خیلی از ما وقتی برنامههای تحصیل خود را در کشوری مانند کانادا تصور میکنیم، به استقبالی گرم و رؤیایی شیرین فکر میکنیم. اما برای دانشجوهای بینالمللی که هزاران دلار هزینه کردهاند، از خانواده دور افتادهاند و سالها در این کشور زندگی کردهاند، واقعیت گاهی با یک جمله تلخ تمام میشود.
«دانیل اسمیت»، نخستوزیر آلبرتا، در یک نشست خبری گفت: «اگر ویزایت تمام شده و اقامت قانونی و دائم خود را در کانادا نگرفتهای، به خانه برگرد.» این جمله خطاب به صدها دانشجویی بود که درخواست مجوز کارشان رد شده و حالا نه دانشجو هستند، نه کارگر و نه هیچ وضعیت قانونیای دارند.
در پشت این جمله، یک بحران انسانی نهفته است؛ دانشجوهایی که با وعدههای بزرگنماییشده وارد کانادا شدند و حالا با سیاستهای سختگیرانهتر مهاجرتی روبهرو هستند.
تحصیل در کانادا تضمینکننده ماندن نیست؛ پاسخ قاطع آلبرتا به معترضان
اسمیت در واکنش به اعتراضهای اخیر گفت که ویزای دانشجویی یک سند موقت برای تحصیل در کانادا است و از ابتدا هم قرار بوده چنین باشد. به گفته نخستوزیر آلبرتا، دانشگاهها و کالجهای استان با مالیات مردم آلبرتا ساخته شدهاند و حضور دانشجویان خارجی باید در چارچوب مشخصی باشد.
اسمیت حتی صریحتر گفت که اگر یک دانشجوی بینالمللی برای تحصیل وارد یکی از استانها در خاک کانادا شود، دورهاش را تمام کند، ویزایش منقضی شود و اقامت دائم هم نداشته باشد، «باید به خانه برگردد». او همچنین از وجود برنامههایی انتقاد کرد که به گفتهاش فرصتهای مهاجرتی را بیش از حد بزرگ جلوه دادهاند.
این موضع وقتی مهمتر میشود که بدانیم دانشجویان بینالمللی طی سالهای اخیر در بسیاری از موارد تحصیل را نه فقط بهعنوان یک مدرک دانشگاهی، بلکه بهعنوان اولین پله مهاجرت به کانادا انتخاب کردهاند. حالا دولتهای استانی و فدرال با پیام متفاوتی روبهروی آنها ایستادهاند: تحصیل، خودش اقامت دائم نیست.
چرا مسیر اقامت کاری و دائم فارغالتحصیلان کانادا مثل گذشته ساده نیست؟
فارغالتحصیلان مرتبط با Portage College در آلبرتا میگویند که پس از پایان تحصیل و با وجود امید به دریافت اقامت کاری و دائم، متأسفانه در کانادا با رد درخواست مجوز کار پس از تحصیل یا PGWP روبهرو شدهاند.
بسیاری از معترضان، دانشجویان هندی هستند که برای پیگیری وضعیت خود با مسئولان کالج دیدار کردهاند.
پورتج کالج نیز در ماه ژوئیه تأیید کرد که برخی فارغالتحصیلان برنامههای غیرمعتبر یا فاقد تأیید رسمی برای PGWP، حتی با داشتن نامه کالج، نتوانستهاند PGWP بگیرند.
تصمیم نهایی درباره این مجوز با اداره مهاجرت کانادا (IRCC) است و کالج تضمینی برای صدور آن ندارد.
این اتفاق نشان میدهد که گرفتن مدرک از یک مؤسسه کانادایی، بهتنهایی به معنای اجازه کار یا ماندن در کشور نیست. در سالهای اخیر هم قوانین مربوط به PGWP سختگیرانهتر شده و حالا متقاضی باید هم به نوع برنامه تحصیلی توجه کند، هم به اعتبار مؤسسه آموزشی و حتی در بعضی موارد، به حوزهای که در آن تحصیل کرده است.
