سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سی‌آی‌ای) بیش از ۱۰۰ صفحه از گزارش‌های اطلاعاتی محرمانه پیش از وقوع آن حملات تکان‌دهنده در تاریخ ۱۱ سپتامبر را منتشر کرد؛ اسنادی که نشان می‌دهند دولت‌های «بیل کلینتون» و «جورج دبلیو بوش» در سال‌های منتهی به این حملات، بارها در مورد قصد القاعده و «اسامه بن‌لادن» برای انجام حمله در آمریکا یا علیه اهداف آمریکایی هشدار دریافت کرده بودند. اما عدم اقدام به‌موقع و ساختار جزیره‌ای دستگاه‌های اطلاعاتی مانع از پیشگیری از این فاجعه شد.
هشداری که سه سال پیش از ۱۱ سپتامبر داده شده بود
هشدار معروفی درباره این حملات که سال‌ها پیش از فاجعه ۱۱ سپتامبر به «بیل کلینتون»، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، ارائه شد، در انتهای گزارش اطلاعاتی ریاست‌جمهوری در ۱۰ سپتامبر ۱۹۹۸ قرار داشت: «گروهی مرتبط با اسامه بن‌لادن، رهبر القاعده، ممکن است یک هواپیمای حامل مواد منفجره را به سوی یک شهر آمریکا به پرواز درآورد.»
در نهایت، هیچ ماده منفجره‌ای در کار نبود؛ تنها چهار هواپیما بودند؛ دو فروند که به برج‌های مرکز تجارت جهانی در نیویورک اصابت کردند، یک فروند که به ساختمان پنتاگون در واشنگتن دی‌سی برخورد کرد و چهارمین هواپیما که قرار بود ساختمان کنگره آمریکا را هدف قرار دهد، اما پس از مقاومت قهرمانانه مسافران در برابر تروریست‌ها، در مزرعه‌ای در پنسیلوانیا سقوط کرد.
۱۰۰ صفحه گزارش بی‌نتیجه به دو رئیس‌جمهور
روز جمعه، سازمان سی‌آی‌ای مجموعه‌ای از اسناد طبقه‌بندی‌شده و کاملاً محرمانه شامل بیش از ۱۰۰ صفحه از گزارش‌های اطلاعاتی روزانه ریاست‌جمهوری را که در اختیار بیل کلینتون و جورج دبلیو بوش، روسای‌جمهور وقت آمریکا، قرار گرفته بود، منتشر کرد. این اسناد به تهدید القاعده و بن‌لادن در سال‌های منتهی به حملات ۱۱ سپتامبر مربوط می‌شوند و برای نخستین بار تصویری نگران‌کننده از اطلاعاتی را در اختیار افکار عمومی آمریکا قرار می‌دهند که دو رئیس‌جمهور پیش از حملات از آن مطلع بودند، اما نتوانستند بر اساس آن اقدام کنند.
بررسی دقیق این اسناد که دارای مهر محرمانه از سوی سی‌آی‌ای بوده‌اند، نشان می‌دهند که طی سال‌ها، هشدارهای متعددی در مورد احتمال حمله بن‌لادن در خاک آمریکا یا علیه اهداف آمریکایی در خارج از کشور مطرح شده بود. در میان این گزارش‌ها، بخش‌هایی از اطلاعات درباره قصد احتمالی او برای حمله به یک مرکز خرید در واشنگتن، دستیابی به مواد مورد نیاز برای ساخت بمب هسته‌ای، انجام حملات شیمیایی یا ربودن یک شهروند آمریکایی – که نامش در سند حذف شده است – نیز دیده می‌شود.
چرا هشدارهای اطلاعاتی به اقدام منجر نشد؟
با این حال، این اسناد تغییر بنیادی در درک مورخان امنیت و اطلاعات از میزان آگاهی دولت آمریکا پیش از وقوع حملات تروریستی در روز ۱۱ سپتامبر یا علت ناکامی بزرگ آن در پیش‌بینی وقوع حادثه ایجاد نمی‌کند. گزارش سال ۲۰۰۴ کمیسیون ملی بررسی حملات تروریستی به ایالات متحده نشان داد که اگرچه دستگاه‌های اطلاعاتی به دو دولت پیاپی کاخ سفید درباره تهدید القاعده هشدار داده بودند، در پیش‌بینی و انتقال ابعاد و فوریت این تهدیدها ناکام ماندند. علاوه بر این، ساختار جزیره‌ای و ایزوله دستگاه‌های اطلاعاتی مانع از آن شد که تحلیلگران آژانس‌های مختلف بتوانند تکه‌های مختلف این پازل را به شکلی کاربردی کنار هم بگذارند.
