استان کبک در کانادا از اول سپتامبر قوانین جدیدی را در زمینه انجام مناسک مذهبی در اماکن عمومی به اجرا گذاشته است؛ قوانینی که پایههای اعمال ممنوعیت و محدودیتهای تازهای را برای نماز خواندن در محیطهای کاری دولتی، دانشگاهها، کالجها و سازمانهای حملونقل عمومی ایجاد میکند.
این مقررات بخشی از تغییرات اعمال شده در قانون سکولاریسم است که با فرمتی جدید توسط پارلمان استان کبک در ماه آوریل تصویب شد؛ بهطوریکه بر اساس آن، استفاده از اتاقهای اختصاصی برای نماز در بسیاری از نهادهای عمومی ممنوع شده و انجام برخی فعالیتهای مذهبی جمعی در فضاهای عمومی نیز با محدودیت مواجه شده است.
این تغییرات با واکنش گروههای مذهبی و مدافعان آزادیهای مدنی روبهرو شده و نگرانیهایی درباره آزادی مذهب و حق تجمع در کبک ایجاد کرده است.
اعمال ممنوعیت برای ادای نماز در مراکز عمومی کانادا
یکی از مهمترین بخشهای مقررات جدید، ممنوعیت اختصاص دادن اتاقهای نماز در برخی نهادهای عمومی از جمله دانشگاهها، کالجها و سازمانهای حملونقل است.
این قانون همچنین با اعمال ممنوعیت برای انجام فعالیتهای مذهبی و نماز خواندن در خیابانها و پارکهای عمومی این بخش از کانادا همراه است؛ مگر اینکه شهرداری مربوطه برای یک مورد مشخص استثنا قائل شود.
این مقررات در شرایطی اجرایی شدهاند که کبک سالهاست سیاستهای سختگیرانهای را در زمینه جدایی دین از نهادهای دولتی دنبال میکند.
تأثیر قانون جدید و ضوابط استان کبک بر مترو
تأثیر این قانون در سازمان حملونقل عمومی مونترال، یعنی STM، بهوضوح دیده میشود.
کارکنان این سازمان دیگر اجازه ندارند در هیچ نقطهای از املاک و ساختمانهای STM نماز بخوانند. حتی چهار اتاقی که پیش از این برای فعالیتهایی مانند استراحت، آرامسازی، یوگا و مدیتیشن در نظر گرفته شده بود و کارکنان میتوانستند در آنها نماز بخوانند، دیگر برای انجام نماز قابل استفاده نیستند.
البته این اتاقها همچنان باز هستند و کارکنان میتوانند برای فعالیتهایی مانند مدیتیشن، آرامسازی و یوگا از آنها استفاده کنند.
تابلوهای مربوط به قوانین جدید نیز در ورودی این اتاقها و داخل آنها نصب شده است تا کارکنان از محدودیتهای تازه مطلع باشند.
STM فقط میتواند نمازهای قابل مشاهده را تشخیص دهد
با این حال، اجرای قانون در محیط کار با چالشهایی همراه است.
مسئولان STM میگویند این سازمان تنها میتواند مواردی را که از نظر ظاهری قابل مشاهده هستند، تشخیص دهد؛ برای مثال انجام مناسک مذهبی، حرکات مشخص هنگام نماز یا دعا کردن با صدای بلند.
«آملی رژی»، سخنگوی STM، گفته است مدیرانی که شاهد انجام فعالیت مذهبی در محیط کار باشند، موظفاند با رویکردی انسانی و محترمانه با کارکنان صحبت کنند و ضمن یادآوری قوانین جدید، بررسی کنند که چگونه میتوانند به آنها برای سازگار شدن با این تغییرات کمک کنند.
او تأکید کرده که حمایت از کارکنان همچنان برای سازمان اهمیت دارد و اجرای قانون قرار نیست به معنای نادیده گرفتن شرایط افرادی باشد که تحت تأثیر این تغییر قرار گرفتهاند.
کارکنان میتوانند برای نماز از محل STM خارج شوند
با وجود الزامات این قانون که با رویکردی جدید در استان کبک اجرا میشود و عبادت را در محوطه سازمان حملونقل محدود کرده، کارکنان STM در زمان استراحت یا ناهار میتوانند از محل کار خارج شوند و در مکانی خارج از املاک این سازمان نماز بخوانند.
البته این کار باید در زمان شخصی و بدون حقوق آنها انجام شود و نباید باعث اختلال در انجام وظایف کاریشان شود.