در کنار همه اینها، یک نکته مهم دیگر هم وجود دارد؛ فارغالتحصیلان واجد شرایط فقط ۱۸۰ روز بعد از دریافت تأیید پایان تحصیل خود در مؤسسات آموزشی کانادا فرصت دارند تا برای PGWP اقدام کنند.
همین محدودیت زمانی باعث شده تا انتخاب رشته و کالج برای دانشجویان بینالمللی معنای تازهای پیدا کند. حالا دیگر ماجرا فقط به شهریه و گرفتن پذیرش ختم نمیشود؛ از همان روز اول باید روشن باشد که این مسیر تحصیلی، بعد از فارغالتحصیلی چه آینده کاری و مهاجرتیای میتواند پیش پای دانشجو بگذارد.
آیا با پایان تحصیل دانشجویان در مرزهای کانادا، ترک کشور الزامی است؟
نه لزوماً. حرف دانیل اسمیت موضع سیاسی دولت آلبرتاست و قانون جدید مهاجرتی محسوب نمیشود. قوانین Study Permit، PGWP و وضعیت مهاجرتی را دولت فدرال تعیین میکند. بعضی فارغالتحصیلان حتی پس از انقضای مجوز تحصیل، در شرایط مشخص میتوانند برای PGWP و بازیابی وضعیت خود اقدام کنند؛ بنابراین صرفاً تمامشدن یک سند به معنی خروج فوری از کانادا نیست.
ماجرای Portage College چه چیزی را روشن کرد؟
اعتراض فارغالتحصیلان مرتبط با Portage College، بهویژه دانشجویان هندی، نشان داد که گرفتن مدرک دانشگاهی بهتنهایی اقامت کاری و دائم را برای این افراد در کانادا تضمین نمیکند. این کالج تأیید کرده است که برخی فارغالتحصیلان برنامههای خاص با رد PGWP روبهرو شدهاند و تصمیم نهایی درباره هر پرونده با اداره مهاجرت کانادا (IRCC) است.
از طرف دیگر، قوانین PGWP سختتر شده و متقاضی باید شرایط برنامه و مؤسسه آموزشی را داشته باشد و در مهلت تعیینشده درخواست دهد. برای واجدان شرایط، مهلت درخواست معمولاً ۱۸۰ روز پس از تأیید پایان تحصیل است.
به عبارتی دیگر، انتخاب کالج و رشته دیگر فقط برای گرفتن مدرک نیست؛ دانشجو باید از همان ابتدا بداند این انتخاب چه مسیر قانونی برای کار و مهاجرت پیش روی او میگذارد.
تحلیل هدهد کانادا؛ تحصیل در کانادا دیگر بلیت اقامت دائم نیست
حرفهای دانیل اسمیت را نباید قانون جدید اخراج دانشجویان دانست، اما پیام سیاسی آن برای دانشجویان بینالمللی کاملاً جدی است: تحصیل در کانادا دیگر بهتنهایی مسیر ماندن در کشور را تضمین نمیکند. دولت فدرال هم تأکید کرده هیچکس نمیتواند دریافت Study Permit، مجوز کار یا اقامت دائم را تضمین کند.
برای ایرانیهایی که هنوز در ایران هستند، این یعنی انتخاب کالج و رشته نباید فقط بر اساس شهریه، شانس پذیرش یا وعدههای یک مشاور مهاجرتی انجام شود. از همان روز اول باید مشخص باشد که برنامه انتخابی برای PGWP واجد شرایط است و بعد از فارغالتحصیلی چه مسیر قانونی برای کار و اقامت وجود دارد. شرایط PGWP امروز به نوع برنامه، مؤسسه، زمان درخواست مجوز تحصیل و در بعضی موارد، رشته تحصیلی بستگی دارد.
