«امانوئل ماکرون»، رئیسجمهور فرانسه، و «مارک کارنی»، نخستوزیر کانادا، در دیداری کمسابقه در سنپیر و میکلون بر تعمیق روابط دو کشور در حوزههای انرژی، امنیت، فضا، تجارت و فناوری تأکید کردند؛ دیداری که در شرایط تشدید تنشهای تجاری کانادا با آمریکا و تلاش اتاوا برای متنوعکردن شرکای اقتصادی خود اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
این نشست روز ۲۰ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار شد و نخستین سفر رسمی یک نخستوزیر کانادا به این منطقه فرانسوی در نزدیکی نیوفاندلند بود. برخلاف برخی روایتها، دو کشور «اتحاد جدید» رسمی و مستقلی تشکیل ندادهاند؛ بلکه مجموعهای از همکاریهای دوجانبه را گسترش داده و درباره طرح وسیعتر «اتحاد برای آینده» میان کانادا و اتحادیه اروپا گفتوگو کردهاند.
ماکرون و کارنی دقیقاً روی چه چیزهایی توافق کردند؟
برای تحکیم روابط اقتصادی کانادا و فرانسه، خروجی این نشست امضای یک پیمان اتحاد رسمی نبود؛ بلکه دو طرف در عمل نقشه راهی مشخص برای همکاریهای آینده ترسیم کردند. دفتر نخستوزیر کانادا اعلام کرد کارنی و ماکرون بر افزایش ضریب امنیت، تابآوری و رونق اقتصادی در دو سوی اقیانوس اطلس دست گذاشتهاند. آنها به سازمانهای فضایی، وزارتخانههای دفاع و صنایع بخش خصوصی هر دو کشور دستور دادند زیرساختهای فضایی مشترک، بهویژه سکوهای پرتاب موشک و ایستگاههای زمینی هدایت و دریافت داده، را با همکاری یکدیگر توسعه دهند و به اشتراک بگذارند.
همزمان، کمیسیون مشترک منطقهای میان حوزه آتلانتیک کانادا و مجمعالجزایر سنپیر و میکلون مأموریت یافت فعالیتهایش را در چهار بخش کلیدی گسترش دهد: یکپارچگی اقتصادی و باز کردن بازارهای تازه صادراتی، شتاببخشی به گذار انرژی و کربنزدایی، افزایش مقاومت در برابر بحرانهای اقلیمی با تکیه بر سامانههای هشدار سریع، و در نهایت تأمین امنیت فرامرزی. در کنار این موارد، دولت کانادا رسماً از آغاز همکاریهای گستردهتر در حوزه صنعت شیلات و توسعه خطوط کابلهای مخابراتی زیردریایی خبر داد.
این توافقها غافلگیرکننده نبود و ردپای آنها از پیش در برنامهریزی سفر به چشم میخورد. دفتر نخستوزیر کانادا پیش از آغاز دیدار دوجانبه اعلام کرده بود رهبران دو کشور پشت میز مذاکره درباره توسعه صنایع هوافضا، تأمین انرژی، استخراج مواد معدنی حیاتی و ورود مشترک به فناوریهای روز دنیا مانند محاسبات کوانتومی، ماهوارههای پیشرفته و ابررایانهها به تفاهم خواهند رسید.
چرا انرژی به محور مهم روابط فرانسه و کانادا تبدیل شده است؟
فرانسه به دنبال متنوعتر کردن منابع تأمین انرژی خود و اروپا است و کانادا نیز میخواهد بازارهای تازهای برای فروش انرژی و مواد خام حیاتی پیدا کند. ماکرون پس از این دیدار تأکید کرد پروژههای گاز طبیعی مایع کانادا میتوانند در آینده نقش مهمی در تأمین انرژی اروپا داشته باشند و پاریس آماده است با ادامه مذاکرات دوجانبه، زمینه را برای رسیدن به توافقهای عملی و تجاری فراهم کند.
گزارش رویترز نیز نشان میدهد مقامهای کانادایی مجموعه گستردهای از گزینههای همکاری را مطرح کردهاند؛ از صادرات گاز طبیعی مایع و همکاری در حوزه انرژی هستهای گرفته تا توسعه پروژههای انرژی پاک، بهویژه باد و خورشید.
با این حال، افزایش سریع و گسترده صادرات گاز کانادا به فرانسه چندان ساده نیست. بخش مهمی از ظرفیت جدید صادرات گاز طبیعی مایع کانادا در ساحل اقیانوس آرام ایجاد شده و از نظر جغرافیایی بیشتر برای دسترسی به بازارهای آسیایی مناسب است. به همین دلیل، تبدیل این نزدیکی سیاسی به قراردادهای بزرگ با کشورهای اروپایی به توسعه زیرساختهای لازم، مسیرهای حملونقل، سرمایهگذاری جدید و تصمیم شرکتهای فعال در صنعت انرژی بستگی دارد.
گسترش روابط در بخش انرژی میان کانادا بهعنوان یک تأمینکننده مطمئن و فرانسه، فقط یک فرصت تجاری نیست و با مسئله امنیت انرژی نیز ارتباط مستقیم دارد. ماکرون پیش از این نشست گفته بود قصد دارد درباره افزایش واردات نفت و گاز طبیعی مایع از کانادا گفتوگو کند. پاریس امیدوار است با گسترش همکاری با تولیدکنندگانی مانند کانادا، منابع تأمین انرژی خود را متنوعتر کند و وابستگی به مسیرها و تأمینکنندگان پرریسک را کاهش دهد.
