«دومینیک لوبلان»، وزیر تجارت کانادا با آمریکا، اعلام کرد اتاوا هیچ عجله‌ای برای توافق با واشنگتن ندارد و دولت فدرال «پشت تلفن منتظر نخواهد ماند». این موضع‌گیری در پاسخ به سخنان «جیمیسون گریر»، نماینده تجاری ایالات متحده مطرح شد؛ او پیش‌تر گفته بود دونالد ترامپ از شرایط کنونی رضایت دارد و مذاکرات تجاری کانادا و آمریکا را ضروری نمی‌داند. هرچند گفت‌وگوها میان مقام‌های دو کشور در جریان است، اما مذاکرات رسمی هنوز به هیچ توافق تازه‌ای نرسیده است.
در یک نگاه
- گریر می‌گوید دولت ترامپ برای توافق تجاری کانادا و آمریکا احساس فوریت نمی‌کند.
- لوبلان می‌گوید کانادا آماده مذاکره است، اما «پشت تلفن منتظر نمی‌ماند».
- کانادا از ۸ سپتامبر بر ۲۷.۶ میلیارد دلار کالای آمریکایی تعرفه متقابل دارد.
- توافق کانادا، آمریکا و مکزیک فعلاً برقرار است، اما در بازبینی ژوئیه تمدید نشد.
بازی روانی در توافق تجاری کانادا و آمریکا؛ چرا دو طرف برای امضای قرارداد عجله ندارند؟
اظهارات تازه مقامات ارشد تجاری دو کشور از یک بازی روانی حساب‌شده حکایت دارد. فضایی که در آن، واشنگتن و اتاوا از ابراز نیاز به توافق فوری پرهیز می‌کنند. جیمیسون گریر در گفت‌وگو با شبکه سی‌ان‌بی‌سی تصریح کرد دونالد ترامپ با اوضاع فعلی کاملاً احساس راحتی می‌کند. گریر با تکیه بر جریان پایدار واردات نفت، گاز و پتاس به آمریکا تأکید کرد واشنگتن به منابع حیاتی خود دسترسی دارد. به بیان او، کانادایی‌ها خودشان گاه‌وبیگاه پیگیر توافق می‌شوند و رایزنی درباره مسیرهای پیش‌رو در جریان است.
در آن سو، دومینیک لوبلان با لحنی هم‌وزن پاسخ داد. او گفت دولت فدرال شتابی برای پذیرش قراردادی ندارد که منافع اقتصادی کشورش را نسازد. او با وجود تأیید دشواری‌های ناشی از تعرفه‌ها برای برخی کسب‌وکارها و کارگران، درهای گفت‌وگو و مذاکرات تجاری مان کانادا و آمریکا را باز نگه داشت.
کنایه لوبلان مبنی بر اینکه اتاوا «پشت تلفن منتظر نمی‌ماند»، حامل دو نکته اساسی بود: «پایبندی به اصل مذاکره در عین پرهیز از انفعال دیپلماتیک.» این رویه تداوم پیام مارک کارنی در اوت است که صراحتاً گفت کانادا به توافق «به هر قیمتی» تن نخواهد داد و استقلال اقتصادی کشور خط قرمز است.
بن‌بست در مذاکرات تجاری میان کانادا و آمریکا از دید کارنی نتیجه شروط دقیقه‌نودی و غیرمنصفانه ایالات متحده بود. در حالی که طرف آمریکایی ادعا می‌کند کانادا پس از شکل‌گیری چارچوب اولیه، زیاده‌خواهی کرده است. این ناهمخوانی نشان می‌دهد گره روابط دو کشور فراتر از درصد تعرفه‌هاست؛ در حالی که تا رفع این اختلاف‌ها، تبادلات بخش‌های معینی از بازار زیر فشار تعرفه‌های متقابل اداره می‌شود.
