انتشار «فیلم بیداد» در یوتیوب، بحثی فراتر از عبور این اثر از خطوط قرمز سینمای رسمی به راه انداخته است. آیا این فیلم تصویری جسورانه و واقعگرایانه از زندگی امروز ایرانیان ارائه میدهد، یا جامعه ایران پیشتر از مرزهایی عبور کرده است که این فیلم تازه میکوشد آنها را بشکند؟
داستان فیلم بیداد چیست؟
فیلم «بیداد» به کارگردانی «سهیل بیرقی»، داستان سِتی، خوانندهای جوان را روایت میکند که در مواجهه با محدودیتهای اجرای عمومی زنان، خیابان را برای آواز خواندن انتخاب میکند. نسخه اصلی این فیلم در ۹ اوت ۲۰۲۶، مستقیماً در کانال یوتیوب کارگردان و خارج از مسیرهای رسمی اکران و نمایش فیلم در ایران منتشر شد.
استقبال کاربران از فیلم بیداد
عبور فراتر از خطوط قرمز
انتشار فیلم «بیداد» در یوتیوب، بحثی فراتر از عبور این اثر از خطوط قرمز سینمای رسمی به راه انداخته است. آیا فیلم تصویری جسورانه و واقعگرایانه از زندگی امروز ایرانیان ارائه میکند، یا جامعه ایران پیشتر از مرزهایی عبور کرده است که این اثر تازه میکوشد آنها را بشکند؟
چهارمین فیلم بلند سهیل بیرقی برای گروهی از تماشاگران، یکی از معدود آثار سالهای اخیر است که تصویری آشنا از ایران امروز ارائه میدهد. زنانی بدون حجاب اجباری، موسیقی زیرزمینی و خوانندهای جوان که حاضر نیست بپذیرد صدایش نباید شنیده شود.
با این حال، برخی تماشاگران این پرسش را مطرح کردهاند که آیا نمایش چنین صحنههایی در شرایط امروز، همچنان مصداق شکستن تابو محسوب میشود؟ یکی از کاربران نیز نوشته است که فیلم به دغدغههایی مربوط به دورهای پیشین از جامعه ایران میپردازد و نتوانسته خود را با خواستهها و تغییرات جامعه امروز هماهنگ کند.
کنار گذاشتن محدودیتها
«محمد عبدی»، نویسنده و منتقد سینما، «بیداد» را در چارچوب سینمای زیرزمینی ایران قرار میدهد، اما معتقد است سهیل بیرقی با کنار گذاشتن محدودیتهای تحمیلشده از سوی سیاستگذاران فرهنگی ایران، از دیگر فیلمسازان این جریان فراتر رفته است.
بخش تندتری از انتقادها به تصویری مربوط میشود که فیلم از افرادی سرکش و مخالف قواعد ارائه میدهد. یکی از کاربران به حضور پررنگ الکل، ماریجوانا، روابط جنسی و روابط ناکارآمد در فیلم اعتراض کرده است. همچنین هشدار داده است که چنین انتخابهایی ممکن است در ذهن مخاطبان، تصویر هنرمند و معترض را با نابسامانیهای اجتماعی گره بزند.
هالیوود ریپورتر نیز این مسئله را از زاویهای متفاوت بررسی کرده و «فیلم بیداد» را فیلمی مملو از «شورشیان و طردشدگان» توصیف کرده است. به نوشته این نشریه، ستی در این جهان تنها نیست. اگرچه «بیداد» داستان یک خواننده را دنبال میکند، اهمیت گستردهتر فیلم در این است که او را در میان شمار فزایندهای از جوانان ایرانی قرار میدهد که در برابر محدودیتهای اعمالشده بر آزادی بیان و ابراز فردی مقاومت میکنند.
با این حال، همین موضوع نیز با انتقادهایی همراه شده است. یکی از کاربران، ضمن تحسین فیلم برای ارائه تصویری آشنا از زندگی در ایران، نوشته است که «بیداد» تلاش میکند بیعدالتیهای متعددی را بهطور همزمان به تصویر بکشد. این کاربر همچنین پرداختن به موضوع آزار جنسی و خط داستانی مادر ستی را که برای آزادی دختر بازداشتشدهاش وادار به رابطه جنسی با بازجو میشود، غیرضروری دانسته است.
این بحث، موقعیت دشوار و دوگانه «فیلم بیداد» را نشان میدهد. رهایی از سانسور به فیلم اجازه داده است از خطوط قرمزی عبور کند که سینمای مورد تأیید حکومت امکان عبور از آنها را ندارد. با این حال، عبور از این خطوط برای مخاطبانی که زندگیشان سریعتر از قوانین تغییر کرده است، لزوماً دیگر رادیکال یا تابوشکن به نظر نمیرسد.
مواجهه دو نسل در فیلم بیداد
این شکاف در خود فیلم نیز در رابطه ستی با مردی مسنتر و بینام، با بازی امیر جدیدی، بازتاب پیدا میکند؛ مردی که از ستی میخواهد او را فقط «ببین» صدا بزند. به گفته عبدی، این مرد با بدن خالکوبیشده، در حالی که اغلب نشئه است و ظاهراً از آرمانهای گذشته خود فاصله گرفته، در نقطه مقابل ستی قرار دارد. زنی جوان که مصمم است راه خود را به عرصه عمومی باز کند.
رابطه صمیمانه اما نامتعارف این دو، به نوعی مواجهه دو نسل تبدیل میشود. نسلی که بار سرخوردگیهای گذشته را به دوش میکشد و نسلی که حاضر نیست محدودیتهای پیشین را بپذیرد.
صدای خواننده فیلم نیز روایت آن را به زمان حال پیوند میدهد. قطعات آواز «فیلم بیداد» با صدای «پرستو احمدی» اجرا شده است. خوانندهای که به دلیل اجرای موسیقی بدون رعایت حجاب اجباری، با پیگرد قضایی مواجه شده است.
«بیداد» تصویری از ایران به مخاطب غیرایرانی ارائه میدهد که در چارچوب قواعد سینمای مورد تأیید حکومت، امکان نمایش ندارد. با این حال، واکنشها به انتشار آنلاین فیلم، شکاف دیگری را نیز آشکار کرده است. گروهی از تماشاگران از عبور فیلم از این خطوط قرمز استقبال میکنند. در حالی که گروهی دیگر این پرسش را مطرح میکنند که آیا سینما هنوز در حال شکستن تابوهایی است که جامعه ایران پیشتر از آنها عبور کرده است.
منابع: ویرگول، فیلمزی، ایرانتلنت