به این ترتیب، قانون بهطور کامل امکان نماز خواندن کارکنان را از بین نمیبرد، اما انجام آن را در محل کار و ساختمانهای وابسته به نهادهای عمومی محدود میکند.
دانشگاههای مونترال هم خود را برای اجرای قانون آماده کردهاند
تغییرات جدید فقط به سازمان حملونقل محدود نیست و دانشگاههای کبک نیز باید خود را با مقررات جدید هماهنگ کنند.
در دانشگاه مونترال، مدیران و نیروهای امنیتی دستورالعملهایی درباره نحوه برخورد با پرسشها و درخواستهای مربوط به نماز دریافت کردهاند.
«ژنوویو اومرا»، سخنگوی دانشگاه، در بیانیهای کتبی اعلام کرده است که با توجه به این ممنوعیت، افرادی که قصد نماز خواندن در این منطقه از کانادا را دارند، طبق مقررات از آنها خواسته خواهد شد برای انجام فرایض خود از محوطه دانشگاه خارج شوند.
او همچنین تأکید کرده که دانشگاه مونترال پیش از اجرای این قانون که اخیراً با الزاماتی جدید در استان کبک به اجرا درآمده نیز اتاق اختصاصی برای نماز نداشته است.
UQAM: از قانون جدید تبعیت میکنیم
دانشگاه کبک در مونترال، UQAM، نیز اعلام کرده که پیش از تصویب قانون جدید، فضای مشخصی را بهعنوان اتاق نماز اختصاص نداده بود.
این دانشگاه در عین حال اشاره کرده است که چندین محل عبادت در فاصله چند دقیقهای از محوطه دانشگاه قرار دارند و دانشجویان و سایر افراد میتوانند برای انجام مناسک مذهبی به آنها مراجعه کنند.
«جنی دشروشر»، سخنگوی UQAM، نیز اعلام کرده است که این دانشگاه به تعهدات قانونی خود در چارچوب مقررات جدید عمل خواهد کرد.
واکنشها به ممنوعیت آزادی نماز در جامعه کانادا
اجرای محدودیتهای جدید با مخالفت برخی گروههای مذهبی و مدافع حقوق مدنی روبهرو شده است.
شورای ملی مسلمانان کانادا اعلام کرده که این قانون آزادی مذهبی را تضعیف میکند و میتواند باعث ایجاد شکاف و اختلاف بیشتر در جامعه کبک شود.
در مقابل، رهبران کاتولیک نیز نسبت به پیامدهای این قانون که به تازگی با رویکردی جدید در استان کبک مطرح شده، ابراز نگرانی کردهاند؛ آنها هشدار دادهاند که این محدودیتها ممکن است بر برخی سنتهای مذهبی مسیحیان، از جمله مراسم راهپیمایی روز جمعه نیک، موسوم به Good Friday، تأثیر بگذارد.
منتقدان قانون معتقدند که محدود کردن فعالیتهای مذهبی در فضاهای عمومی میتواند پرسشهای جدی درباره تعادل میان سکولاریسم، آزادی مذهب و حق تجمع ایجاد کند.
پلیس مونترال درباره نحوه اجرای قانون اظهارنظر نکرد
در حالی که مقررات جدید از اول سپتامبر اجرایی شده، هنوز پرسشهایی درباره نحوه نظارت و اجرای آن در برخی مکانهای عمومی وجود دارد.
پلیس مونترال در پاسخ به پرسشهای مطرحشده درباره چگونگی اجرای این محدودیتها اظهار نظری نکرده است.
در نتیجه، نحوه برخورد عملی با موارد نقض قانون و اینکه در چه شرایطی نیروهای انتظامی وارد عمل خواهند شد، همچنان یکی از موضوعات مورد توجه است.
قوانین جدید کبک نشاندهنده ادامه رویکرد این استان برای تقویت سکولاریسم در نهادهای عمومی است؛ رویکردی که از یک سو با هدف حفظ بیطرفی مذهبی دولت دنبال میشود و از سوی دیگر، نگرانیهایی را درباره آزادیهای فردی و مذهبی در میان برخی گروههای جامعه ایجاد کرده است.
اکنون با اجرایی شدن این ممنوعیت گسترده، کارکنان و دانشجویان در نهادهای عمومی باید خود را با مجموعهای از محدودیتهای تازه درباره محل و نحوه انجام مناسک مذهبی، بهویژه نماز خواندن در این بخش از کانادا تطبیق دهند.
منبع: نارسیتی
