روز دوشنبه ۹ شهریور، قیمت دلار در بازار حوالهای از ۱۵۸ هزار و ۴۸۰ تومان به ۱۵۸ هزار و ۹۵۵ تومان رسید. به گزارش رسانه هدهد کانادا، قیمت دلار در بازار آزاد نیز در مقایسه با روز گذشته افزایش یافت و به ۲۱۱ هزار و ۴۸۰ تومان رسید. همزمان، قیمت یورو نیز به محدوده ۲۴۵ هزار تومان نزدیک شد.
این افزایش نرخ ارز در شرایطی رخ داد که دور جدید کاهش ارزش ریال در پی افزایش فشارهای اقتصادی آمریکا علیه ایران آغاز شده است. وزارت خزانهداری ایالات متحده هفته گذشته با اعلام دور جدید تحریمها علیه تهران، از عزم خود برای اعمال تحریمهای بیشتر علیه کشورهایی که با ایران مبادلات اقتصادی دارند، خبر داد.
تاثیر افزایش قیمت ارز و کاهش ارزش ریال بر زندگی مردم ایران
افزایش قیمت دلار و دیگر ارزها تاثیر مستقیمی بر افزایش قیمت کالاهای مصرفی و خدمات در ایران دارد. در همین راستا مرکز آمار ایران چند روز پیش اعلام کرد که قیمت مواد خوراکی و آشامیدنی با ثبت تورم نقطهای نزدیک به ۱۲۸ درصد بیشترین میزان تورم را در سبد معیشت ایرانیان داشته است.
بنا به دادههای مرکز آمار ایران نرخ تورم سالانه در ۱۲ ماهه منتهی به پایان مرداد ماه به ۶۹.۹ درصد و تورم نقطه به نقطه کل کشور به ۸۹ درصد رسیده است.
چرا در زمان حمله، قیمت دلار افزایش پیدا میکند؟
افزایش قیمت دلار در ۹ شهریور را نمیتوان صرفاً به یک عامل نسبت داد. در شرایطی که تنشهای نظامی و سیاسی افزایش پیدا میکند، بازار ارز معمولاً خیلی سریع به افزایش ریسک و نااطمینانی واکنش نشان میدهد. در چنین شرایطی، آنچه مردم بهعنوان «گران شدن دلار» میبینند، در واقع تا حد زیادی نتیجه کاهش ارزش ریال در برابر ارزهای خارجی است.
بازار آزاد ارز معمولاً سریعتر از نرخهای رسمی به تحولات سیاسی و اقتصادی واکنش نشان میدهد. برای نمونه، در جریان حملات ژوئن ۲۰۲۵، گزارشها از جهش بیش از ۱۸ درصدی نرخ دلار در بازار آزاد و عبور موقت آن از ۹۸ هزار تومان خبر دادند.
وقتی احتمال گسترش درگیری یا تشدید تحریمها افزایش پیدا میکند، مردم و کسبوکارها نسبت به آینده ریال، واردات، بانکها و وضعیت اقتصاد کشور اطمینان کمتری دارند. در چنین شرایطی، بخشی از سرمایههای ریالی ممکن است به سمت دلار، طلا و سایر داراییهایی برود که از نگاه سرمایهگذاران میتوانند ارزش خود را بهتر حفظ کنند.
اقتصاددانان از این رفتار بهعنوان تقاضای احتیاطی برای ارز یاد میکنند. یعنی افزایش تقاضا برای ارز خارجی با هدف کاهش ریسک ناشی از افت ارزش پول ملی.
چرا عرضه دلار در زمان بحران آسیبپذیر میشود؟
در کنار افزایش تقاضا، سمت عرضه ارز نیز میتواند تحت تأثیر بحران قرار بگیرد. ایران برای تأمین ارز مورد نیاز اقتصاد خود به درآمدهای صادراتی، بهویژه درآمدهای نفتی، و همچنین شبکههای انتقال پول بینالمللی وابسته است.
در شرایط جنگی یا افزایش فشارهای تحریمی، بازار ممکن است انتظار داشته باشد دسترسی به منابع ارزی یا انتقال درآمدهای صادراتی دشوارتر شود. حتی اگر در همان لحظه ذخایر ارزی کشور کاهش محسوسی پیدا نکرده باشد، انتظار کاهش عرضه دلار در آینده میتواند باعث افزایش قیمت آن شود.
به همین دلیل، بازار ارز گاهی پیش از آنکه آثار واقعی یک بحران اقتصادی نمایان شود، به خودِ انتظار و احتمال وقوع آن واکنش نشان میدهد. عاملی که میتواند روند کاهش ارزش ریال را در کوتاهمدت تشدید کند.
منابع: دنیایاقتصاد، یورونیوز،