ریشه بن‌بست تجاری کانادا و آمریکا چیست؟
ریشه تنش کنونی به نخستین بازبینی شش‌ساله پیمان تجاری میان کانادا، آمریکا و مکزیک در اول ژوئیه ۲۰۲۶ بازمی‌گردد. جایی که واشنگتن با تمدید توافق در شکل کنونی مخالفت کرد. هرچند این تصمیم توافق را لغو نمی‌کند و سند اصلی تا سال ۲۰۳۶ اعتبار دارد، اما کشیده‌شدن تصمیم‌گیری به بازبینی‌های سالانه، نااطمینانی شرکت‌ها را رقم زده است. محور اختلافات به مناقشات دوجانبه در بخش‌های خودرو، لبنیات، فولاد و آلومینیوم مربوط می‌شود.
بن‌بست مذاکرات در اواخر اوت، خیلی زود به جنگ تعرفه‌ای انجامید. ایالات متحده تعرفه ۵۰ درصدی را بر ۲۷.۶ میلیارد دلار کالای کانادایی وضع کرد. همچنین دولت فدرال نیز در پاسخی متقابل از ۸ سپتامبر، همین حجم از واردات آمریکایی را با تعرفه‌های ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی هدف گرفت. اتاوا در کنار این تدابیر، بسته‌ای حمایتی به ارزش ۷.۵ میلیارد دلار برای کاهش زیان کارگران و بنگاه‌های اقتصادی معرفی کرد.
آمار ژوئیه ۲۰۲۶ وابستگی عمیق دو کشور را نشان می‌دهد؛ صادرات کانادا به آمریکا با افتی ۶.۶ درصدی به ۵۰.۵ میلیارد دلار رسید و واردات از این کشور ۴۴.۶ میلیارد دلار ثبت شد. هم‌زمان، صادرات کانادا به سایر کشورهای جهان به رکورد ۲۵.۶ میلیارد دلار رسید و سهمی ۳۳.۷ درصدی پیدا کرد، با این حال بازار آمریکا همچنان ستون فقرات تجارت خارجی کانادا به شمار می‌رود.
هشدار بانک مرکزی کانادا؛ آیا موج تعرفه‌های آمریکا به جیب مصرف‌کنندگان می‌رسد؟
روابط تجاری واشنگتن و اتاوا در غیاب یک برنامه زمان‌بندی رسمی، در وضعیت تعلیق به سر می‌برد. لوبلان و جیمیسون گریر از تداوم رایزنی‌ها سخن می‌گویند. اما تمایل نداشتن واشنگتن به توافق سریع، مانع از پیشرفت جدی در مذاکرات است. تجارت دوجانبه گرچه زیر چتر پیمان سه‌جانبه ادامه دارد، اما تعرفه‌های سنگین، هزینه مبادلات را به شکل محسوسی بالا برده است.
مسیر تنش‌ها از اول ژوئیه تا ۲۵ سپتامبر روند این فرسایش را نشان می‌دهد: ناکامی در بازبینی اولیه، خروج کارنی از مذاکرات در ۲۱ اوت، آغاز موج تعرفه‌های آمریکا و تدابیر تلافی‌جویانه کانادا از ۸ سپتامبر. این وضعیت بانک مرکزی کانادا را نگران کرده است؛ نهادی که افزایش هزینه کسب‌وکارها، سرایت تورم به خریداران نهایی و کند شدن رشد اقتصادی را خطری ملموس ارزیابی می‌کند.
پاسخ اتاوا به این چالش، سیاستی دوسویه است: حفظ پیوندها با آمریکا در کنار تلاش برای نفوذ در بازارهای دیگر جهان. اگرچه آمارهای ژوئیه از رشد صادرات به مقاصد جدید خبر می‌دهد، اما بازار آمریکا جایگاهی ندارد که بتوان آن را در کوتاه‌مدت جایگزین کرد. ابزارهایی مانند بسته کمکی دولت و معافیت‌های موردی نیز تنها نقش ضربه‌گیر دارند. اکنون نگاه کارشناسان به گزارش ۶ اکتبر دوخته شده است؛ داده‌هایی که کارنامه تجاری اوت را بررسی می‌کنند و معیار سنجش تاب‌آوری اقتصاد کانادا خواهند بود.
