جهش ناگهانی قیمت سوخت و بحران انرژی ناشی از درگیری میان آمریکا و ایران، موجی از اعتراضات به گرانی سوخت را در سراسر جهان رقم زده است. در شرایطی که ماهها از آغاز جنگ میگذرد و هزینههای انرژی در سطح جهانی افزایش یافته، معترضان در اعتراض به افزایش قیمت سوخت و فشارهای اقتصادی به خیابانها آمدهاند.
پیامدهای جنگ بر بازار نفت و سفرهی مردم
در پی حملات تازهی آمریکا به نفتکشهای ایرانی در خلیج فارس و شعلهور شدن دوبارهی درگیریها در یمن که حملونقل دریایی در تنگهی بابالمندب را تهدید میکند، قیمت نفت هفتهی گذشته بار دیگر از مرز ۱۰۰ دلار به ازای هر بشکه عبور کرد.
این وضعیت برای مردم آمریکا به معنای افزایش قیمت بنزین و هشدارهای جدی برای خانوارهایی است که در زمستان از سوخت گرمایشی استفاده میکنند. به ویژه آنکه تحلیلگران از احتمال جهش ۳۰ درصدی قیمتها در پی جنگ ایران خبر میدهند.
در کشورهای کمدرآمدتر، فشار واردشده بر بودجه دولت و معیشت مردم بهمراتب سنگینتر بوده و نارضایتی عمومی را افزایش داده است. با افزایش قیمت سوخت در جهان، خشم مردمی که دیگر توان پرداخت هزینه بنزین، رفتوآمد به محل کار، اداره کسبوکار یا حتی دریافت خدمات اولیه را ندارند نیز رو به افزایش است.
در سوریه معترضان در یک بزرگراه شلوغ لاستیک آتش زدند. در گواتمالا، راههای ارتباطی را بستند تا خواستار اقدام فوری دولت شوند. همچنین در پرتغال نیز صاحبان کسبوکارهای محلی و کارگران به سمت خانهی نخستوزیر راهپیمایی کردند.
در ادامه نگاهی دقیقتر داریم به اعتراضات مردم در واکنش به افزایش قیمت سوخت در جهان و پیامدهای بینالمللی هزینههای سرسامآور انرژی.
سوریه؛ تبدیل مطالبات معیشتی به اعتراضات سیاسی
افزایش ناگهانی قیمت سوخت در تعطیلات پایان هفته، موجی از اعتراضات را در سراسر سوریه رقم زد که بزرگترین تظاهرات این کشور از زمان سقوط رژیم اسد در دو سال پیش محسوب میشود.
به گزارش خبرگزاری سانا، دولت سوریه قیمت گازوئیل را موقتا به ۱۷۵ لیر (۱.۴۳ دلار) در هر لیتر افزایش داد که جهشی حدودا ۴۰ درصدی است. همچنین قیمت گاز نیز بیش از ۲۵ درصد گران شد.
وزارت انرژی سوریه اعلام کرده است افزایش شدید قیمتها ناشی از افزایش قیمت سوخت در جهان و عملیات تعمیر و نگهداری در بزرگترین پالایشگاه کشور، یعنی پالایشگاه «بانیاس»، است که وابستگی سوریه به واردات سوخت را افزایش داده است.
اگرچه دهها تجمع بهصورت مسالمتآمیز برگزار شد، اما بر اساس دادههای نهاد نظارتی ACLED، معترضان در روز یکشنبه بزرگراه «حسکه» به «دیرالزور» را مسدود کرده، لاستیک آتش زدند و مانع حرکت نفتکشها شدند.
