«دونالد ترامپ» می‌گوید آمریکا تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر حمله‌ی تازه‌ای به ایران انجام نخواهد داد؛ اظهاراتی که می‌تواند نشانه‌ی نگرانی او از هزینه‌های سیاسی جنگ برای جمهوری‌خواهان باشد. با این حال، تغییر مکرر مواضع رئیس‌جمهور آمریکا و بررسی احتمال ازسرگیری حملات پس از انتخابات، تردیدها درباره‌ی نیت واقعی او را افزایش داده است. در همین حال، محاصره‌ی اقتصادی ایران هنوز به توافقی منجر نشده و افزایش قیمت سوخت، رقابت جمهوری‌خواهان برای حفظ کنترل کنگره را دشوارتر کرده است.
جنگ آمریکا با ایران زیر سایه انتخابات میان‌دوره‌ای
ترامپ روز پنج‌شنبه در شبکه‌ی اجتماعی تروث سوشال نوشت که محاصره‌ی صادرات نفت و کشتی‌های ایران، این کشور را در «وضعیت بسیار بدی» قرار داده است و تأکید کرد: «تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، در هیچ زمانی به ایران حمله نخواهیم کرد.»
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که گزارش‌های آتلانتیک و اکسیوس حاکی از بررسی گزینه‌های ازسرگیری عملیات نظامی گسترده پیش از انتخابات سوم نوامبر بود. بر اساس این گزارش‌ها، ترامپ می‌خواست با نمایش قاطعیت نظامی، رأی‌دهندگان را متقاعد کند که جنگ به نتیجه می‌رسد و قیمت بنزین کاهش خواهد یافت.
اما حمله‌ی تازه می‌تواند نتیجه‌ی معکوس داشته باشد. مخالفت با جنگ و افزایش هزینه‌های زندگی، رقابت جمهوری‌خواهان را در ایالت‌هایی مانند آیووا، اوهایو و کارولینای شمالی دشوار کرده است؛ ایالت‌هایی که ترامپ در انتخابات دو سال پیش در آن‌ها پیروز شده بود.
نظرسنجی مشترک سی‌ان‌ان و مؤسسه‌ی اس‌اس‌آر‌اس که روز پنج‌شنبه منتشر شد، نشان داد بیش از ۷۰ درصد رأی‌دهندگان در آیووا و اوهایو معتقدند سیاست‌های ترامپ هزینه‌ی زندگی را افزایش داده است. همچنین، طبق گزارش مرکز پژوهشی پیو، سهم آمریکایی‌هایی که نگران قیمت بنزین و انرژی هستند، از ۴۳ درصد پیش از جنگ به ۷۴ درصد رسیده است.
«مایک راجرز»، نامزد جمهوری‌خواه مجلس سنا از میشیگان، نیز اواخر سپتامبر در ویدئویی در شبکه‌های اجتماعی خواستار پایان سریع جنگ شد: «جنگ ایران باید تمام شود، آن هم به‌سرعت.»
از این منظر، اشاره‌ی مستقیم ترامپ به انتخابات می‌تواند نشانه‌ای از نگرانی او درباره‌ی پیامدهای جنگ برای حزب جمهوری‌خواه باشد؛ جنگی که با وعده‌ی پیروزی سریع آغاز شد، اما اکنون به بحرانی طولانی و پرهزینه تبدیل شده است. ترامپ در مراسم تحلیف دوم خود، تنها ۲۰ ماه پیش، گفته بود موفقیت دولتش با «جنگ‌هایی که هرگز واردشان نمی‌شویم» سنجیده خواهد شد.
فشار جنگ بر اقتصاد آمریکا، بدون عقب‌نشینی ایران
ایران تلاش کرده است با مختل کردن جریان انتقال نفت از تنگه هرمز و افزایش هزینه‌های اقتصادی جنگ، فشار سیاسی بر دولت آمریکا را تشدید کند. این راهبرد تا اندازه‌ای بر فضای انتخاباتی آمریکا اثر گذاشته، اما تاکنون به عقب‌نشینی ترامپ یا پذیرش شروط تهران برای پایان جنگ منجر نشده است.
