«جی دی ونس»، معاون رئیسجمهور آمریکا که رهبری یک توافق صلح شکننده را برای پایان دادن به جنگی بر عهده دارد که خود در گذشته با آن مخالف بود، اکنون در موقعیتی قرار گرفته که باید بار پیامدهای آن را به دوش بکشد.
«جی دی ونس» با تبدیل شدن به چهرهی اصلی توافق آتشبس با ایران، بزرگترین قمار دوران معاونت ریاستجمهوری خود را انجام داده است. توافقی شکننده که از همین حالا نشانههای فروپاشی در آن دیده میشود. با این حال، پس از ماهها بلاتکلیفی ناشی از این جنگ، این توافق شاید بهترین فرصت برای او باشد تا دوباره جایگاه خود را تثبیت کند.
مخالف «جنگهای بیپایان» در اتاق جنگ ایران
از زمان آغاز جنگ این دولت با ایران در ماه فوریه، فضای ناامیدی و سردرگمی بر اردوگاه جی دی ونس سایه افکنده بود. ونس که خود از مخالفان سرسخت «جنگهای بیپایان» دولتهای پیشین آمریکا بود (و سابقهی فعالیت به عنوان خبرنگار جنگی در عراق را داشت)، اکنون مجبور بود از بزرگترین مداخلهی نظامی ایالات متحده در خاورمیانه در یک نسل اخیر دفاع کند. در فضای عمومی، او را از اتاق جنگ «مارالاگو» کنار گذاشته بودند و اینطور به نظر میرسید که از روند برنامهریزیهای جنگ ایران فاصله دارد. در فضای خصوصی نیز خبرنگاران در جریان مخالفتهای پنهانی او با این جنگ قرار میگرفتند.
یکی از همکاران سابق ونس در سنا درباره او گفت: «کاملا مشخص بود که او از این جنگ به شدت نامطمئن است. این چیزی نبود که برایش وارد دولت شده بود … اما تصمیم گرفت با ترامپ همراهی کند.» این سناتور افزود: «او میدانست که ممکن است چنین اتفاقی بیفتد.»
خطر سقوط جی دی ونس در نظرسنجیها و سایهی سنگین مارکو روبیو
به گفتهی برخی از منابع آگاه، این وضعیت حتی شانس ونس را برای نامزدی احتمالی در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۸ به خطر انداخته بود. جایی که او همچنان بخت اول حزب جمهوریخواه محسوب میشود، اما رقابت را به «مارکو روبیو» واگذار کرده است. روبیو، که رویکردی سختگیرانه در سیاست خارجی دارد، توانسته خود را به عنوان یک مقام امنیتی و دیپلمات ارشد کارآمد نشان دهد.
«اندرو دی» از نشریهی «American Conservative» که منتقد جدی سیاستهای مداخلهجویانه و نئومحافظهکاری آمریکا در جهان است، مینویسد: «برای بسیاری از رایدهندگان، ونس اکنون نمایندهی دولتی به شدت نامحبوب است که مدیریت کشوری با اقتصاد متزلزل، افول ژئوپلیتیک و یک جنگ فاجعهبار با ایران را بر عهده دارد. آنچه پیش از این قطعی به نظر میرسید – یعنی کاندیداتوری جی دی ونس برای ۲۰۲۸ – دیگر تضمینشده نیست.» او اضافه کرد: «ونس برای اینکه بتواند دست بالا را پیدا کند، ابتدا باید هویت و مسیر خود را مشخص کند.»
هیچکس شک نداشت که ونس با پذیرش مسئولیت مذاکره با ایران از طریق میانجیهای پاکستانی، ریسک بزرگی را به جان خریده است. او هدایت بالاترین سطح از روابط میان مقامات آمریکایی و ایرانی را از زمان انقلاب سال ۱۳۵۷ و بحران دیپلماتیک پس از آن بر عهده داشت.
