«اکبر عبدی»، بازیگر شناختهشده سینما و تلویزیون که چندی پیش به دلیل سکته قلبی در بیمارستان بستری بود، عصر جمعه ۲ مرداد با درگذشت ناگهانی خود در ۶۶ سالگی به دلیل ایست قلبی، جامعه هنری را سوگوار کرد تا کارنامه پربار اکبر عبدی به ایستگاه پایانی برسد.
«بهاره افشاری»، بازیگر، با انتشار تصاویری از اکبر عبدی خبر درگذشت این هنرمند را اعلام کرد.
در همین حال، «مسعود دهنمکی»، کارگردان سهگانه «اخراجیها» نیز خبر درگذشت هنرمند برجسته، اکبر عبدی، بازیگر سینما و تلویزیون را تایید کرد.
زندگی شخصی و نگاهی به خانواده اکبر عبدی
اکبر عبدی آقاباقر در ۴ شهریور ۱۳۳۹ از پدری اردبیلی و مادری تهرانی در محله نازیآباد تهران به دنیا آمد. وی اصالتاً اهل روستای آقاباقر اردبیل بود و در ۸ دی ۱۳۹۴ از سوی رئیس شورای شهر اردبیل به او کلید طلایی اردبیل تقدیم شد. عبدی از ازدواجش با «معصومه قاسمی» صاحب یک دختر با نام «المیرا» بود. او با پدرش در فیلم نقره داغ (۱۴۰۳) همبازی شد.
ورود به دنیای سینما
او از سال ۱۳۵۸ با دریافت مدرک دیپلم با نمایشهای آماتوری فعالیت هنریاش را آغاز کرد و سپس از سال ۱۳۶۱ به تلویزیون رفت و به نقشآفرینی در موضوعات مختلفی پرداخت. اکبر عبدی سپس در سال ۱۳۶۳ با فیلم جنجال بزرگ بازی در سینما را آغاز کرد و پس از آن در فیلمهای ماندگاری چون مردی که موش شد، اجارهنشینها، گراند سینما و ای ایران توانست قابلیتهای منحصربهفردش را در نقشهای کمدی ثابت کند.
او فعالیت هنری خود را از تئاتر آغاز کرد و در سال ۱۳۶۰ با مجموعه تلویزیونی «محله بهداشت» وارد قاب تلویزیون شد. اما شهرت گسترده او با مجموعههای خاطرهانگیزی مانند «محله بروبیا» و «بازم مدرسهام دیر شد» رقم خورد؛ آثاری که او را به یکی از محبوبترین چهرههای طنز ایران تبدیل کردند.
عبدی در سینما با کارگردانان بزرگی همچون «داریوش مهرجویی»، «علی حاتمی»، «محسن مخملباف»، «رضا عطاران»، مسعود دهنمکی و «فریدون جیرانی» همکاری کرده است.
توانایی منحصربهفرد در نقشهای طنز و درام
اکبر عبدی به دلیل قدرت بالای گریمپذیری، بداههپردازی، تسلط بر لهجهها و زبان بدن، یکی از معدود بازیگرانی است که هم در آثار طنز و هم در فیلمهای درام موفق بوده است. بسیاری از منتقدان او را در کنار بزرگترین کمدینهای تاریخ سینمای ایران قرار میدهند و نقشآفرینیهایش در اجارهنشینها، مادر، هنرپیشه، آدمبرفی و خوابم میآد را از ماندگارترین بازیهای تاریخ سینمای ایران میدانند.
از بازیهای عبدی میتوان به فیلمهای هنرپیشه (محسن مخملباف) و آدمبرفی («داوود میرباقری») اشاره کرد. اکبر عبدی نیمه اول دهه هشتاد را در سکوت سینمایی سپری کرد و تا حدودی از محبوبیت و شهرت او کاسته شد. بازی او در چند فیلم کمدی در اواخر دهه هفتاد هم خیلی مورد توجه واقع نشد؛ با وجود اینکه در سال ۱۳۸۰ و در جشنواره بیستم فیلم فجر برای بازی در فیلم نان و عشق و موتور هزار نامزد جایزه شد.
