رقابت برای تعیین کشور میزبان فینال بزرگ‌ترین تورنمنت جام جهانی در سال ۲۰۳۰ وارد مرحله‌ای حساس شده است به گونه‌ای که اسپانیا روی اعتبار تاریخی سانتیاگو برنابئو حساب می‌کند و مراکش با ورزشگاه تازه‌ساز حسن دوم در نزدیکی کازابلانکا تلاش دارد مهم‌ترین مسابقه این تورنمنت را به شمال آفریقا ببرد.
فینال جام جهانی همیشه چیزی فراتر از یک مسابقه فوتبال بوده است. این بازی، ویترین اصلی تورنمنت و یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای تلویزیونی جهان است؛ به همین دلیل انتخاب میزبان آن فقط به ظرفیت ورزشگاه یا امکانات فنی محدود نمی‌شود. برای جام جهانی ۲۰۳۰، این رقابت اهمیت بیشتری پیدا کرده، زیرا تورنمنت به مناسبت صدمین سال برگزاری جام جهانی، در چند کشور و چند قاره برگزار خواهد شد. فیفا پیش‌تر اعلام کرده است که موضوع میزبانی مشترک میان مراکش، پرتغال و همچنین اسپانیا برای مسابقات اصلی نهایی شده است و سه مسابقه نمادین نیز در آرژانتین، پاراگوئه و اروگوئه برگزار می‌شود.
با این حال، هنوز مشخص نیست فینال جام جهانی ۲۰۳۰ کجا برگزار خواهد شد. همین ابهام، رقابتی جدی را برای میزبانی میان کشور مراکش و البته اسپانیا ایجاد کرده است؛ رقابتی که در یک سوی آن ورزشگاهی عظیم و تازه‌ساز قرار دارد و در سوی دیگر، یکی از تاریخی‌ترین ورزشگاه‌های فوتبال اروپا.
چرا مراکش شانس میزبانی فینال جام جهانی ۲۰۳۰ را دارد؟
مهم‌ترین برگ برنده مراکش، ورزشگاه حسن دوم است؛ پروژه‌ای بزرگ در نزدیکی کازابلانکا که قرار است با ظرفیت ۱۱۵ هزار نفر، به یکی از بزرگ‌ترین ورزشگاه‌های فوتبال جهان تبدیل شود. شرکت طراحی Populous این ورزشگاه را پروژه‌ای با قابلیت برگزاری فینال خاطره‌انگیزترین جام جهانی تا سال ۲۰۳۰ معرفی کرده و آن را بزرگ‌ترین ورزشگاه فوتبال جهان در صورت تکمیل دانسته است.
ورزشگاهی برای اثبات جاه‌طلبی‌های مراکش
برای مراکش، این ورزشگاه فقط یک پروژه ورزشی نیست. ساخت چنین مجموعه‌ای بخشی از تلاش گسترده‌تر این کشور برای تثبیت جایگاه خود به عنوان یکی از مراکز مهم فوتبال آفریقا و جهان عرب است. مراکش در سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری زیادی در زیرساخت‌های ورزشی، حمل‌ونقل و گردشگری انجام داده و حالا می‌خواهد نشان دهد توانایی میزبانی بزرگ‌ترین مسابقه فوتبال جهان را دارد.
استدلال دیگر مراکش، مسئله توازن جغرافیایی است. از زمان آغاز جام جهانی، آفریقا تنها یک بار میزبان فینال این رقابت‌ها بوده است؛ فینال جام جهانی ۲۰۱۰ در ژوهانسبورگ، آفریقای جنوبی. به همین دلیل، مقام‌های مراکشی و حامیان این گزینه معتقدند میزبانی کازابلانکا می‌تواند پیام نمادینی درباره گسترش واقعی فوتبال جهانی داشته باشد.
از نگاه عملیاتی نیز مراکش یک مزیت مهم دارد: ورزشگاه حسن دوم از ابتدا برای رویدادهای بزرگ بین‌المللی طراحی می‌شود. برخلاف ورزشگاه‌هایی که سال‌ها فعالیت باشگاهی داشته‌اند و باید با محدودیت‌های موجود تطبیق پیدا کنند، یک ورزشگاه تازه‌ساز می‌تواند از همان مرحله طراحی با نیازهای فیفا هماهنگ شود. این موضوع برای فیفا اهمیت دارد، زیرا کنترل عملیاتی، فضاهای رسانه‌ای، بخش‌های VIP، مسیرهای امنیتی و امکانات پخش تلویزیونی در فینال جام جهانی نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
با این حال، مراکش هنوز باید چند سؤال مهم را پاسخ دهد. مهم‌ترین پرسش این است که آیا ورزشگاه حسن دوم طبق برنامه و با استانداردهای کامل فیفا آماده خواهد شد یا نه. همچنین برخی گزارش‌ها درباره هزینه پروژه ارقام متفاوتی مطرح کرده‌اند و تا زمانی که رقم رسمی و جزئیات بودجه به‌طور شفاف تأیید نشود، نباید درباره هزینه نهایی آن با قطعیت نوشت.
برنابئو چه برگ برنده‌ای در میزبانی مشترک مراکش و کشور اسپانیا دارد؟
در سوی دیگر رقابت، اسپانیا قرار دارد؛ کشوری با سابقه میزبانی جام جهانی ۱۹۸۲. سانتیاگو برنابئو، ورزشگاه رئال مادرید، در همان سال میزبان فینال جام جهانی بود و همین پیشینه، یکی از مهم‌ترین برگ‌های برنده اسپانیا برای میزبانی دوباره فینال محسوب می‌شود.