فشار داخلی و حملات تندروها به امتیازدهی به ایران
با علنی شدن مفاد این توافق، ونس موظف شد امتیازاتی چون کاهش تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و سایر مشوقها را به ایران پیشنهاد دهد؛ موضوعی که او را به هدفی برای حملات اعضای تندرو و حامی اسرائیل در حزب خود تبدیل کرد. در فضای عمومی، ابراز خرسندی و اشتیاق او از این تماسهای سطح بالا با مقامات ایرانی، باعث شد منتقدان او را بیش از حد سادهلوح و خوشباور نسبت به وعدههای ایران بدانند.
بدتر از آن، کاخ سفید مرتب مواضع او را تضعیف میکرد. به طوری که ترامپ همزمان با جریان گفتگوها، تهدید به ازسرگیری حملات به ایران و حتی ترور مذاکرهکنندگان ایرانی میکرد.
ونس طبق معمول تلاش کرد تا مواضع تند و خشن ترامپ را تلطیف کند. او در این باره گفت: «آنچه دیروز به ایرانیها گفتیم این بود که وقتی شما به قول نسل ما کًریخوانی و لفاظی میکنید، نمیتوانید توقع داشته باشید رئیسجمهور ایالات متحده پاسخ شما را ندهد و روایت را اصلاح نکند.»
انتقاد بیسابقهی جی دی ونس از رویکرد نظامی اسرائیل
با این حال، در شرایطی که ونس تلاش میکند این توافق دشوار با ایران را پیش ببرد، برای نخستین بار از زمان آغاز به کار این دولت، ابتکار عمل را به دست گرفته است؛ او همزمان تلاش میکند هم به یک جنگ پایان دهد و هم چهرهی خود را به عنوان یک کاندیدای ضد جنگ و مخالف مداخلهی نظامی پیش از آغاز دورهی بعدی انتخابات بازسازی کند.
نزدیک به یک هفته، ونس مدام در برنامههای تلویزیونی ظاهر میشد تا توافق با ایران و دیگر سیاستهای جنجالی ترامپ را برای افکار عمومی آمریکا توجیه کند. او در برنامهی «The View» هدف سوالات سخت و گزنده قرار گرفت. جایی که «ووپی گلدبرگ» و «جوی بهار» هر دو این معاون رئیسجمهور مستقر را به باد انتقاد گرفتند. (بهار در بخشی از برنامه رو به ونس فریاد زد: «تو مترجم او هستی یا معاون اولش؟ بس کن!»)
جی دی ونس در گفتگو با «راس دوتات» از روزنامهی نیویورک تایمز، ارزیابی به شدت انتقادی و بیسابقهای از سیاست خارجی اسرائیل در منطقه ارائه داد. او در پاسخ به سوالی دربارهی انتقاد سیاستمداران تندرو اسرائیلی از مذاکراتش با ایران گفت: «پیشنهاد دقیق شما چیست؟ شما یک کشور ۹ میلیون نفری هستید. نمیتوانید تمام مسائل امنیت ملی خود را صرفا با کشتار و حذف فیزیکی حل کنید.»
بازی دو سر برد ترامپ
اکنون ریسک برای ونس در بالاترین سطح ممکن قرار دارد. کاخ سفید یک بار دیگر روشن کرده است که در سیاستگذاری بسیار منعطف رفتار میکند، اما تحمل کمترین شکستی را ندارد. ترامپ دربارهی این توافق صلح گفت: «اگر این کار نتیجه بدهد، افتخارش مال من است. اگر شکست بخورد، جی دی ونس را مقصر میدانم.»
این اظهار نظر، تکرار دقیق همان شوخیای بود که ترامپ بیش از یک سال پیش دربارهی روبیو گفته بود. در آن زمان، این روبیو بود که در دولت جدید ترامپ منزوی و غریبه به نظر میرسید، اما حالا این ونس است که در لبهی تیغ قرار گرفته است.
منبع: دگاردین
