در شش ماه نخست امسال، سهم خانواده‌ها از کل تسهیلات بانکی به بالاترین سطح چهار سال اخیر رسید. هم‌زمان، وام خرید کالا و تعمیر مسکن افزایش چشمگیری داشتند. در بخش صنعت و معدن نیز بیشتر منابع بانکی به تأمین سرمایه در گردش اختصاص یافت؛ آماری که از تمرکز تسهیلات بر تأمین نیازهای جاری خانواده‌ها و تداوم فعالیت بنگاه‌ها حکایت دارد.
سهم خانوارها از وام بانکی افزایش یافت
به گزارش زومان، بانک‌ها در نیمه نخست امسال در مجموع ۷ هزار و ۲۳۰.۹ همت تسهیلات پرداخت کردند که از این میزان، ۵ هزار و ۵۳۳ همت به بخش‌های اقتصادی و یک‌هزار و ۶۹۷.۹ همت به خانوارها اختصاص داشت.
سهم خانواده‌ها از کل تسهیلات به ۲۳.۴۸ درصد رسید؛ بالاترین میزان در چهار سال اخیر. این نسبت در سال ۱۴۰۲ حدود ۱۶ درصد بود و در دو سال بعد به حدود ۲۲ درصد افزایش یافت.
یکی از بخش‌های قابل‌توجه این آمار، رشد تسهیلات مرتبط با مسکن است. در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، وام خرید مسکن غیرنوساز حدود ۱۶۸ درصد، تسهیلات تعمیرات مسکن نزدیک به ۷۰ درصد و وام جعاله تعمیر مسکن بیش از ۱۱۷ درصد افزایش یافت.
با این حال، رشد تسهیلات مسکن یکدست نبود. وام خرید خانه نوساز حدود ۲۱ درصد افزایش پیدا کرد و تسهیلات ودیعه مسکن نزدیک به ۹ درصد کاهش یافت.
این آمار می‌تواند با افزایش نیاز به تأمین هزینه‌های مسکن هم‌زمان باشد، اما مشخص نمی‌کند چه میزان از رشد وام‌های تعمیراتی مستقیماً به جبران خسارت‌های جنگ مربوط بوده است.
۷۳۶ همت وام برای خرید کالا و نیازهای اساسی
بیشترین سهم از تسهیلات پرداخت‌شده به خانوارها به خرید کالاهای شخصی اختصاص داشت. بانک‌ها در این بخش حدود ۷۳۶ همت وام پرداخت کردند؛ رقمی معادل بیش از ۴۳ درصد کل تسهیلات خانوار که نسبت به مدت مشابه سال قبل نزدیک به ۸۰ درصد رشد داشت.
این گروه شامل تسهیلاتی است که در آمار بانکی با عنوان خرید کالای شخصی ثبت می‌شوند و با وام خرید مسکن، خودرو یا تسهیلات ازدواج و فرزندآوری تفاوت دارند. با وجود گسترش روش‌های خرید اقساطی، آمار موجود سهم دقیق این شیوه‌ها را از کل تسهیلات مشخص نمی‌کند.
افزایش هزینه خرید کالاها می‌تواند تأمین یک‌جای مبلغ خرید را برای خانوارها دشوارتر کند و تقاضا برای اعتبار را افزایش دهد؛ هرچند آمار منتشرشده به‌تنهایی علت رشد این تسهیلات را مشخص نمی‌کند.
در همین دوره، تسهیلات قرض‌الحسنه ضروری حدود ۵۹ درصد افزایش یافت و معادل ۳۴.۸ درصد وام‌های خانوار را تشکیل داد. وام ازدواج نیز حدود ۴۰ درصد و تسهیلات فرزندآوری نزدیک به ۱۹ درصد رشد کرد. افزایش وام خرید خودروی شخصی هم حدود ۳۰ درصد بود.
صنعت؛ تمرکز وام‌ها بر تأمین سرمایه در گردش
در بخش صنعت و معدن، تسهیلات پرداختی در شش ماه نخست امسال به حدود ۲ هزار و ۳۴۳ همت رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۵۴ درصد افزایش داشت. با این حال، نرخ رشد این تسهیلات در سال قبل حدود ۶۶ درصد بود.
نکته مهم‌تر، نحوه تخصیص منابع است. حدود ۸۹ درصد تسهیلات صنعت و معدن، معادل بیش از ۲ هزار و ۹۳ همت، به تأمین سرمایه در گردش اختصاص یافت؛ منابعی که برای خرید مواد اولیه و پوشش هزینه‌های جاری و تداوم فعالیت واحدهای صنعتی استفاده می‌شوند.
در مقابل، سهم تسهیلات ایجاد واحدهای جدید حدود ۵.۲ درصد و سهم وام‌های توسعه‌ای نزدیک به ۴.۳ درصد بود. این ترکیب نشان می‌دهد بخش عمده منابع بانکی صنعت و معدن به حفظ فعالیت‌های موجود اختصاص یافته است، نه ایجاد ظرفیت‌های تازه.
وام‌ها چقدر به بازگشت زندگی عادی کمک کردند؟
افزایش سهم خانوارها از تسهیلات بانکی، رشد وام های خرید کالا و تعمیر مسکن و تمرکز اعتبارات صنعتی بر سرمایه در گردش، تصویری از نیازهای مالی جاری در اقتصاد ارائه می‌دهد.
با این حال، این ارقام به‌تنهایی نشان نمی‌دهند چه میزان از نیازهای ناشی از جنگ تأمین شده یا وام‌ها تا چه اندازه توانسته‌اند فشار مالی بر خانواده‌ها و کسب‌وکارها را کاهش دهند. همچنین، مبالغ پرداخت‌شده بیانگر تعداد وام‌گیرندگان یا میزان تقاضاهای بی‌پاسخ‌مانده نیستند.
منبع: زومون
