«اسکات بسنت»، وزیر دارایی ایالات متحده در راستای آغاز یک جنگ گسترده اقتصادی از سوی آمریکا، طی یک نشست خبری، جزئیات بزرگترین کارزار علیه ایران موسوم به عملیات انزوای اقتصادی را اعلام کرد.
به گزارش رسانه هدهد کانادا، وزیر دارایی آمریکا با بیان اینکه حوزههای رمزارزها، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی پنج حوزه کلیدی در این تحریمها هستند اظهار داشت: ایران اکنون دو گزینه دارد؛ «یا انزوای اقتصادی یا ادغام در اقتصاد جهان.»
التیماتوم آمریکا به کشورهای ثالث پیش از جنگ اقتصادی
وزارت دارایی آمریکا همزمان با التیماتوم به کشورهای ثالث که در ارتباط با ایران هستند اعلام کرد: تیمهایی از وزارتخانههای دارایی، خارجه و دفاع ایالات متحده در حال رایزنی با دولتهای سراسر جهان هستند و برای پایان دادن به فعالیتهای مرتبط با ایران که آمریکا آنها را شناسایی کرده، مهلتهای مشخصی تعیین میکنند.
به گفته این وزارتخانه، عدم تبعیت از این درخواست میتواند به اعمال تحریمهای آمریکا، از جمله محرومیت از دسترسی به نظام مالی ایالات متحده، منجر شود.
اعمال تحریم جدید اقتصادی علیه افراد و شرکتهای ایران
وزارت دارایی آمریکا همزمان در راستای گسترش تحریم و فشارهای اقتصادی علیه ایران، محدودیتهایی را علیه حدود ۶۰ فرد، شرکت و کشتی اعلام کرده است.
پیش از اعلام جزئیات تحریمهای جدید، ایران اظهارات بسنت را رد و اعلام کرد که اگر «جنگ ادامه پیدا کند»، تمام صادرات نفت از منطقه را متوقف خواهد کرد.
ایران همچنین هشدار جدیدی به کشتیها داده و گفته است بدون اجازه این کشور از تنگه هرمز عبور نکنند.
آغازی جدید برای ایران یا آمریکا؟
بسنت پیش از نشست خبری خود در مطلبی در فایننشال تایمز، چاپ بریتانیا، نوشت پس از آنکه «قابلیتهای نظامی ایران بهطور چشمگیری درهم کوبیده و برنامه هستهای آن ضعیف شد، حالا وارد مرحله نهایی میشویم.»
او در توضیح مرحله نهایی نوشت: «با طلوع آفتاب، یک روز دی اقتصادی آغاز میشود؛ بزرگترین تهاجم مالی که تاکنون علیه یک دشمن سازماندهی شده است.»
اصطلاح «عملیات دی دِی» در جنگ جهانی دوم برای اشاره به بزرگترین عملیات نظامی دریایی، هوایی و زمینی بهکار میرفت که تا آن روز انجام شده بود و آغاز نبرد آزادسازی شمال غرب اروپا از دست نازیها بود.
اسکات بسنت در ادامه یادداشت خود با اشاره به اثرات تحریم های اقتصادی بر ایران، نوشته بود که «اقتصاد ایران بهحدی درهم شکسته است که ارزش ریال هیچوقت اینقدر پایین نبوده و تورم بهندرت این اندازه بالا بوده است.»
وزیر دارایی آمریکا در این یادداشت هم هشدار داده بود که کشورهایی که بر این باورند «مماشات با حکومت ایران مسیر امنتری» است، بهتر است «پیامدهای ادامه حمایت» را در نظر بگیرند.
توافق با چین، حلقه مفقوده اقدامات آمریکا
اظهارات مقامهای آمریکایی در ماههای اخیر نشان میدهد که چین یکی از مهمترین نقاط تمرکز این فشار است. چین در سالهای اخیر بزرگترین خریدار نفت ایران بوده و به نظر میرسد تجارت نفتی دو کشور یکی از مهمترین نقاط تمرکز فشار اقتصادی آمریکا بر تهران و پکن است.
