نمایش اخیر دیش ماهواره‌ای استارلینک در مجمع عمومی سازمان ملل توسط مقامات اسرائیلی، بار دیگر ابزار دسترسی به اینترنت آزاد در ایران را به محور اصلی یک تقابل پیچیده‌ی بین‌المللی تبدیل کرده است. این اقدام نمایش‌گونه که با مانور «بنیامین نتانیاهو» و رفتارهای حاشیه‌ای سفیر اسرائیل همراه شد، لایه‌های عمیق‌تری از یک نبرد سایبری و دیپلماتیک را آشکار می‌کند؛ نبردی که یک طرف آن تحرکات واشینگتن و تل‌آویو برای عبور از فیلترینگ است و طرف دیگر آن، برخوردهای امنیتی و قضایی شدید تهران با دارندگان این تجهیزات.
نقش واشینگتن و پرونده‌ی محرمانه‌ی ۵۰۰ میلیون دلاری
اگرچه مانورهای اخیر اسرائیل توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرده، اما ایالات متحده نقش بسیار فعال‌تری در توسعه‌ی زیرساخت‌های ماهواره‌ای در ایران ایفا کرده است. گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد که دولت «دونالد ترامپ» پس از ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴، با اتکا به داده‌های پیشین، بیش از شش هزار ترمینال استارلینک را به داخل ایران منتقل کرده است.
با این حال، ابعاد مداخله‌ی آمریکا به ارسال تجهیزات محدود نمی‌شود. مذاکرات فشرده‌ای میان پنتاگون و شرکت اسپیس‌ایکس برای فعال‌سازی فناوری اتصال مستقیم تلفن‌های همراه به شبکه ماهواره‌ای (Direct-to-Cell) در جریان بوده است. در صورت تحقق این طرح، نیاز به ترمینال‌های زمینی به‌کلی از بین می‌رود و هر دستگاه گوشی همراه مستقیماً به ماهواره متصل می‌شود. منابع مطلع اعلام کرده‌اند که اسپیس‌ایکس برای راه‌اندازی این سیستم ۵۰۰ میلیون دلار و برای نگهداری ماهانه‌ی آن ۱۰۰ میلیون دلار درخواست کرده بود؛ رقم سنگینی که موجب بروز اختلافات مالی با پنتاگون شد و هنوز مشخص نیست که آیا توافق نهایی در این زمینه حاصل شده است یا خیر.
واکنش سخت تهران به اینترنت؛ از توقیف تا اتهام جاسوسی ماهواره‌ای
در سوی دیگر این رویارویی، نهادهای امنیتی و قضایی ایران سطح برخوردهای خود را با تجهیزات ارتباطی ماهواره‌ای به شدت افزایش داده‌اند. همزمان با قطع گسترده‌ی اینترنت در جریان اعتراضات، موج بازرسی‌ها برای کشف دیش‌های استارلینک آغاز شد. در اسفند ۱۴۰۴، وزارت اطلاعات از توقیف صدها دستگاه استارلینک در سراسر کشور خبر داد.
بر اساس گزارش‌های سازمان‌های حقوق بشری از جمله عفو بین‌الملل، دستگاه امنیتی ایران استفاده، فروش یا نگهداری استارلینک را در مواردی تحت عناوین اتهامی سنگینی همچون «جاسوسی» و «همکاری با دول متخاصم» دسته‌بندی کرده است؛ اتهاماتی که بر اساس قوانین موجود می‌تواند احکام بسیار سنگینی را به دنبال داشته باشد. ارسال پیامک‌های تهدیدآمیز به شهروندان و صدور احکام سنگین قضایی از نتایج این برخوردها بوده است. در یک نمونه‌ی برجسته در مردادماه، «علی اسماعیلی» در پرونده‌ای امنیتی که وجود دستگاه استارلینک نیز در آن مطرح شده بود، به اتهام همکاری اطلاعاتی با اسرائیل به اعدام محکوم شد، هرچند که حکم صادره صرفاً به دلیل داشتن دستگاه استارلینک نبوده است.
اعتراف افشاگرانه نفتالی بنت و اختلاف در تل‌آویو
ابعاد پنهان دخالت اسرائیل در سناریوی استارلینک نخستین بار در تیرماه ۱۴۰۵ افشا شد؛ زمانی که «نفتالی بنت»، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل، علناً تایید کرد که در زمان تصدی خود طرحی گسترده برای قاچاق ده‌ها هزار گیرنده‌ی استارلینک به ایران را کلید زده بود. هدف بنت از این پروژه، حفظ ارتباط معترضان با جهان خارج، تسهیل سازماندهی مخالفان و در نهایت کمک به تغییر حکومت در ایران عنوان شده بود.
بنت با انتقاد شدید از دولت نتانیاهو مدعی شد که این پروژه پس از برکناری او توسط دولت کنونی ادامه نیافته و به همین دلیل در اعتراضات بعدی، زیرساخت لازم در اختیار معترضان قرار نگرفت. با وجود سکوت دفتر نتانیاهو و شرکت اسپیس‌ایکس در برابر این ادعاها، اظهارات بنت نخستین اذعان رسمی یک مقام عالی‌رتبه اسرائیلی به دخالت مستقیم در تجهیز ارتباطی داخل ایران محسوب می‌شود.
حرکت نمادین نتانیاهو برای اینترنت و جنجال تجهیزات ماهواره‌ای
سه ماه پس از افشاگری‌های بنت، بنیامین نتانیاهو در سخنرانی خود در سازمان ملل، با بالا بردن یک دستگاه استارلینک مدعی شد این وسیله «آزادی اندیشه و بیان» را برای مردم ایران به ارمغان می‌آورد و ادعا کرد ایران میلیاردها دلار صرف سانسور آن می‌کند. نتانیاهو اعلام کرد دستگاه را در سازمان ملل باقی می‌گذارد تا در اختیار هیات ایرانی قرار گیرد تا در صورت «جدا شدن» از حکومت، بتوانند روایت خود را منتشر کنند.
در حاشیه‌ی این نشست نیز «دنی دانون»، سفیر اسرائیل در سازمان ملل، با در دست داشتن همان دستگاه به سراغ «ناصر اسدی»، از اعضای هیات ایران رفت و از او خواست استارلینک را به تهران ببرد. دانون ادعا کرد که این دستگاه می‌تواند در ایران «بسیار مفید» باشد و افزود اسرائیل برای «تغییر رژیم» دعا می‌کند. دیپلمات ایرانی بدون پاسخ به این تحرکات، روی خود را برگرداند و از تحویل گرفتن دستگاه امتناع کرد.
پیام سیاسی یا عملیات واقعی؟
با وجود مانورهای تبلیغاتی اخیر و سابقه‌ی اقدامات پنهانی آمریکا و اسرائیل، هنوز هیچ مدرک موثقی مبنی بر آغاز یک عملیات جدید و گسترده از سوی دولت کنونی نتانیاهو برای ارسال تجهیزات تازه به ایران وجود ندارد.
منبع: یورونیوز