تجربه‌ی بحران گروگان‌گیری ایران در سال ۱۹۸۰، که به شکست «جیمی کارتر» در انتخابات ریاست‌جمهوری کمک کرد، نشان می‌دهد تحولات مرتبط با ایران می‌تواند بر نتیجه‌ی انتخابات آمریکا اثر بگذارد. با این حال، این بار پیامدهای اقتصادی جنگ برای رأی‌دهندگان آمریکایی نیز اهمیت مستقیمی پیدا کرده است.
میانگین قیمت بنزین در آمریکا همچنان حدود ۴ دلار و ۳۶ سنت برای هر گالن است. قیمت گازوئیل نیز با وجود کاهش نسبت به رکوردهای ماه گذشته، همچنان بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد. افزون بر این، تشدید درگیری میان حوثی‌های یمن و عربستان سعودی در روز پنج‌شنبه، قیمت نفت خام برنت را چهار درصد افزایش داد و بار دیگر خطر گسترش جنگ به جبهه‌های دیگر را برجسته کرد.
حتی اگر قیمت سوخت پیش از انتخابات کاهش یابد، هزینه‌ی اضافی‌ای که خانوارها از آغاز جنگ پرداخته‌اند، جبران نخواهد شد. به همین دلیل، ادامه‌ی درگیری می‌تواند به عاملی تعیین‌کننده در رقابت‌های انتخاباتی تبدیل شود.
ترامپ پیش‌تر تلاش کرده بود انتخابات میان‌دوره‌ای را از محاسبات جنگ جدا کند. او در نشست هیئت دولت در ماه مه گفته بود ایران تصور می‌کند می‌تواند آن‌قدر مقاومت کند تا او در آستانه‌ی انتخابات کوتاه بیاید، اما مدعی شده بود که انتخابات برایش اهمیتی ندارد. با این حال، اظهارات تازه‌ی او نشان می‌دهد که زمان‌بندی سیاسی اکنون دست‌کم در اعلام عمومی راهبرد نظامی‌اش جایگاه برجسته‌ای پیدا کرده است.
محاصره‌ی نفتی؛ اهرم فشار مؤثر یا بن‌بست دیپلماتیک؟
دولت آمریکا محاصره را ابزار اصلی وادار کردن ایران به تغییر رفتار قرار داده است. نشانه‌هایی از کاهش توان ایران برای کنترل تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین اهرم‌های راهبردی تهران در جنگ، نیز به تقویت ادعای واشینگتن در مورد اثربخشی این سیاست کمک کرده است.
جریان صادرات نفت کشورهای خلیج فارس، به‌جز ایران، در مقطعی و با هماهنگی ارتش آمریکا تقریباً به وضعیت عادی بازگشته بود. با این حال، این بهبود پایدار نماند. رویترز گزارش داد که پس از افزایش حملات و مزاحمت‌ها برای نفتکش‌ها، روز سه‌شنبه تنها هفت کشتی از تنگه هرمز عبور کردند؛ کمترین میزان در بیش از دو ماه. شمار عبورها در روز چهارشنبه نیز به ۱۰ مورد رسید.
با وجود این فشارها، محاصره تاکنون به دستاورد دیپلماتیکی که بتواند موقعیت جمهوری‌خواهان را در انتخابات تقویت کند، منجر نشده است. ترامپ در اواخر سپتامبر پیشنهاد ایران را نیز رد کرد؛ پیشنهادی که بر اساس آن، در ازای کاهش محاصره، تنگه هرمز بازگشایی و مذاکرات هسته‌ای از سر گرفته می‌شد. پذیرش چنین توافقی می‌توانست پیش از انتخابات دستاوردی سیاسی برای او ایجاد کند.
«اسکات بسنت»، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در گفت‌وگوهای گروه ۲۰ در ۳۱ آگوست گفته بود پایان بحران ممکن است ظرف چند هفته یا چند ماه محقق شود و برای رسیدن به این هدف لزوماً نیازی به فروپاشی اقتصاد ایران نیست؛ کافی است حکومت ایران تغییر مسیر دهد.
