انجمن جامعهشناسی ایران با هشدار درباره تکرار قتلهای خانگی و موسوم به «ناموسی» زنان و دختران در ایران، خواستار اصلاح قوانین، انتشار دادههای پژوهشی، بازنگری در نظام آموزشی و گسترش حمایت از زنان در معرض خشونت شد.
این انجمن در بیانیهای اعلام کرد که مقابله با خشونت علیه زنان در ایران به اقدام هماهنگ نهادهای مسئول و تغییر رویکردهای حقوقی، آموزشی و اجتماعی نیاز دارد. همچنین نمیتوان این قتلها را صرفاً حوادثی فردی و پراکنده تلقی کرد.
شکاف میان تحولات اجتماعی و ساختارهای سنتی
انجمن جامعهشناسی ایران در تحلیل زمینههای خشونت علیه زنان در ایران، به تغییرات نسلی، فرهنگی و ارتباطی جامعه در دهههای اخیر اشاره کرده است. همچنین این نهاد معتقد است سازوکارهای حقوقی، آموزشی و حمایتی همپای این تحولات پیش نرفتهاند.
به گفته این انجمن، در حالی که زنان و دختران مطالبات و شیوههای زندگی تازهای را تجربه میکنند، بخشهایی از جامعه همچنان بر الگوهای اقتدارگرایانه و پدرسالارانه تأکید دارند؛ رویکردهایی که روابط خانوادگی را به رابطه مالکیت و سلطه تقلیل میدهند.
این تشکل جامعهشناختی تأکید کرده است که حفظ انسجام خانواده به معنای پذیرش روابط یکسویه و تحکمآمیز نیست. بلکه به رسمیت شناختن کرامت انسانی، امنیت روانی و حقوق متقابل زنان، مردان و کودکان را میطلبد.
در این بیانیه همچنین پیوند دادن خشونت و تعصبات سنتی به آموزههای دینی رد شده و چنین رویکردی آسیبزننده به سرمایه اجتماعی و اخلاقی جامعه دانسته شده است.
انتقاد از خلأهای قانونی و بلاتکلیفی لایحه حمایت از زنان
انجمن جامعهشناسی ایران یکی از ضرورتهای مقابله با خشونت علیه زنان را اصلاح قوانین و ایجاد مجازاتهای بازدارنده برای جرائمی مانند فرزندکشی و قتلهای موسوم به «ناموسی» عنوان کرده است.
این انجمن معتقد است خلأهای قانونی و ناکافی بودن مجازاتها، هزینه ارتکاب قتلهای خانگی زنان را کاهش داده است. در همین زمینه، بیانیه به بلاتکلیفی بیش از یک دههای لایحه «حفظ کرامت و حمایت از زنان در برابر خشونت» اشاره میکند و نسبت به تغییراتی که ممکن است جنبه حمایتی این لایحه را تضعیف کند، هشدار میدهد.
این انجمن همچنین خواستار مشارکت مستقیم گروههای مختلف زنان، جامعهشناسان و متخصصان آسیبهای اجتماعی در فرایند قانونگذاری مربوط به زنان و خانواده شده است.
تأکید بر انتشار دادههای خشونت و آسیبهای اجتماعی
یکی دیگر از محورهای بیانیه، ضرورت دسترسی جامعه علمی به اطلاعات و پژوهشهای مرتبط با آسیبهای اجتماعی است.
انجمن جامعهشناسی ایران هشدار داده است که محرمانه نگه داشتن پیمایشهای ملی یا کنار گذاشتن یافتههای پژوهشی درباره خشونت، به بهانه حفظ تصویر ظاهری جامعه، مانع شناخت دقیق مسائل و تدوین راهکارهای مؤثر میشود.
به اعتقاد این انجمن، انتشار دادههای پژوهشی برای جامعه علمی و نخبگان، زمینه تحلیل دقیقتر و ارائه راهکارهای متناسب با شرایط اجتماعی ایران را فراهم میکند.
مدارس و نهادهای حمایتی در کانون برنامه پیشگیری
این انجمن همچنین خواستار بازنگری در نظام آموزشی و آموزش فراگیر مهارتهای ارتباطی و حل تعارض به دختران و پسران، زنان و مردان شده است.
در این بیانیه، به دلیل ارتباط نزدیک با نسل جوان، نهاد آموزش و پرورش یکی از نهادهای کلیدی در پیشگیری از خشونت و قتلهای خانگی دختران و زنان معرفی شده است. انجمن تأکید کرده که جذب و توانمندسازی معلمان و مشاوران باید بر اساس معیارهای حرفهای و مهارتهای ارتباطی روزآمد انجام شود و مدارس به محیطی امن برای آموزش مهارتهای زندگی و حل مسالمتآمیز اختلافها تبدیل شوند.
گسترش شبکه مددکاری اجتماعی در محلات و مدارس و توسعه خانههای امن زیر نظر سازمان بهزیستی برای اسکان موقت زنان و دختران در معرض خطر، از دیگر پیشنهادهای این تشکل است.
بر اساس این بیانیه، این مراکز باید امکان حمایت از افراد در معرض خشونت را تا زمان انجام مداخلات تخصصی و آموزش خانوادهها فراهم کنند. انجمن همچنین خواستار اختصاص بودجه کافی به حوزههای اجتماعی، رفاهی و حمایتی شده و امنیت روانی و اجتماعی شهروندان را از پایههای توسعه اقتصادی و اعتبار ملی کشور دانسته است.
انجمن جامعهشناسی ایران در پایان ضمن اعلام آمادگی برای همکاری علمی و مشورتی با قوای سهگانه و نهادهای مدنی، از جامعهشناسان، پژوهشگران و کنشگران اجتماعی خواسته است با پژوهش و گفتوگوی سازنده برای شکلگیری خانوادهای امن و عاری از خشونت تلاش کنند.
منبع: ایسا

