برای پاسخ به این پرسش که «عایشه وهاب»، این چهره تازه‌وارد سیاست آمریکا، کیست، باید از پیروزی تاریخی او آغاز کرد؛ سناتور افغان‌تبار مجلس ایالتی کالیفرنیا که در انتخاباتی ویژه به نمایندگی مجلس نمایندگان آمریکا انتخاب شد.
او نخستین نماینده افغان‌تبار راه‌یافته به کنگره آمریکا است که حالا جایگزین نماینده‌ای شده که در اوایل سال ۲۰۲۶ از سمت خود استعفا کرده بود.
مهاجرت به آمریکا و کوچ ابدی پدر و مادر
عایشه وهاب در سال ۱۹۸۷ در نیویورک متولد شد. پدر و مادر او از پناهندگان افغانستان بودند که در دهه ۱۹۸۰، هم‌زمان با جنگ افغانستان و اشغال این کشور توسط شوروی، به آمریکا مهاجرت کردند.
اما زندگی خانوادگی وهاب خیلی زود با حادثه‌های تلخ روبه‌رو شد. پدرش زمانی که او هنوز کودک بود، به قتل رسید و مادرش نیز مدت کوتاهی بعد از دنیا رفت. به این ترتیب، عایشه و خواهرش وارد سیستم خانواده‌های سرپرست در منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو شدند و بخش مهمی از دوران کودکی خود را در این سیستم گذراندند.
سرپرستی عایشه و خواهرش بعدها به یک زوج افغان در شهر فریمونت کالیفرنیا سپرده شد و این خانواده نقش مهمی در ادامه زندگی او ایفا کردند. پدر و مادرخوانده او صاحب یک کسب‌وکار کوچک بودند و، به گفته دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در ایست‌بی، بر سخت‌کوشی، تحصیل و حفظ پیوند با میراث افغانستان تأکید داشتند.
برای درک اینکه عایشه وهاب امروز کیست، تجربه‌های دوران کودکی او اهمیت زیادی دارند؛ وهاب سال‌ها بعد گفته بود که زندگی‌اش «بسیار پیچیده‌تر از زندگی متوسط» بوده، اما همین تجربه به او امکان داده است مسائل و مشکلات جوامع مختلف را از زاویه‌های متفاوت ببیند.
دشواری‌های وهاب تنها به دوران کودکی محدود نشد.
او در شرایطی وارد دانشگاه شد که بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ آمریکا نیز بر زندگی خانواده‌اش تأثیر گذاشته بود. پس از فارغ‌التحصیلی، در حوزه مشاوره و کسب‌وکار مشغول به کار شد، اما در جریان رکود اقتصادی شغل خود را از دست داد. در همان دوره، کسب‌وکار پدر و مادرخوانده‌اش نیز با مشکل مواجه شد و در نهایت، خانه خانواده به دلیل مشکلات اقتصادی از دست رفت.
خانواده مجبور شدند از فریمونت نقل‌مکان کنند و در شهر هی‌وارد به زندگی اجاره‌ای روی بیاورند؛ تجربه‌ای که بعدها بر تمرکز سیاسی وهاب بر مسکن مقرون‌به‌صرفه، حمایت از مستأجران و مسائل اقتصادی خانواده‌های کم‌درآمد تأثیر گذاشت.
تحصیلات و ادامه مشکلات
بخش دیگری از پاسخ به این پرسش که عایشه وهاب در عرصه عمومی کیست، در مسیر تحصیلی او دیده می‌شود. وهاب تحصیلات خود را در چند مرحله ادامه داد. او در دانشگاه ایالتی سن‌خوزه در رشته علوم سیاسی تحصیل کرد و در سال ۲۰۱۰ مدرک کارشناسی گرفت. سپس در سال ۲۰۱۳ از دانشگاه ایالتی کالیفرنیا در ایست‌بی مدرک کارشناسی ارشد مدیریت کسب‌وکار (MBA) دریافت کرد.
اما مسیر دانشگاهی او به همین‌جا ختم نشد. وهاب بعدها در رشته مددکاری اجتماعی ادامه تحصیل داد و در سال ۲۰۲۴ دکترای مددکاری اجتماعی خود را از دانشکده مددکاری اجتماعی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC) دریافت کرد.
پیش از ورود جدی به سیاست نیز در حوزه‌های کسب‌وکار، فناوری اطلاعات و سازمان‌های غیرانتفاعی فعالیت داشت و با گروه‌های کم‌درآمد، قربانیان خشونت خانگی و مسائل اجتماعی و مدنی همکاری می‌کرد.
حمایت از نخستین زن افغان‌تبار کنگره آمریکا
با توجه به اینکه در حوزه انتخابی خانم وهاب مهاجران افغان زیادی زندگی می‌کنند، او معتقد است حمایت آن‌ها در انتخابات پیشین و کنونی برایش مهم بوده است. او به‌خوبی از اهمیت تاریخی انتخاب‌شدنش آگاه است؛ زیرا قرار است به‌عنوان نخستین زن افغان‌تبار وارد کنگره آمریکا شود.
جامعه مهاجران افغان، به گفته خانم وهاب، «جامعه زیبایی است که سخت کار می‌کند تا فصل دوم از داستان آمریکایی‌اش را بنویسد.»
وهاب در این رابطه اظهار داشت: «والدین ما اینجا پناهنده شدند و به‌سختی تلاش کردند تا از ما مراقبت کنند، سیرمان کنند و امکان تحصیلمان را فراهم کنند. این نسل من است که دارد تلاش می‌کند به رشته‌های جدید وارد شود و واقعاً رشد کند. برای همین، من همیشه به حمایت جامعه افغان افتخار می‌کنم.»