عبدی در ۲۳ اسفند ۱۳۹۰ به عنوان میهمان در برنامه پارک ملت حضور یافت و گلههایی از دستمزد حاصل از بازیاش در فیلم سینمایی اخراجیها کرد. وی در این برنامه بهشدت «محمدرضا شریفینیا» را پولدوست خواند. عبدی در مراسم اختتامیه سیامین جشنواره فیلم فجر در سال ۱۳۹۱ ضمن انتقاد از روند برگزاری و داوری جشنواره گفت که باید برای بازی در فیلم ای ایران هم جایزه سیمرغ بلورین دریافت میکرد.
در مراسمی در تیر ۱۳۹۲ و در روزهای پایانی ریاستجمهوری «محمود احمدینژاد»، همراه با «داریوش ارجمند» از او نشان درجه یک فرهنگ و هنر را دریافت کرد.
عبدی در فیلم خوابزدهها بعد از فیلمهای آدمبرفی و خوابم میآد برای سومینبار نقش یک زن را ایفا کرد. وی در این فیلم نقش دو زن را بازی کرد.
در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۹۶ در آیین نکوداشت افتتاحیه جشنواره فجر مجدداً از وی تقدیر شد.
مروری بر مهمترین آثار
یکی از نخستین فیلمهای مهم و ماندگار در کارنامه اکبر عبدی، «اجارهنشینها» به کارگردانی داریوش مهرجویی بود. این فیلم که از مهمترین کمدیهای تاریخ سینمای ایران محسوب میشود، توانست استعداد عبدی را به مخاطبان گستردهتری معرفی کند. پس از آن، او در فیلمهای متعددی حضور یافت و به یکی از بازیگران ثابت و موفق دهه ۶۰ تبدیل شد.
اکبر عبدی در فیلم ماندگار «مادر» ساخته زندهیاد علی حاتمی، چهرهای متفاوت از خود نشان داد. بازی احساسی و کنترلشده او در کنار جمعی از بزرگترین بازیگران سینمای ایران، یکی از نقاط عطف کارنامه هنریاش محسوب میشود. همکاری با علی حاتمی در آثار دیگری مانند «دلشدگان» و «ناصرالدینشاه آکتور سینما» نیز از مهمترین افتخارات حرفهای او بود.
از دیگر آثار شاخص اکبر عبدی میتوان به فیلم «هنرپیشه» اشاره کرد؛ اثری که توانایی او در اجرای نقشهای طنز را بیش از پیش به نمایش گذاشت. عبدی در این فیلم با بازی روان و بداهههای جذاب، بار دیگر ثابت کرد که یکی از بهترین بازیگران کمدی ایران است.
اما شاید یکی از متفاوتترین نقشآفرینیهای اکبر عبدی در فیلم «آدمبرفی» به کارگردانی داوود میرباقری باشد. او در این فیلم با ایفای نقش زنی ایرانی، یکی از جسورانهترین و ماندگارترین بازیهای تاریخ سینمای ایران را خلق کرد. این نقش هنوز هم یکی از بهیادماندنیترین اجراهای تاریخ سینمای کشور به شمار میرود.
تداوم محبوبیت در دهههای بعد
در دهه ۸۰ نیز اکبر عبدی همچنان یکی از ستارههای محبوب سینما باقی ماند. حضور در مجموعه فیلمهای «اخراجیها» ساخته مسعود دهنمکی باعث شد نسل جدید مخاطبان نیز بیش از گذشته با تواناییهای او آشنا شوند. شخصیتهای طنزی که عبدی در این مجموعه خلق کرد، سهم مهمی در موفقیت تجاری فیلمها داشت.
یکی دیگر از نقاط اوج کارنامه هنری اکبر عبدی، بازی در فیلم «خوابم میآد» به کارگردانی رضا عطاران بود. او در این فیلم نقش یک زن سالخورده را با چنان مهارت و ظرافتی ایفا کرد که موفق شد سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد جشنواره فیلم فجر را به دست آورد. این نقش نشان داد که عبدی در تغییر چهره، گریم و اجرای شخصیتهای متفاوت، استعدادی کمنظیر دارد.
ویژگیهای بازیگری و میراث هنری اکبر عبدی
در طول سالهای فعالیت، در میان برجستهترین فیلمهای سینمایی و مجموعههای تلویزیونی، آثار اکبر عبدی مانند «ای ایران»، «جیببرها به بهشت نمیروند»، «نان، عشق و موتور هزار»، «قاعده بازی»، «رسوایی»، «معراجیها» و بسیاری دیگر، تنها بخشی از کارنامه پربار این هنرمند هستند.