«معاذ عبدالله»، تحلیلگر امور سوریه در ACLED، گفت: «کمبود سوخت، افزایش قیمتها، کاهش قدرت خرید مردم و ضعف خدمات عمومی، به تدریج نارضایتی عمومی را تشدید کرده است. با این حال، دامنهی مطالبات معترضان اکنون از مسائل اقتصادی فراتر رفته و به درخواست برای لغو مصوبات اخیر دولت و برکناری برخی مقامها، از جمله وزیر انرژی، رسیده است. مسئلهای که نشان میدهد نارضایتی اقتصادی در حال تبدیل شدن به نارضایتی از عملکرد دولت است.»
تصاویر ویدئویی خبرگزاری رویترز از اعتراضات روز یکشنبه در حلب به گرانی سوخت، معترضان را در حال آتش زدن لاستیکها و سر دادن شعارهایی در انتقاد از تصمیم دولت برای افزایش قیمت سوخت نشان میدهد. «یاسر سلیم»، یکی از معترضان سوری، به رویترز گفت: «همهی کسانی که اینجا هستند کاهش قیمت گازوئیل را میخواهند. ما حقوق بالاتر نمیخواهیم، سوخت ارزانتر میخواهیم.»
«بسام العلی»، معترض دیگری، گفت: «ما فلکه و میدان نمیخواهیم. هر روز یک میدان جدید میسازند که یک میلیونها دلار هزینه دارد، یا پاساژ و چیزهایی که نمیدانم چیست. مردم با شما بودند، هنوز هم هستند و خواهند بود. اما ادامهی این روند، اوضاع را به نقطهی انفجار میرساند.»
بستن جادهها در گواتمالا و تلاش کنگره برای سقفگذاری قیمتها
هفتهی گذشته در گواتمالا، گروههایی از کامیونداران و سایر معترضان در اعتراض به افزایش قیمت سوخت، بزرگراهها را مسدود کرده و در بخشهای مختلف کشور خساراتی بار آوردند. تصاویر منتشرشده در رسانههای محلی نیز مردم را در حال راهپیمایی مسالمتآمیز در گواتمالاسیتی نشان میدهد که خواستار مداخلهی فوری دولت هستند.
بر اساس گزارش خبرگزاری ملی گواتمالا (AGN)، کنگرهی این کشور در حال بررسی طرحی است تا با تصویب قانونی برای سقفگذاری قیمتها تا پایان سال، نارضایتیها را فرونشاند. در صورت تصویب، اگر قیمتها از سقف تعیینشده فراتر رود، دولت به واردکنندگان سوخت یارانه پرداخت خواهد کرد.
«لوئیس کونترراس کولیندرس»، رئیس کنگرهی گواتمالا در سخنرانی روز دوشنبه خود گفت: «این مسالهای است که باید در سطح ملی حل شود. قوه مجریه، مقننه و همهی طرفهای درگیر باید آن را حل کنند. مردم توان پرداخت این قیمتها را ندارند. همچنین فشار آن مستقیما بر معیشتشان وارد میشود. گازوئیل موتور محرک اقتصاد این کشور است.»
پرتغال؛ راهپیمایی تا خانهی نخستوزیر و هشدار آتشنشانان
روز شنبه شهر ساحلی «اسپینیو» در پرتغال شاهد تظاهراتی در اعتراض به افزایش قیمت گاز و هزینههای زندگی بود. به گزارش خبرگزاری «لوسا»، حدود ۸۰ نفر در این تجمع که توسط فعالان اقتصادی محلی سازماندهی شده بود شرکت کردند تا دولت را برای یافتن راهکار تحت فشار بگذارند. معترضان در نهایت به سمت خانهی «لوئیس مونتهنگرو»، نخستوزیر پرتغال، راهپیمایی کردند.
همزمان، اتحادیهی آتشنشانان پرتغال هشدار داده است که افزایش قیمت سوخت به سطحی رسیده که ادامهی فعالیت نیروهای آتشنشانی را دشوار کرده و سازمانهای داوطلب را با هزینههایی مواجه ساخته است که دیگر توان پرداخت آن را ندارند.
