«ملیحه خان»، خلبان ۲۷ ساله و پژوهشگر موشک‌های هیدروژنی، با راه‌یابی به مرحله نهایی مسابقه دختر شایسته انگلستان، می‌خواهد توجه عمومی را به حضور زنان در حوزه‌های علمی و فناوری جلب کند. او امیدوار است حضور در رقابتی که معمولاً با صنعت هوافضا و مهندسی ارتباطی ندارد، دختران بیشتری را به دنبال کردن مسیرهای حرفه‌ای غیرمتعارف تشویق کند.
ملیحه که از ۱۵ سالگی پرواز می‌کند، اکنون دانشجوی دکتری است و پیش‌تر در آژانس فضایی بریتانیا فعالیت داشته است. او که از کودکی رؤیای فضانورد شدن را در سر داشته، قصد دارد روزی به فضا سفر کند.
با این حال، فعالیت‌های علمی تنها بخشی از برنامه‌های اوست. ملیحه روز سه‌شنبه در مرحله نهایی مسابقه دختر شایسته انگلستان شرکت می‌کند؛ رقابتی که برنده آن نماینده این کشور در مسابقه دختر شایسته جهان خواهد شد.
الگوهای زنانه؛ راهی برای ورود به صنعت هوافضا
ملیحه معتقد است کمبود الگوهای زنانه، به‌ویژه برای دخترانی که پیشینه اجتماعی و قومی متفاوتی دارند، یکی از موانع کمتر دیده‌شده ورود زنان به رشته‌های علمی و فنی است.
او در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی توضیح داد که در دوران رشد خود، به‌ندرت زنانی را می‌دید که مسیر حرفه‌ای مشابهی با اهداف او داشته باشند. ملیحه می‌گوید: «من مربیان فوق‌العاده‌ای داشتم، اما همه آن‌ها مرد بودند، سن بیشتری داشتند و شبیه من نبودند. پیشینه قومی مشترکی با من نداشتند.» او افزود که اگر در آن دوران زنی جوان با ظاهر و پیشینه‌ای شبیه خودش را در جایگاهی موفق می‌دید، احتمالاً اعتمادبه‌نفس بیشتری برای ورود به این حوزه‌ها پیدا می‌کرد.
به اعتقاد او، گاهی مانع اصلی برای ورود زنان به مشاغل تخصصی، نبود فرصت شغلی یا مشکلات مالی نیست، بلکه این است که نمی‌توانند فردی شبیه خودشان را در آن جایگاه تصور کنند.
سهم محدود زنان در صنعت هوافضا
آمارها نیز از فاصله قابل‌توجه حضور زنان و مردان در حوزه‌های هوانوردی و فضایی حکایت دارند.
بر اساس داده‌های سازمان هواپیمایی کشوری بریتانیا، در سال ۲۰۲۵ تعداد مجوزهای هوانوردی عمومی صادرشده برای زنان یک‌هزار و ۷۱۸ مورد بود؛ در حالی که مردان ۳۲ هزار و ۳۵۸ مجوز در اختیار داشتند.
همچنین سازمان ملل متحد در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد زنان تنها حدود یک‌پنجم نیروی کار صنعت فضایی را تشکیل می‌دهند؛ نسبتی که تقریباً با آمار ۳۰ سال پیش تفاوتی نداشت.
ملیحه معتقد است معرفی زنان موفق با پیشینه‌های گوناگون می‌تواند به تغییر این وضعیت کمک کند و به دختران نشان دهد که فعالیت در حوزه‌هایی مانند مهندسی، هوانوردی و علوم فضایی برای آن‌ها نیز امکان‌پذیر است.
رقابت زیبایی به‌عنوان بستری برای تغییر نگرش
شرکت ملیحه در مسابقه دختر شایسته انگلستان نیز بخشی از همین تلاش برای به چالش کشیدن کلیشه‌های رایج درباره زنان است.
او معتقد است فعالیت حرفه‌ای در صنعت هوافضا و حضور در یک رقابت زیبایی لزوماً با یکدیگر تناقض ندارند و زنان نباید برای پذیرفته شدن در یک محیط حرفه‌ای، خود را به الگوی مشخصی محدود کنند.
خان درباره این انتخاب گفت: «من می‌خواهم این تصور اجتماعی را به چالش بکشم و این دو بخش از زندگی‌ام را در کنار هم قرار دهم، چون فکر نمی‌کنم هیچ تناقضی با یکدیگر داشته باشند. هر دو بخشی از هویت من هستند.»
او همچنین می‌خواهد از فرصتی که این رقابت برای دیده شدن در اختیارش قرار می‌دهد، برای معرفی پژوهش‌های علمی و اهمیت آن‌ها استفاده کند. به گفته خان، حضور در فضایی متفاوت از دانشگاه‌ها و کنفرانس‌های علمی ممکن است مخاطبانی را با موضوعات علمی آشنا کند که در شرایط عادی به چنین مباحثی توجه نمی‌کنند.
او این ترکیب را فرصتی برای الهام‌بخشی به دیگران می‌داند و می‌گوید: «اما حضور در محیطی متفاوت، روی صحنه، حتی با کفش پاشنه‌بلند، شاید باعث شود کسی با خودش فکر کند: چقدر جالب است، من هم می‌توانم این کار را انجام دهم.»
ملیحه در عین حال پذیرفته است که حضور در این مسابقه برای خودش نیز تجربه‌ای خارج از منطقه امن بوده است. او که خود را مدل نمایش لباس نمی‌داند، از فشار روانی ایستادن روی صحنه و قرار گرفتن در معرض قضاوت دیگران صحبت کرده است.
با وجود این، هدفش را فراتر از نتیجه مسابقه می‌داند و امیدوار است نشان دهد زنان برای دنبال کردن اهداف حرفه‌ای خود مجبور نیستند با تصورات کلیشه‌ای درباره ظاهر یا هویتشان مطابقت داشته باشند.
او می‌گوید: «می‌خواهم به مردم نشان دهم که می‌توانند دقیقاً همان کسی باشند که هستند و این کاملاً پذیرفتنی است.»
منبع: بی‌بی‌سی