برنابئو یکی از شناخته‌شده‌ترین ورزشگاه‌های فوتبال اروپا است و در دهه‌های گذشته میزبان مسابقات بزرگ ملی و باشگاهی بوده است. اسپانیا امیدوار است این اعتبار، همراه با تجربه برگزاری رویدادهای بین‌المللی و زیرساخت‌های مادرید، در تصمیم نهایی فیفا تأثیرگذار باشد.
رئیس فدراسیون فوتبال اسپانیا نیز پیش‌تر تأکید کرده بود که کشورش ظرفیت میزبانی فینال را دارد، هرچند تصمیم نهایی با فیفاست. در مقابل، گزارش‌ها نشان می‌دهد شانس میزبانی برای مراکش و موقعیت اسپانیا دستخوش تغییر شده و رقابت میان کازابلانکا و مادرید جدی‌تر شده است. خبرگزاری رویترز نیز تأکید کرده که فیفا هنوز محل برگزاری فینال جام جهانی ۲۰۳۰ را مشخص نکرده است.
البته برنابئو با وجود اعتبار تاریخی، یک ورزشگاه باشگاهی فعال است. این موضوع از یک سو تجربه عملیاتی ارزشمندی به همراه دارد و از سوی دیگر، هماهنگی با برنامه باشگاه و زیرساخت‌های موجود را برای فیفا به چالشی مهم تبدیل می‌کند.
فیفا بر چه اساسی محل فینال جام جهانی ۲۰۳۰ را انتخاب می‌کند؟
تصمیم فیفا برای تعیین محل برگزاری فینال رسمی جام جهانی در سال ۲۰۳۰ احتمالاً فقط بر اساس ظرفیت ورزشگاه نخواهد بود. اگر ظرفیت تنها معیار بود، ورزشگاه حسن دوم مراکش با ۱۱۵ هزار صندلی نسبت به برنابئو برتری آشکاری داشت. اما فینال جام جهانی مجموعه‌ای پیچیده از نیازهای فنی، تجاری، امنیتی، رسانه‌ای و سیاسی است.
فیفا در ارزیابی‌های مربوط به میزبانی جام جهانی معمولاً به عواملی مانند زیرساخت، حمل‌ونقل، امکانات شهری، ظرفیت هتل‌ها، تجربه عملیاتی، پایداری، حقوق بشر، مسائل تجاری و کنترل اجرایی توجه می‌کند. بنابراین، هر دو کشور باید نشان دهند که فقط یک ورزشگاه مناسب ندارند، بلکه توانایی مدیریت کامل رویداد را نیز دارند.
در این میان، مراکش تلاش می‌کند خود را به عنوان گزینه‌ای آینده‌محور معرفی کند؛ کشوری که با سرمایه‌گذاری تازه، ورزشگاهی بزرگ و پیام نمادین حضور آفریقا در مرکز فوتبال جهان وارد میدان شده است. در مقابل، اسپانیا بر تجربه، میراث فوتبالی، برند جهانی مادرید و سابقه برگزاری مسابقات بزرگ تکیه دارد.
بخش سیاسی ماجرا نیز کاملاً قابل نادیده گرفتن نیست. برخی رسانه‌های اسپانیایی در هفته‌های اخیر گمانه‌زنی‌هایی درباره حمایت احتمالی آمریکا یا «دونالد ترامپ» از پرونده مراکش مطرح کرده‌اند. با این حال، این ادعاها تاکنون تأیید رسمی نشده‌اند و نه فیفا و نه کاخ سفید موضعی عمومی در این باره اعلام نکرده‌اند.
اهمیت این رقابت زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم جام جهانی ۲۰۳۰ قرار است تورنمنتی نمادین باشد. این دوره صدمین سال جام جهانی را گرامی می‌دارد و به همین دلیل، فیفا تلاش کرده آن را میان چند کشور و چند قاره تقسیم کند. انتخاب محل فینال در چنین شرایطی، می‌تواند پیام سیاسی و ورزشی روشنی داشته باشد؛ اینکه مرکز ثقل فوتبال جهانی همچنان در اروپا باقی می‌ماند یا آفریقا سهمی بزرگ‌تر از مهم‌ترین رویداد فوتبال جهان می‌گیرد.
رقابت کازابلانکا و مادرید؛ بیش از یک انتخاب ورزشی
اگر فینال به کازابلانکا برسد، مراکش پس از آفریقای جنوبی به دومین کشور آفریقایی میزبان فینال جام جهانی تبدیل می‌شود؛ اتفاقی که می‌تواند جایگاه این کشور را در فوتبال جهان بیش از پیش تقویت کند. در مقابل، واگذاری میزبانی به مادرید رقابت میان مراکش و کشور اسپانیا را به نفع اروپا پایان داده و به معنای تکیه فیفا بر اعتبار تاریخی برنابئو خواهد بود.
همین موضوع، تصمیم نهایی را برای فیفا دشوار کرده است. مراکش با ورزشگاهی تازه‌ساز و نگاهی آینده‌محور وارد رقابت شده و اسپانیا بر سابقه، زیرساخت و اعتبار فوتبالی خود تکیه دارد. تا زمان اعلام تصمیم نهایی، رقابت میان کازابلانکا و مادرید ادامه خواهد داشت و برنده این رقابت، برگزارکننده بازی فینال باشکوه رقابت‌های جام جهانی در سال ۲۰۳۰ خواهد بود.
منبع: هسپرس
