با بسته شدن کامل مرز چذابه و ادامه محدودیت‌های تجاری در برخی گذرگاه‌های پاکستان، نگرانی‌ها درباره آینده تجارت زمینی ایران افزایش یافته است. هرچند از مجموع ۱۴ گذرگاه بررسی‌شده، ۱۰ مرز همچنان باز هستند، توقف مبادلات در برخی مسیرها و گزارش‌ها درباره احتمال تعطیلی تدریجی گذرگاه‌های بیشتر عراق، ابهام‌هایی درباره تداوم انتقال کالا و تأمین نیازهای کشور ایجاد کرده است.
۱۰ مرز باز، اما تردد مسافری و تجاری محدود
بررسی وضعیت ۱۴ گذرگاه مرزی ایران نشان می‌دهد که ۱۰ مرز باز، دو مرز کاملا بسته و دو مرز دیگر با محدودیت فعالیت می‌کنند. با این حال، باز بودن یک گذرگاه لزوما به معنای ادامه تمام فعالیت‌های تجاری و مسافری آن نیست.
در بخش مسافری، تردد از مرزهای شلمچه، پیشین، ریمدان، تمرچین و کیله برقرار است. اما رفت‌وآمد مسافران از مرز چذابه و میرجاوه متوقف شده است. در بخش تجاری نیز فعالیت صادرات، واردات یا جابه‌جایی کالا در مرزهای شلمچه، ماهیرود، تمرچین و کیله تأیید شده است. در مقابل، مبادلات تجاری در چذابه و میرجاوه متوقف شده و ترانزیت کالا از پیشین و ریمدان نیز ادامه ندارد.
از نظر پراکندگی استانی، کرمانشاه با شش گذرگاه باز، بیشترین تعداد مرزهای فعال را در میان استان‌های بررسی‌شده دارد. هر دو مرز تمرچین و کیله در آذربایجان غربی نیز در بخش‌های مسافری و تجاری فعال هستند و مبادلات تجاری از ماهیرود در خراسان جنوبی ادامه دارد. در سیستان و بلوچستان، با وجود باز بودن برخی مسیرها برای مسافران، محدودیت‌های تجاری گسترده‌تر است.
بسته شدن مرز چذابه و ابهام درباره تصمیم بعدی عراق
گذرگاه شیب در استان میسان عراق، مقابل مرز چذابه در خوزستان، از صبح چهارشنبه ۲۹ مهر به روی مسافران، خودروها و کامیون‌های تجاری بسته شد. مقام‌های محلی ایران نیز توقف تردد مسافری و تجاری از چذابه را تأیید کرده‌اند. همچنین از مسافران و فعالان اقتصادی خواسته‌اند برای عبور از مرز از مسیر شلمچه استفاده کنند.
خبرگزاری رویترز به نقل از منابع مرزی گزارش داد که بسته شدن مرز چذابه تا اطلاع ثانوی ادامه خواهد داشت. برخی منابع نیز بازنگری در ترتیبات امنیتی و مسائل فنی و اداری را از دلایل احتمالی این تصمیم عنوان کرده‌اند.
در همین حال، شبکه الجزیره از احتمال تعطیلی تدریجی چند گذرگاه دیگر میان ایران و عراق خبر داده است. رسانه عربی «العین الاخباریه» نیز مدعی شد که آمریکا برای محدود کردن مرزهای زمینی ایران بر بغداد فشار وارد کرده است. با این حال، مقام‌های رسمی آمریکا و عراق این ادعا را تأیید نکرده‌اند و هنوز مشخص نیست آیا گذرگاه دیگری مشمول محدودیت خواهد شد یا خیر.
تداوم اختلال در مرزهای پاکستان
در مرزهای شرقی نیز توقف فعالیت تجاری در گذرگاه‌های تفتان–میرجاوه و گبد–ریمدان، حمل‌ونقل کالا را با مشکل مواجه کرده است. مقام‌های پاکستانی پیش‌تر دلایل امنیتی، مقابله با قاچاق و بهبود مدیریت مرزی را برای این محدودیت‌ها مطرح کرده بودند.
هم‌زمان با سفر «عاصم منیر»، فرمانده ارتش پاکستان، به تهران، مقام‌های ایرانی از رفع مشکلات مرزی و بازگشایی گذرگاه‌ها خبر دادند. رسانه‌های پاکستانی نیز گزارش‌هایی درباره بازگشایی منتشر کردند، اما تأیید مستقلی از بازگشت کامل تردد کامیون‌ها و فعالیت عادی تجاری در هر دو مسیر ارائه نشده است.
گزارش‌های پیشین از صف حدود سه هزار کامیون در ریمدان و معطلی ۲۰ تا ۳۰ روزه برخی رانندگان حکایت داشت. ادامه محدودیت‌ها می‌تواند هزینه حمل‌ونقل را افزایش دهد و خطر فساد محموله‌های غذایی را بیشتر کند.
وعده دولت برای تأمین کالا در شرایط اضطراری
در واکنش به نگرانی‌ها درباره بسته شدن مرز چذابه و تأمین کالا، علی زینی‌وند، سخنگوی وزارت کشور، اعلام کرده است که کمبودی در تأمین کالاهای اساسی وجود ندارد و ورود کالا از مرزهای زمینی و دریایی ادامه دارد. او همچنین از ثبت روزانه موجودی کالا و ذخایر استان‌ها، پیش‌بینی نیازهای ماه‌های آینده و تدوین سناریوهای اضطراری خبر داده است.
با این حال، جزئیات دقیقی درباره میزان ذخایر، ظرفیت مسیرهای جایگزین و توان جبران اختلال‌های احتمالی ارائه نشده است.
محدودیت‌های مرزی در شرایطی رخ می‌دهد که تحریم‌های آمریکا و اختلال در مسیرهای دیگر حمل‌ونقل، اهمیت گذرگاه‌های زمینی را افزایش داده‌اند. هرچند باز ماندن بخش عمده مرزهای بررسی‌شده مانع از توقف کامل تجارت زمینی شده است، تداوم محدودیت‌ها می‌تواند با افزایش هزینه واردات، تأخیر در تحویل محموله‌ها و رشد قیمت تمام‌شده کالاها، فشار بیشتری بر مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها وارد کند.
منبع: ایندپندنت