کانادا به اروپا نزدیکتر میشود؛ اما هنوز جایگزینی برای آمریکا در کار نیست
پیشنهاد «عضو وابسته اتحادیه اروپا» شدن کانادا هنوز در حد یک ایده سیاسی است و چارچوب حقوقی مشخصی ندارد. «اورسولا فون درلاین» پیشنهاد کرده کانادا نخستین کشوری باشد که چنین جایگاهی را میگیرد؛ موقعیتی که تاکنون در ساختار اتحادیه اروپا وجود نداشته است.
کانادا از این ایده استقبال کرده، اما تمرکز مارک کارنی بیشتر بر گسترش همکاری و توافق با اروپا در حوزههایی مانند دفاع، انرژی، مواد معدنی حیاتی، هوش مصنوعی، فضا و تجارت دیجیتال است. امانوئل ماکرون نیز از نزدیکتر شدن کانادا به اتحادیه اروپا حمایت کرده است.
این رویکرد بخشی از تلاش اتاوا برای کاهش وابستگی بیش از حد به آمریکا است، نه قطع یا جایگزینی روابط با این کشور. آمریکا همچنان بزرگترین بازار صادراتی کانادا محسوب میشود؛ در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۱٫۷ درصد صادرات کالایی کانادا راهی آمریکا شد. با این حال، صادرات به سایر کشورها ۱۷٫۲ درصد رشد کرد که نشان میدهد اتاوا بهتدریج در حال متنوعتر کردن شرکای تجاری و اقتصادی خود است.
چرا سنپیر و میکلون به نماد نزدیکی تازه کانادا و اروپا تبدیل شد؟
محل دیدار کارنی و ماکرون خود بخشی از پیام سیاسی سفر بود. سنپیر و میکلون، مجمعالجزایری کوچک در نزدیکی نیوفاندلند، تنها قلمرو فرانسه در آمریکای شمالی است و برای پاریس نقش پلی میان فرانسه، کانادا و منطقه آتلانتیک شمالی را دارد.
سفر ۲۰ سپتامبر از این نظر تاریخی بود که برای نخستین بار یک نخستوزیر کانادا بهطور رسمی از این جزایر دیدن میکرد. کارنی و ماکرون در مراسمی به مناسبت پیوستن این قلمرو به «فرانسه آزاد» در سال ۱۹۴۱ شرکت کردند و بر حاکمیت دو کشور تأکید داشتند. انتشار تصویری از سوی «دونالد ترامپ» که چند هفته پیش کانادا و بخشهایی از منطقه را زیر پرچم آمریکا نشان داده بود، به این بخش از سفر وزن سیاسی بیشتری داد.
اما این دیدار صرفاً پاسخی نمادین به ترامپ نبود. دو طرف درباره انرژی، فضا، تجارت، امنیت و آینده روابط کانادا با اروپا گفتوگو کردند؛ موضوعاتی که نشان میدهد نزدیکی اتاوا و بروکسل از مدتها قبل آغاز شده است.
نقطه عطف این همگرایی، پیوستن کانادا به سازوکار دفاعی SAFE در ژوئن ۲۰۲۶ بود. با این گام تاریخی، کانادا نخستین کشور غیراروپایی نام گرفت که شرکتهایش اجازه ورود به برخی پروژههای تسلیحاتی و دفاعی مشترک اتحادیه اروپا را پیدا کردند. البته بستر این همکاری یک سال پیش از آن و با امضای پیمان مشارکت امنیتی و دفاعی دو طرف چیده شده بود.
به همین دلیل، طرح ایدههایی مانند عضویت وابسته کانادا در اتحادیه اروپا، شعاری توخالی نیست و روی پایههای محکم نظامی، اقتصادی و سیاسی فعلی بنا میشود. با این حال، مسیر پیشرو اصلاً بیدردسر نیست. حتی توافق تجارت آزاد دو طرف موسوم به (CETA) که از سال ۲۰۱۷ به شکل موقت اجرا میشود، هنوز مهر تأیید نهایی همه پایتختهای اروپایی را نگرفته و پارلمان فرانسه نیز روند تصویب آن را به سرانجام نرسانده است.
گام بعدی کارنی و ماکرون؛ از انرژی و دفاع تا همکاری گستردهتر با اروپا
دیدار کارنی و ماکرون بیش از آنکه یک نشست نمادین باشد، بخشی از تغییر جهت گستردهتر سیاست خارجی و اقتصادی کاناداست. اتاوا میخواهد در حوزههایی مانند انرژی، صنایع دفاعی، فضا، فناوری و مواد معدنی حیاتی، جای بیشتری برای اروپا در روابط خارجی خود باز کند و فرانسه نیز به یکی از مهمترین شرکای این مسیر تبدیل شده است.
گام بعدی، تبدیل این نزدیکی به پروژهها و توافقهای مشخص است. دو کشور قرار است گفتوگوهای خود را در حاشیه هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک ادامه دهند؛ در حالی که توافق کانادا با اتحادیه اروپا درباره «اتحاد برای آینده» نیز همزمان پیش میرود.
در راستای تعمیق روابط بینالمللی کانادا و متحدان جدید بهویژه فرانسه، آنچه از این مجموعه تحولات دیده میشود، تلاش دولت کارنی برای ساختن شبکهای گستردهتر از شرکای اقتصادی و امنیتی در بیرون از آمریکای شمالی است. فرانسه در این میان فقط یک شریک دوجانبه نیست؛ میتواند به یکی از مهمترین پلهای کانادا برای گسترش همکاری با اتحادیه اروپا تبدیل شود.