بیش از ۸۰ درصد نفتی که ایران از راه دریا صادر میکند به چین میرود و بخش مهمی از آن را پالایشگاههای مستقل و کوچکتر، به ویژه در استان شاندونگ، خریداری میکنند. شرکتهای بزرگ دولتی چین از زمان بازگشت تحریمهای آمریکا تا حد زیادی از خرید مستقیم نفت ایران فاصله گرفتهاند، اما پالایشگاههای مستقل خرید نفت ارزانتر ایران را ادامه دادهاند.
این تجارت پیش از بسته جدید محدودیتها و آغاز این جنگ اقتصادی از سوی آمریکا نیز زیر فشار قرار گرفته بود؛ چرا که واشنگتن بارها شرکتهای حملونقل، پالایشگاهها و واسطههایی را که به گفته خودش در فروش نفت ایران به چین نقش داشتهاند تحریم کرده است.
برآوردهای شرکت تحلیل انرژی کپلر نشان میدهد صادرات نفت ایران به چین در اوت به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز رسیده است؛ در حالی که در ژوئیه حدود ۸۲۳ هزار بشکه و در اوایل سال جاری میلادی در مقطعی حدود یک میلیون و ۵۸۰ هزار بشکه در روز بوده است.
عراق نیز سالها از مهمترین بازارهای منطقهای همسایه خود، به ویژه برای گاز، برق و کالاهای غیرنفتی بوده است؛ اما با این دور از تحریم و فشارهای جدید اقتصادی علیه ایران، تشدید فشار آمریکا بر بانکها، شرکتهای حملونقل و واسطههای کشورهای ثالث میتواند علاوه بر چین، مسیرهای منطقهای تجارت این کشور را نیز هدف قرار دهد.
کارزار تحریم چه تفاوتی با محاصره اقتصادی پیشین ایران دارد؟
پس از خروج دولت اول دونالد ترامپ از برجام در مه ۲۰۱۸، آمریکا تحریمهایی را که در چارچوب توافق هستهای تعلیق شده بودند در دو مرحله بازگرداند. محدودیتهای مربوط به تجارت طلا و فلزات گرانبها، معاملات ریالی و بخش خودروسازی در اوت ۲۰۱۸ بازگشت و در نوامبر همان سال تحریمهای گسترده علیه نفت، بانکداری، کشتیرانی و کشتیسازی دوباره برقرار شد.
اقدام نوامبر ۲۰۱۸ حتی از نظر شمار اهداف بسیار بزرگتر از بسته ۲۴ اوت ۲۰۲۶ بود. وزارت خزانهداری در آن روز بیش از ۷۰۰ فرد، شرکت، کشتی و هواپیما را دوباره یا برای نخستین بار مشمول تحریم کرد و آن را «بزرگترین اقدام یکروزه خود» علیه ایران تا آن زمان خواند.
صنعت هوانوردی نیز مدتهاست هدف محدودیتهای آمریکا قرار دارد. ماهانایر و شبکه شرکتهایی که به گفته واشنگتن برای آن قطعه، خدمات یا امکانات فراهم میکردند پیش از این تحریم شده بودند و در سال ۲۰۱۸ دهها هواپیمای ایرانی نیز وارد فهرست داراییهای مسدودشده شدند. کشتیرانی و تجارت طلا نیز سالهاست از طریق مقررات و فرمانهای مختلف محدود شدهاند.
به همین دلیل در مرحله جدید این جنگ اقتصادی از سوی آمریکا، عملیات «انزوای اقتصادی» ایران این حوزهها را از نقطه صفر وارد نظام تحریمهای واشنگتن نمیکند؛ بلکه آنچه اکنون تغییر کرده این است که این پنج بخش بهطور رسمی در چارچوب فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ قرار گرفتهاند؛ فرمانی که به وزارت خزانهداری امکان میدهد فعالیت در بخشهای تعیینشده اقتصاد ایران را مبنای اعمال تحریم قرار دهد. خود وزارت خزانهداری نیز گفته است این تصمیم دامنه فعالیتهای مرتبط با ایران را که میتوانند در معرض تحریمهای ثانویه قرار گیرند، گسترش میدهد.