سردرگمی سازمان سی‌آی‌ای پس از فروپاشی شوروی
پژوهشگران این دوره می‌گویند سال‌های پیش از ۱۱ سپتامبر برای سی‌آی‌ای دوره‌ای از ابهام و بلاتکلیفی عمیق بود. اتحاد جماهیر شوروی، که هدف اصلی شکل‌گیری این سازمان بود، فروپاشیده بود و هنوز مشخص نبود سی‌آی‌ای باید خود را با شرایط جدید چگونه تطبیق دهد و تمرکز اصلی خود را بر چه تهدیدهایی بگذارد.
در دوران ریاست‌جمهوری کلینتون، در واشنگتن جوکی رایج بود که هواپیمای کوچکی که روی چمن‌های کاخ سفید سقوط کرده، در واقع مدیر سی‌آی‌ای بوده که تلاش داشته با رئیس‌جمهور ارتباط برقرار کند!
بخش مسئول ردگیری بن‌لادن در سی‌آی‌ای – دفتر کوچکی موسوم به ایستگاه الک – بسیار محدود بود و نیروی انسانی و امکانات کمی در اختیار داشت.
«جفری راگ»، مورخ جامعه اطلاعاتی در دانشگاه تگزاس در آستین، می‌گوید: «حتی اگر یک بخش از آژانس فریاد بزند که تهدیدی وجود دارد، سازمان سی‌آی‌ای آنقدر تشکیلات بزرگی است و صداها به راحتی شنیده نمی‌شوند.»
با این حال، انتشار این اسناد بسیار حساس و محرمانه از سوی سازمان سی‌آی‌ای از نظر تاریخی اهمیت زیادی دارد؛ چرا که این نهاد گزارش‌های اطلاعاتی روزانه ریاست‌جمهوری را در شمار محرمانه‌ترین مدارک خود قرار می‌دهد و به‌شدت از آن‌ها محافظت می‌کند.
آخرین هشدار حملات، کمی پیش از ۱۱ سپتامبر
یکی از مهم‌ترین اسناد طبقه‌بندی‌شده و محرمانه که به تازگی توسط سی‌آی‌ای منتشر شده، هشدار اطلاعاتی در ۶ آگوست ۲۰۰۱ است که عنوان آن بود: «بن‌لادن مصمم به حمله در آمریکا است.»
در این گزارش آمده بود که اعضای القاعده سال‌هاست در آمریکا اقامت داشته یا به آن سفر کرده‌اند و ظاهرا این گروه از یک شبکه پشتیبانی برخوردار است که می‌تواند به انجام حملات کمک کند.
ردپای شبکه‌ها در اسناد و پرونده‌های محرمانه سی‌آی‌ای
اطلاعات اف‌بی‌آی در آن زمان نیز نشان می‌داد الگوهایی از فعالیت‌های مشکوک در این کشور وجود دارد که با آمادگی برای هواپیماربایی یا انواع دیگر حملات مطابقت دارد؛ از جمله رصد اخیر ساختمان‌های فدرال در نیویورک. بر اساس این گزارش، در آن زمان ۷۰ پرونده تحقیقاتی کامل مرتبط با بن‌لادن در آمریکا در دست بررسی بود.
با این حال، سی‌آی‌ای در همان گزارش اذعان کرده بود که نتوانسته‌ایم برخی از گزارش‌های اطلاعاتی جنجالی‌تر در مورد تهدیدها را تایید کنیم؛ از جمله گزارشی در سال ۱۹۹۸ که می‌گفت بن‌لادن قصد دارد یک هواپیمای آمریکایی را برباید.
آخرین سند منتشرشده در این مجموعه در ساعت چهار بامداد ۱۲ سپتامبر، درست یک روز پس از حملات ویرانگر در ۱۱ سپتامبر، تنظیم شده است. در این گزارش به اظهارات یک عرب ساکن قندهار استناد شده که گفته بود حملات نتیجه دو سال برنامه‌ریزی بوده است. به گفته او، این حملات آغاز خشم بود.
منبع: سیانان