اما شواهد موجود هنوز ادعای نزدیک بودن تسلیم ایران را تأیید نمی‌کند. فشار اقتصادی بر ایران شدید بوده، تورم افزایش یافته و ارزش ریال کاهش پیدا کرده است. «محسن رضایی»، مشاور امنیت ملی ایران، نیز شرایط کنونی را یکی از دشوارترین دوره‌های تاریخ کشور توصیف کرده است.
با این حال، رضایی روز سه‌شنبه تأکید کرد که ایران تسلیم نخواهد شد و پیش‌بینی‌های بسنت درباره‌ی نتیجه‌ی فشار اقتصادی را بی‌اعتبار خواند. او در شبکه‌ی ایکس نوشت که آمریکا در جنگ نظامی شکست خورده و در جنگ اقتصادی نیز شکست خواهد خورد.
در چنین شرایطی، پرسش اصلی همچنان پابرجاست: آیا تهران می‌تواند فشار اقتصادی را بیش از آنچه دولت ترامپ توان تحمل پیامدهای سیاسی و اقتصادی جنگ را دارد، تاب بیاورد؟ تاکنون، هرچند جنگ هزینه‌های سنگینی به ایران تحمیل کرده، این فشارها به نتیجه‌ای که واشینگتن می‌خواهد منجر نشده است.
توقف حملات به ایران تا انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا
اظهارات ترامپ به معنای کنار گذاشتن گزینه‌ی نظامی پس از انتخابات نیست. او احتمال ازسرگیری حملات را رد نکرده و گزارش وال‌استریت ژورنال در هفته‌ی گذشته حاکی از آن بود که دولت آمریکا یک گروه رزمی ناو هواپیمابر دیگر و یک یگان اعزامی دیگر از تفنگداران دریایی را به خاورمیانه می‌فرستد. این روزنامه همچنین گزارش داد که ترامپ به دستیارانش گفته انتظار دارد بمباران ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای از سر گرفته شود.
به تعویق انداختن حملات تا پس از رأی‌گیری می‌تواند فشار سیاسی کوتاه‌مدت بر رئیس‌جمهور را کاهش دهد؛ هرچند چنین تصمیمی تضمین نمی‌کند که قیمت نفت و سوخت پایین بماند یا خطر گسترش درگیری از بین برود.
از سوی دیگر، اگر دموکرات‌ها در انتخابات نوامبر کنترل مجلس نمایندگان یا سنا را به دست آورند، ترامپ ممکن است در ادامه‌ی جنگ با محدودیت‌های سیاسی جدی‌تری روبه‌رو شود. انتظار می‌رود در سال آینده، اختیارات رئیس‌جمهور برای ادامه‌ی عملیات نظامی و نحوه‌ی تأمین هزینه‌های آن به موضوع مناقشه در واشینگتن تبدیل شود. هزینه‌ی عملیات نظامی علیه ایران تا اواسط سپتامبر به ۴۵ میلیارد دلار رسیده بود.
احتمال فریب نیز همچنان مطرح است. ترامپ در طول جنگ بارها مواضع و راهبرد خود را تغییر داده و پیش از درگیری‌های قبلی نیز اظهاراتی درباره‌ی نداشتن قصد آغاز جنگ مطرح کرده بود که بعداً با تحولات میدانی همخوانی نداشت. بنابراین، اعلام توقف حملات تا انتخابات لزوماً به معنای تغییر قطعی در راهبرد او نیست.
در نهایت، ترامپ با یک معضل اساسی روبه‌رو است: اگر حملات هوایی قبلی نتوانسته‌اند موضع ایران را تغییر دهند، مشخص نیست دور تازه‌ی بمباران چگونه قرار است نتیجه‌ی متفاوتی ایجاد کند. تعویق حملات شاید به او فرصت دهد از تشدید هزینه‌های سیاسی جنگ پیش از انتخابات جلوگیری کند، اما نه پایان درگیری را تضمین می‌کند و نه نشان می‌دهد که فشار اقتصادی و نظامی آمریکا توانسته تهران را به پذیرش شروط واشینگتن وادار کند.
منبع: یورونیوز