روز دوشنبه، دولت پرتغال از بسته حمایتی جدیدی برای کاهش فشار قیمت سوخت خبر داد. این بسته شامل کمک به حملونقل باری، تاکسیرانان، خدمات آتشنشانی و بخشهای حمایتی میشود.
فرانسه؛ محاصرهی انبار سوخت توسط صیادان و درگیری با پلیس
روز سهشنبه، حدود ۵۰ صیاد در شهر ساحلی «فوس سور مر» در جنوب فرانسه، یک انبار بزرگ سوخت را مسدود کردند تا به افزایش قیمت سوخت اعتراض کنند. این محاصره چند ساعت طول کشید و معترضان برای مدت کوتاهی با پلیس درگیر شدند.
«فیلیپ مائوریزو»، شهردار، اعلام کرد صنعت ماهیگیری با «بحرانی عمیق روبرو است که نیازمند پاسخ فوری و قاطع دولت است.» همچنین تاکید کرد که صدای اعتراض آنها «باید شنیده شود.» او در نامهای به نخستوزیر فرانسه نوشت: «رشد هزینهها، گرانی سوخت، افزایش محدودیتها، درآمد ناکافی و نبود افقی روشن، متخصصان این حوزه را در وضعیت غیرقابل تحملی قرار داده است.»
فیلیپین؛ اعتصاب رانندگان در اعتراض به افزایش قیمت سوخت
کارگران گروه حملونقل فیلیپینی «مانیبلا» روز دوشنبه در اعتراض به افزایش قیمت سوخت دست به اعتصاب زدند. همچنین خواستار پرداخت یارانه از سوی دولت و لغو مالیات سوخت شدند.
این اعتراضات به گرانی سوخت پس از آن رخ داد که شرکتهای نفتی فیلیپین از دور جدید افزایش قیمتها خبر دادند. روندی که ۵.۶۸ پزو، معادل حدود یک سنت، به ازای هر لیتر بنزین به رانندگان تحمیل کرد. قیمت گازوئیل و نفت سفید نیز مجددا افزایش یافته است.
«شارون اس. گارین»، وزیر انرژی فیلیپین، روز سهشنبه گفت: «ما میدانیم هر افزایشی در جایگاههای سوخت، فقط بر هزینهی پر کردن باک خودرو تاثیر نمیگذارد. بلکه بودجهی روزانهی خانوادهها، معیشت رانندگان و هزینههای جاری کسبوکارها را نیز تحت تاثیر قرار میدهد.» او اعلام کرد دولت در مسیر کاهش احتمالی مالیات بر فرآوردههای نفتی، از یک مرحلهی مهم عبور کرده است.
رانندگان اتوبوس و دیگر وسایل نقلیه در فیلیپین ماههاست با افزایش هزینهها دستوپنجه نرم میکنند. این هزینهها در ماه مارس، حدود یک ماه پس از آغاز جنگ ایران، به شدت افزایش یافت و همچنان بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد. در ماه مارس و در اوج بحران سوخت فیلیپین، مردم مانیل در اعتراض به افزایش شدید قیمت انرژی به سمت کاخ ریاستجمهوری این کشور راهپیمایی کردند.
«جروم آدونیس»، رهبر اتحادیههای کارگری، در اواخر ماه مارس گفت: «فیلیپین باید موضع بگیرد. همچنین خواستار پایان دادن به تجاوز آمریکا علیه ایران شود. پیامدهای اختلال در عرضهی نفت همهی ما را تحت تاثیر قرار میدهد. شاید بمبها به ما اصابت نکرده باشند، اما ترکشهای فقر و گرسنگی ناشی از گرانی نفت به ما هم خورده است.»
اتحادیههای دانشجویی نیز در مقاطع مختلف امسال به اعتراضهای گسترده پیوستهاند. همچنین در اعتراض به بحران گستردهتر هزینههای زندگی در فیلیپین دست به تظاهرات زدهاند.
منبع: سیانان