دیدگاه هدهد کانادا؛ تقابل سیاسی اتاوا و واشنگتن در بازی فرسایشی تعرفه‌ها
مواضع سرسختانه اخیر میان واشنگتن و اتاوا نشان‌دهنده یک بلوف حساب‌شده سیاسی و مانور چانه‌زنی بر سر بازتعریف موازنه قدرت در آمریکای شمالی است. اینکه هر دو پایتخت ادعا می‌کنند هیچ شتابی برای رسیدن به توافق تجاری کانادا و آمریکا ندارند، یک تاکتیک دیپلماتیک کلاسیک برای بالا بردن هزینه تسلیم در برابر شروط طرف مقابل محسوب می‌شود. واشنگتن با بهره‌گیری از اهرم تعرفه‌های بخشی، تلاش می‌کند چارچوب‌های حمایتی کانادا در بخش‌هایی چون خودروسازی و کشاورزی را درهم بشکند. در نقطه مقابل، اتاوا نمی‌خواهد پیامی از شکنندگی و ضعف مخابره کند.
از منظر سیاست داخلی کانادا، ایستادگی دولت فدرال اهمیتی حیاتی دارد. مارک کارنی و تیم اقتصادی او به خوبی می‌دانند که هرگونه اقدام شتاب‌زده در برابر زیاده‌خواهی‌های کاخ سفید، هزینه‌های سیاسی سنگینی در افکار عمومی و میان صاحبان صنایع به بار می‌آورد.
پیام نمادین «پشت تلفن منتظر نمی‌مانیم» دقیقاً برای این طراحی شده است تا نشان دهد حاکمیت ملی و صیانت از صنایع راهبردی، قربانی ضرب‌الاجل‌های یک‌جانبه نخواهد شد. تصویب بسته کمکی ۷.۵ میلیارد دلاری نیز اهرمی است تا قدرت تاب‌آوری داخلی را در برابر فشارهای تعرفه‌ای به نمایش بگذارد.
با این حال، واقعیت‌های اقتصادی آمریکای شمالی اجازه جدایی کامل یا جنگ فرسایشی طولانی را به هیچ‌یک از دو طرف نمی‌دهد. واشنگتن گرچه از تأمین بی‌دغدغه انرژی و پتاس سخن می‌گوید، اما زنجیره صنعتی دو کشور چنان به هم پیوسته است که آتش تعرفه‌ها به‌زودی دامن تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان آمریکایی را هم می‌گیرد. این وضعیت بن‌بستی ماندگار نیست، بلکه تنشی گذراست که تا زمان شفاف شدن زیان‌های دوطرفه ادامه خواهد داشت؛ نقطه‌ای که سرانجام دو کشور را با تکیه بر منطق اقتصادی به توافقی بازنگری‌شده می‌رساند.
پرسش‌های متداول
آیا مذاکرات تجاری کانادا و آمریکا متوقف شده است؟
مذاکرات رسمی گسترده در اوت متوقف شد، اما ارتباط دو دولت ادامه دارد. دفتر لوبلان تماس‌های جاری با مقام‌های آمریکایی را تأیید کرده است.
آیا توافق کانادا، آمریکا و مکزیک لغو شده است؟
خیر. آمریکا در بازبینی ژوئیه با تمدید فعلی موافقت نکرد، اما توافق تا سال ۲۰۳۶ برقرار است و بازبینی‌های بعدی می‌توانند به تمدید منجر شوند.
کانادا چه تعرفه‌هایی بر کالاهای آمریکایی دارد؟
از ۸ سپتامبر، کانادا تعرفه‌های ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی را بر مجموعه‌ای از کالاهای آمریکایی اعمال کرده است. ارزش واردات هدف این اقدامات ۲۷.۶ میلیارد دلار اعلام شده است.
منابع: سی‌بی‌سی