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد اکبر عبدی، توانایی خارقالعاده او در تغییر صدا، میمیک صورت و زبان بدن بود. او بدون آنکه به تکرار بیفتد، در هر فیلم شخصیتی تازه خلق میکرد و همین موضوع باعث شد همواره مورد توجه کارگردانان بزرگ سینمای ایران قرار گیرد. بسیاری از منتقدان، او را یکی از کاملترین بازیگران کمدی پس از انقلاب میدانند؛ بازیگری که مرز میان طنز و درام را بهخوبی میشناخت.
مرور آثار اکبر عبدی نشان میدهد که او تنها یک بازیگر کمدی نبود؛ بلکه هنرمندی چندبعدی بود که در نقشهای جدی، تاریخی، اجتماعی و حتی شخصیتهای زن نیز درخشید. او با حضور در آثار کارگردانانی چون علی حاتمی، داریوش مهرجویی، داوود میرباقری، رضا عطاران و مسعود دهنمکی، بخش مهمی از تاریخ سینمای ایران را رقم زد.
درگذشت این هنرمند اگرچه تلخ بود، اما نام اکبر عبدی برای همیشه با خنده، احساس، خلاقیت و بازیگری حرفهای گره خورده است. فیلمها و مجموعههای تلویزیونی او همچنان برای نسلهای مختلف تماشایی هستند و میراث هنری ارزشمندی را برای سینمای ایران به یادگار گذاشتهاند. مرور آثار این هنرمند، در حقیقت مرور بخشی از خاطرات شیرین مخاطبان ایرانی و تاریخ سینمای معاصر کشور است.
دریافت دو سیمرغ بلورین برای فیلمهای اکبر عبدی
عبدی اولین سیمرغ بلورینش را در سال ۱۳۶۸ (۲۹ سالگی) برای نقش غلامرضا، پسر معلول خانواده در فیلم «مادر» علی حاتمی دریافت کرد.
دومین سیمرغ را در سال ۱۳۹۰ برای فیلم «خوابم میآد» رضا عطاران به دست آورد.
یکی از ماندگارترین نقشهای او در «آدمبرفی» داوود میرباقری و بازی در فیلم «ناصرالدینشاه آکتور سینما» ساخته محسن مخملباف بود.
خداحافظی با مرد هزارچهره در پی درگذشت اکبر عبدی
درگذشت غمانگیز و ناگهانی اکبر عبدی، پایانی بر بیش از چهار دهه فعالیت یکی از متفاوتترین بازیگران سینمای ایران است؛ هنرمندی که توانست هم در نقشهای کمدی مخاطبان را بخنداند و هم با بازیهای جدی و احساسی، تأثیری ماندگار بر سینمای ایران بگذارد.
نقشآفرینیهای دیدنی در محبوبترین فیلمهای سینمایی توسط اکبر عبدی در آثاری مانند «مادر»، «اجارهنشینها»، «آدمبرفی»، «هنرپیشه»، «دلشدگان» و «اخراجیها» همچنان در حافظه مخاطبان باقی خواهد ماند.
مهمترین فیلمهای سینمایی
· اجارهنشینها (۱۳۶۵) · گراند سینما (۱۳۶۷) · مادر (۱۳۶۸) · مدرسه پیرمردها (۱۳۷۰) · دلشدگان (۱۳۷۰) · ناصرالدینشاه آکتور سینما (۱۳۷۱) · هنرپیشه (۱۳۷۲) · آدمبرفی (۱۳۷۳) · مرد آفتابی (۱۳۷۴) · اخراجیها (۱۳۸۵) · اخراجیها ۲ (۱۳۸۷) · دلشکسته (۱۳۸۷) · اخراجیها ۳ (۱۳۸۹) · خوابم میآد (۱۳۹۰) · رسوایی (۱۳۹۱) · معراجیها (۱۳۹۲) · رسوایی ۲ (۱۳۹۴) · سوءتفاهم (۱۳۹۶) · ایکسلارج (۱۳۹۷) · خودرو (۱۴۰۰) · نقره داغ (۱۴۰۱)
او همچنین در دهها مجموعه تلویزیونی از جمله امام علی (ع)، در چشم باد، بدون شرح، خواب و بیدار و حضور داشت.