وهاب در دوره عضویتش در شورای شهر هی‌وارد در کالیفرنیا و در دوره عضویتش در سنای ایالتی سعی کرده است نماینده «آسیب‌پذیرترین افراد» جامعه باشد. هدف او بهبود وضعیت زندگی آدم‌های معمولی جامعه است.
عایشه وهاب در سیاست آمریکا کیست؟
خانم وهاب که از جناح پیشرو (پروگرسیو) حزب دموکرات است، از اواخر سال ۲۰۲۲ میلادی به عضویت سنای ایالتی کالیفرنیا درآمده است. او که پیش‌تر در سال ۲۰۲۰ نیز تلاش کرده بود نامزد حزب دموکرات از یکی از حوزه‌های انتخابیه اطراف سان‌فرانسیسکو شود، سرانجام امسال توانست نامزد حزب شود و در مرحله مقدماتی انتخابات نیز بیشترین رأی را کسب کرد و در انتخابات روز هجدهم اوت، مقابل نفر دوم که «میانه‌رو» محسوب می‌شود، رقابت کرد. این پیروزی او را به نخستین سیاستمدار افغان‌تبار راه‌یافته به کنگره آمریکا تبدیل کرد.
وی بعد از مراسم سوگند، کار جدیدش در مجلس نمایندگان را آغاز خواهد کرد و کرسی نمایندگی را تا نخستین روزهای سال ۲۰۲۷ میلادی در اختیار خواهد داشت. بعد از آن و با آغاز به کار کنگره جدید، کسی نمایندگی منطقه ۱۴ کالیفرنیا را بر عهده می‌گیرد که در انتخابات ماه نوامبر پیروز شود.
استعفای «اریک سوالول»، نماینده‌ای که با اتهام‌های تعرض جنسی روبه‌روست، کرسی او را در کنگره خالی کرد. آقای سوالول این اتهام‌ها را رد می‌کند، اما زیر فشارهای گسترده تصمیم گرفت از سمت خود کنار برود.
وهاب در دوره تبلیغات انتخاباتی بیش از هر چیز بر مسائل زندگی روزمره مردم تمرکز داشت. او از معیشت مردم، خانه‌دار شدنشان، هزینه‌های سلامت، آموزش، عدالت، توجه به محیط‌زیست و حفاظت از دموکراسی گفت.
موضع نخستین نماینده افغان‌تبار کنگره آمریکا
در یک مناظره آنلاین بین چند نفر از داوطلبان نامزدی در انتخابات این حوزه انتخابی، مجری از چهار شرکت‌کننده پرسید آیا آنچه بر سر فلسطینیان می‌رود را «نسل‌کشی» می‌دانند. خانم وهاب نخستین کسی بود که به این سؤال پاسخ داد و با قاطعیت گفت: «بله.» دو نفر بعد نیز جواب مشابهی دادند، اما «ملیسا هرناندز» با اشاره به حملات هفتم اکتبر حماس به اسرائیل، از حق این کشور در «دفاع از خود» گفت و اضافه کرد که پاسخ اسرائیل در غزه از اندازه خارج شده است و حالا مردم عادی دارند هزینه می‌دهند.
وهاب در پاسخ به این سؤال که چرا به گمان او ایپک از رقیبش حمایت می‌کند، این سازمان را به «تعصب و نژادپرستی» متهم کرد و گفت چون او افغان‌تبار و مسلمان است، هدف حمله این گروه قرار می‌گیرد. او گفت: «من ندیده‌ام که در این پنجاه ایالت، آن‌ها حتی از یک آمریکایی افغان‌تبار مسلمان حمایت کنند.»
او با اشاره به سابقه همکاری‌اش با قانون‌گذاران یهودی در مجلس ایالتی کالیفرنیا گفت که درباره حقوق بشر در غزه مصوبه‌ای داشتند و از تصمیم ایپک برای ضدیت با او که از حمایت حزب و حتی «رهبران یهودی» برخوردار است، ابراز تأسف کرد.
بنابر گزارش روزنامه نیویورک‌تایمز، وهاب در مقابل از گروهی حمایت گرفته که برای مقابله با توسعه نفوذ ایپک شکل گرفته است؛ همین‌طور از یک گروه یهودی لیبرال به نام «جی‌استریت».
نبرد وهاب و ایپک به انتخابات نوامبر کشیده شد
وهاب که در سال ۲۰۲۶ در چندین انتخابات شرکت کرده، حالا علاوه بر وظایف نمایندگی‌اش در واشنگتن باید برای انتخابات بعدی در ماه نوامبر آماده شود: «ایپک بیش از یک میلیون دلار در هفته برای این انتخابات خرج کرده و نگرانی ما این است که [تا زمان انتخابات نوامبر] بخواهد به بمباران ما ادامه دهد.»
بخت رقیب وهاب در انتخابات ماه نوامبر همچنان قابل‌توجه است؛ زیرا تنها چند ماه حضور نخستین نماینده افغان‌تبار در کنگره آمریکا برای خانم وهاب کافی نیست تا بتواند کارنامه‌ای از خود به‌جا بگذارد و فاصله کم آرای او با خانم هرناندز نیز باعث کنار گذاشته‌شدن کامل رقیب از معادلات نخواهد شد.
و این راه ادامه دارد
عایشه وهاب ۳۹ ساله پس از عبور از شورای شهر و سنای کالیفرنیا، وارد مجلس نمایندگان شده است؛ مسیری که نشان می‌دهد عایشه وهاب در سیاست امروز آمریکا کیست و از نگاه جامعه افغان‌آمریکایی، یکی از مهم‌ترین نمونه‌های حضور نسل جدید مهاجران افغانستان در ساختار سیاسی آمریکاست.
منبع: DW
