اظهارات «دونالد ترامپ» درباره‌ی الحاق کانادا به آمریکا و تشدید فشارهای اقتصادی واشینگتن، اوتاوا را به بازنگری در یکی از دور از ذهن‌ترین سناریوهای امنیتی واداشته است؛ سناریویی که احتمال حمله مستقیم آمریکا به خاک کانادا را نیز در بر می‌گیرد و مقام‌های کانادایی می‌گویند احتمال وقوع آن بسیار پایین است، اما دیگر نمی‌توان آن را کاملاً نادیده گرفت.
یک سناریوی غیرمنتظره روی میز کانادا
«مارک کارنی»، نخست‌وزیر کانادا، هفته‌ی گذشته به نیویورک تایمز گفت دولتش احتمال حمله‌ی آمریکا را نیز در ارزیابی‌های امنیتی خود در نظر گرفته است. او تأکید کرد احتمال چنین رویدادی بسیار ناچیز است، اما در شرایط کنونی، بررسی همه‌ی احتمالات بخشی از مسئولیت دولت است. کارنی گفت: «این صرفاً مدیریت ریسک است.»
این رویکرد در پی تعرفه‌های گسترده‌ی دولت ترامپ و اظهارات مکرر او درباره‌ی تبدیل کانادا به پنجاه‌ویکمین ایالت آمریکا شکل گرفته است. با این حال، کاخ سفید تأکید کرده ترامپ قصد حمله‌ی نظامی به کانادا را ندارد و در سال ۲۰۲۵ نیز رئیس‌جمهور آمریکا استفاده از زور علیه این کشور را «بسیار بعید» دانسته بود.
کاخ سفید در بیانیه‌ای به بی‌بی‌سی اعلام کرد: «رئیس‌جمهور ترامپ بیش از هر کس دیگری برای محافظت از مردم بزرگ کانادا تلاش کرده است.»
چرا حمله‌ی نظامی همچنان بسیار بعید است؟
کارشناسان نظامی می‌گویند روابط عمیق دفاعی دو کشور، احتمال وقوع جنگ را بسیار پایین می‌آورد. کانادا و آمریکا هر دو عضو ناتو هستند و در قالب «نوراد»، فرماندهی دفاع هوافضای آمریکای شمالی، به‌طور مشترک از حریم هوایی و منطقه‌ی شمالگان دفاع می‌کنند. دو کشور همچنین اطلاعات امنیتی و اطلاعاتی گسترده‌ای با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند.
سپهبد «کریستوفر کوتس»، افسر سابق نیروی هوایی سلطنتی کانادا، می‌گوید در ۳۴ سال خدمت نظامی خود هرگز حمله‌ای از خاک آمریکا را در برنامه‌ریزی‌های عملیاتی محتمل نمی‌دانست. او به بی‌بی‌سی گفت: «در تمام دوران خدمتم در عملیات نظامی مشارکت داشتم و ما هرگز احتمال وقوع حمله‌ی نظامی از خاک آمریکا را در نظر نگرفتیم.»
کوتس معتقد است اگر روابط دو کشور روزی به مرحله‌ی تقابل برسد، آغاز درگیری لزوماً به شکل حمله‌ی زمینی نخواهد بود و احتمال دارد اقدامات پنهانی، از جمله جنگ سایبری، در اولویت قرار گیرد.
نگرانی‌ای که در جامعه‌ی کانادا جدی شده است
با وجود بعید دانستن جنگ، نگرانی عمومی در کانادا افزایش یافته است. پس از دستگیری «نیکولاس مادورو» در ونزوئلا توسط آمریکا در ژانویه ۲۰۲۶، نظرسنجی مؤسسه‌ی «لژه» نشان داد بیش از ۳۰ درصد کانادایی‌ها حمله‌ی نظامی آمریکا به کشورشان را محتمل می‌دانند.
«متیو اشمیت»، دانشیار امنیت ملی دانشگاه «نیوهیون»، می‌گوید صرف آماده شدن کانادا برای چنین احتمالی، نشانه‌ای از تغییرات عمیق در نظم امنیتی جهان است. او گفت: «این وضعیت واقعاً به روابط با ایالات متحده آسیب می‌زند و تا حدی ترس و نگرانی موجه وجود دارد.»
به گفته‌ی اشمیت، حتی اگر بسیاری از آمریکایی‌ها تهدیدهای ترامپ درباره‌ی تبدیل کانادا به ایالت پنجاه‌ویکم را جدی نگیرند، کانادایی‌ها ناچارند آن را در محاسبات دفاعی خود لحاظ کنند؛ به‌ویژه با توجه به حجم اطلاعات و همکاری نظامی مشترکی که در اختیار آمریکا قرار دارد.
سابقه‌ای قدیمی‌تر از دولت ترامپ
نگرانی کانادا از قدرت نظامی آمریکا پدیده تازه‌ای نیست. «تیم فوران»، پژوهشگر موزه جنگ کانادا، می‌گوید مقاومت در برابر توسعه‌طلبی آمریکا از عناصر شکل‌دهنده‌ی هویت سیاسی کانادا بوده است. او می‌گوید: «ترس از ایالات متحده از پایه‌های شکل‌گیری کانادا به‌عنوان یک موجودیت سیاسی است.»