دانشجویان فعلی کانادا باید بیشتر مراقب وضعیت مهاجرتی خود باشند
برای ایرانیهایی که همین حالا به امید گرفتن اقامت شغلی و دائم، در شهرهای کانادا هستند، ماجرا حساستر است. پایان تحصیل یا انقضای مجوز به معنی مجوز خودکار برای کار نیست. کسی که بدون اجازه قانونی کار کند، ممکن است با از دست دادن وضعیت مهاجرتی، اخراج و حتی ممنوعیت ورود دوباره روبهرو شود.
به همین دلیل، دوران «تحصیل کن، بعد بمان» دیگر گذشته است. سؤال مهم برای متقاضی امروز فقط این نیست که کدام کالج به من پذیرش میدهد؟ سؤال مهمتر این است: بعد از فارغالتحصیلی، دقیقاً چه مسیر قانونی برای کار و ماندن دارم؟
پس اگر تاریخ پایان Study Permit یا زمان درخواست PGWP شما نزدیک شده، تاریخها را جدی بگیرید. وضعیتتان را مستقیم از منبع رسمی چک کنید. دولت کانادا برای بعضی فارغالتحصیلان اجازه کار قانونی بعد از ثبت درخواست PGWP را در شرایط مشخص میدهد. پس با شایعه و حرف این و آن تصمیم نگیرید.
و برای کسانی که هنوز قصد مهاجرت دارند، یک واقعیت روشن وجود دارد: پذیرش گرفتن برای تحصیل و زندگی در استانهای مختلف کانادا دیگر میانبر امن به اقامتی پایدار نیست. این یک تصمیم مهاجرتی سنگین و پرهزینه است که باید از همان روز اول تا آخرش حسابشده باشد.
پرسشهای متداول
آیا دانیل اسمیت قانون جدیدی برای اخراج دانشجویان تصویب کرده است؟
خیر. حرف اسمیت موضع سیاسی نخستوزیر آلبرتاست، نه یک قانون جدید فدرال. تصمیمگیری درباره Study Permit ،PGWP و وضعیت مهاجرتی در صلاحیت دولت فدرال و IRCC است. با این حال، اظهارات او نشان میدهد فشار سیاسی بر دانشجویان بدون مسیر روشن برای اقامت در آلبرتا افزایش یافته است.
اگر Study Permit من منقضی شده باشد، آیا حتماً باید کانادا را ترک کنم؟
نه لزوماً. در شرایط مشخص، فرد میتواند برای PGWP اقدام و وضعیت خود را بازیابی کند. دولت کانادا برای برخی پروندهها مهلت ۹۰ روزه پس از انقضای Study Permit در نظر گرفته است. اگر این مهلت هم سپری شود، فرد باید کانادا را ترک کند.
آیا تحصیل در کانادا هنوز راه خوبی برای مهاجرت است؟
برای بعضی افراد بله، اما دیگر نمیتوان آن را مسیر تضمینی دانست. انتخاب رشته، مؤسسه، شرایط PGWP، زبان، وضعیت بازار کار و برنامههای مهاجرتی باید از ابتدا بررسی شوند. تصمیمی که فقط بر اساس «گرفتن پذیرش» گرفته شود، میتواند ریسک بالایی داشته باشد.
چطور ممکن است یک فارغالتحصیل کانادایی، مجوز کار نگیرد؟
این پرونده یک نکته مهم را روشن کرد: فارغالتحصیلی از یک کالج یا دانشگاه کانادایی، بهتنهایی دریافت PGWP را تضمین نمیکند. Portage College گفته است برخی فارغالتحصیلان دورههایی که شرایط لازم برای دریافت این مجوز را نداشتهاند، با رد درخواست روبهرو شدهاند و تصمیم نهایی درباره هر پرونده با اداره مهاجرت کانادا (IRCC) است.
یعنی صرف اینکه دانشجو دورهاش را در یک مؤسسه کانادایی تمام کرده، کافی نیست. خودِ برنامه تحصیلی هم باید شرایط لازم برای PGWP را داشته باشد؛ موضوعی که باعث شده انتخاب رشته و دوره، برای دانشجویان بینالمللی اهمیت بیشتری پیدا کند.
منابع:
