلس و دستگاههای دولتی» است که مینشینند و دربارهی فرآیندهای تصمیمگیری گفتگو و رایزنی میکنند و تصمیمات را با هماهنگی اتخاذ میکنند.
با این حال، رئیسجمهور ایران مشخص نکرد این تیم چه زمانی تشکیل شده، اعضای آن چگونه انتخاب شدهاند و دامنهی اختیارات آن در مقایسه با نهادهای رسمی تصمیمگیر چیست.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که غیبت طولانیمدت «آیتالله خامنهای»، رهبر ایران، از حضور عمومی، به طرح پرسشها و گمانهزنیهایی دربارهی سازوکار ادارهی کشور در صورت نبود او یا تغییر در راس قدرت منجر شده است.
ابهام دربارهی نقش آیتالله مجتبی خامنهای
یکی از محورهای گفتگوی پزشکیان، وضعیت «آیتالله مجتبی خامنهای»، فرزند رهبر پیشین ایران، و نقش احتمالی او در سیاست خارجی ایران بود. او پس از کشته شدن پدرش در حملات آمریکا و اسرائیل در انظار عمومی ظاهر نشده و همین موضوع باعث انتشار گمانهزنیهایی دربارهی وضعیت سلامت و جراحات احتمالی او شده است.
پزشکیان در این گفتگو این ادعاها را رد کرد و گفت رهبر ایران از نظر پزشکی مشکلی ندارد. او که خود پزشک متخصص قلب است، دربارهی وضعیت جسمی آیتالله خامنهای گفت: «این را از زبان من بهعنوان یک پزشک بشنوید و بپذیرید؛ او هیچ مشکلی ندارد.»
همزمان با این اظهارات، برخی تحلیلها دربارهی اختلاف احتمالی میان مراکز قدرت در ایران افزایش یافته است. مواضع پزشکیان و «عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه، دربارهی نحوهی تعامل با آمریکا با انتقاد شدید جریانهای تندرو داخلی مواجه شده و حتی بحث استیضاح وزیر خارجه نیز مطرح شده است.
گزارش داخلی دربارهی ترکیب احتمالی این گروه شش نفره و ادعای پزشکیان
پس از اظهارات پزشکیان، رسانهای داخلی گزارش داد که گروه شش نفره مورد اشارهی رئیسجمهور لزوماً همان شورای عالی امنیت ملی نیست و میتواند ساختاری جداگانه باشد.
بر اساس این گزارش، اعضای این گروه شامل مسعود پزشکیان، رئیسجمهور؛ «محمدباقر قالیباف»، رئیس مجلس؛ «غلامحسین محسنی اژهای»، رئیس قوه قضائیه؛ «محسن رضایی»، دبیر شورای عالی امنیت ملی؛ سرلشکر «علی عبداللهی»، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و رئیس قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا؛ و سردار «احمد وحیدی»، فرمانده کل سپاه، هستند.
مقایسهی این فهرست با ترکیب رسمی شورای عالی امنیت ملی نشان میدهد که در صورت صحت این گزارش، گروه مورد اشارهی پزشکیان احتمالاً مجموعهای غیررسمی و محدودتر برای رایزنی میان برخی مقامهای ارشد کشور است، نه همان ساختار قانونی شورای عالی امنیت ملی.
ترکیب رسمی شورای عالی امنیت ملی
شورای عالی امنیت ملی بر اساس قانون اساسی ایران، نهادی رسمی برای تعیین سیاستهای دفاعی و امنیتی کشور است. اعضای اصلی این شورا شامل رئیسجمهور، رئیس مجلس، رئیس قوه قضائیه، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، رئیس سازمان برنامه و بودجه، دو نمایندهی رهبر ایران، وزیران امور خارجه، کشور و اطلاعات، و عالیترین مقامهای ارتش و سپاه هستند.
همچنین بر اساس موضوع مورد بررسی، وزیر یا مقام مسئول مربوطه نیز میتواند در جلسات شورا حضور پیدا کند. محسن رضایی نیز بهتازگی بهعنوان دبیر این شورا منصوب شده است.
با توجه به تفاوت میان اعضای رسمی این شورا و افرادی که خبرآنلاین بهعنوان اعضای گروه شش نفره معرفی کرده، این احتمال مطرح شده که منظور پزشکیان از این گروه، حلقهای جدا از ساختار رسمی شورای عالی امنیت ملی باشد که در برخی موضوعات مهم، از جمله سیاست خارجی، با هماهنگی مراکز اصلی قدرت دربارهی تصمیمها رایزنی میکند.
منبع: یورونیوز