آمریکا در سال ۱۷۷۵ به مستعمره‌های بریتانیا در آمریکای شمالی حمله کرد و نیروهایش مدتی مونترال را در اختیار گرفتند و تا نزدیکی کبک پیش رفتند. در جنگ ۱۸۱۲ نیز نیروهای آمریکایی چندین بار به مناطقی حمله کردند که بعدها بخشی از کانادا شدند؛ جنگی که در نهایت بدون پیروزی تعیین‌کننده‌ی طرفین پایان یافت.
کانادا پس از جنگ جهانی اول نیز با افزایش قدرت آمریکا، احتمال درگیری با همسایه جنوبی را بررسی کرد. ژنرال‌های کانادایی حتی در پوشش گردشگر به شهرهای مرزی آمریکا سفر می‌کردند، از پل‌ها و بزرگراه‌ها عکس می‌گرفتند و با ساکنان محلی گفت‌وگو می‌کردند تا اطلاعاتی درباره‌ی توان و شرایط طرف مقابل جمع‌آوری کنند.
«اندرو برچ»، پژوهشگر موزه جنگ کانادا، می‌گوید احتمال جنگ در آن دوره نیز پایین بود، اما نیروهای نظامی باید برای سناریوهای مختلف آماده می‌ماندند. او می‌گوید: «این بخشی از کاری است که نیروهای نظامی انجام می‌دهند. آن‌ها انواع سناریوهای مختلف را تصور می‌کنند.»
واکنش کانادا به سناریوی حمله آمریکا
بر اساس یک مدل‌سازی نظامی که روزنامه‌ی «گلوب اند میل» اوایل سال ۲۰۲۶ گزارش داد، مواضع راهبردی کانادا در صورت حمله‌ی آمریکا ممکن است ظرف یک هفته در برابر نیروهای مهاجم تاب نیاورند. برتری شدید عددی آمریکا می‌تواند نیروهای کانادایی را به تغییر تاکتیک و روی آوردن به جنگ چریکی سوق دهد. مقام‌های ارشد دولت کانادا در ژانویه ۲۰۲۶ نیز گفته بودند در چنین شرایطی، اوتاوا از متحدانی مانند فرانسه و بریتانیا برای دفاع از کشور درخواست کمک خواهد کرد.
کوتس می‌گوید این مدل‌سازی احتمالاً نخستین نمونه در حدود یک قرن اخیر است که در آن ارتش کانادا سناریوی حمله‌ی آمریکا را در برنامه‌ریزی‌های خود وارد کرده است؛ هرچند این طرح در مقایسه با برنامه‌ریزی جامع برای یک جنگ واقعی، همچنان محدود است.
به گفته‌ی او، کانادا در گذشته برای مقابله با تهاجم زمینی آمادگی کافی نداشت و اکنون تلاش می‌کند این خلأ را برطرف کند. درخواست اخیر فرمانده نیروهای مسلح کانادا برای افزایش قابل‌توجه نیروها، از جمله افزودن حداکثر ۳۰۰ هزار نیروی ذخیره‌ی شهروندی با آموزش محدود، بخشی از همین روند است.
حمله آمریکا به کانادا آسان نخواهد بود
برتری نظامی آمریکا به معنای جنگی ساده و کم‌هزینه نیست. اشمیت معتقد است واشینگتن برای جلب حمایت داخلی از جنگ با کانادا با مشکل جدی روبه‌رو خواهد شد. او گفت: «فکر می‌کنم اگر به افسران آمریکایی دستور حمله به کانادا داده شود، شمار زیادی از آن‌ها استعفا خواهند داد. آن‌ها چنین دستوری را غیرقانونی و غیراخلاقی خواهند دانست.»
اشمیت همچنین به سابقه‌ی آموزش مشترک نیروهای دو کشور و روابط نزدیک میان نظامیان کانادایی و آمریکایی اشاره می‌کند؛ روابطی که می‌تواند اجرای چنین جنگی را برای واشینگتن پیچیده‌تر کند. با این حال، در صورت وقوع چنین سناریوی بسیار بعیدی، او احتمال می‌دهد آمریکا بر منابع استراتژیک کانادا، از جمله نفت و مواد معدنی، و همچنین بر حذف رهبری سیاسی این کشور تمرکز کند.
اشمیت با اشاره به عملیات آمریکا برای دستگیری مادورو گفت: «احتمالاً شاهد نوعی عملیات خواهید بود که شاید شبیه آن چیزی باشد که در ونزوئلا دیدید.»
اشمیت در عین حال تأکید کرد که نیروهای آمریکا از توان نظامی بسیار بیشتری برخوردارند، اما نیروهای کانادایی نیز «اگر توان و امکانات دو طرف را هم‌سنگ در نظر بگیریم»، می‌توانند مقاومت کنند.
