نخستوزیر کانادا میگوید اتاوا برای بازگشت به میز مذاکره با واشنگتن آماده است. اما توافق تازه باید برای دو طرف سودمند و قابل اتکا باشد. «مارک کارنی» روز پنجشنبه، ۳ سپتامبر، در تاندربیِ انتاریو گفت کانادا زمانی دوباره مذاکرات با آمریکا را شروع میکند که ترامپ برای رسیدن به چنین توافقی آمادگی و ثبات داشته باشد.
این موضع چند روز پس از شکست مذاکرات تجاری دو کشور مطرح میشود. مذاکرات در ۲۱ اوت و پس از اختلاف بر سر خواستههای جدید آمریکا متوقف شد. از آن زمان، واشنگتن تعرفههای تازهای بر بخشی از کالاهای کانادایی اعمال کرده است. اتاوا نیز برای اجرای تعرفههای تلافیجویانه از ۸ سپتامبر آماده میشود.
با این حال، لحن کارنی نسبت به روزهای نخست پس از شکست مذاکرات تغییر کرده است. او میگوید نشانههایی از انعطاف بیشتر واشنگتن دیده میشود. همین تغییر میتواند راه را برای ازسرگیری گفتوگوها باز کند.
در یک نگاه
- کارنی میگوید کانادا آماده توافق تجاری با آمریکاست.
- او خواهان توافقی باثبات و قابل اعتماد برای دو کشور است.
- مذاکرات قبلی در ۲۱ اوت پس از اختلاف بر سر خواستههای آمریکا شکست خورد.
- کانادا قرار است از ۸ سپتامبر تعرفههای تلافیجویانه جدیدی اعمال کند.
- آمریکا همچنان بزرگترین بازار صادراتی کانادا محسوب میشود.
آیا مذاکرات کانادا و آمریکا از سر گرفته میشود؟
بله، اما کانادا برای بازگشت به میز مذاکره شرط گذاشته است: هر توافق جدیدی باید ضمن سودمند بودن برای طرف آمریکایی، منافع کارگران، خانوادهها و شرکتهای کانادایی را نیز بهطور کامل حفظ کند. کارنی تأکید کرده که چنین توافقی باید پایدار و قابلاعتماد باشد.
او در شهر تاندربی اعلام کرد که کانادا برای رسیدن به این تفاهم آماده است و اگر طرف آمریکایی نیز آمادگی داشته باشد، اتاوا پای میز مذاکره خواهد نشست. این موضعگیری در حالی مطرح میشود که روابط تجاری دو کشور همچنان پرتنش است و کانادا نمیخواهد صرفاً برای پایان دادن به جنگ تعرفهای، توافقی را بپذیرد که به صنایع داخلیاش آسیب برساند.
چرا مذاکرات قبلی کانادا و آمریکا به بنبست رسید؟
دور قبلی مذاکرات در ۲۱ اوت، پس از مطرح شدن خواستههای جدید از سوی آمریکا، متوقف شد. کارنی این خواستهها را غیرقابلقبول خواند. همچنین توضیح داد که واشنگتن در مراحل پایانی گفتوگوها، رویکردی انعطافناپذیر از خود نشان داده است.
یکی از مهمترین نقاط اختلاف، صنعت خودرو بود. چراکه شرایط پیشنهادی آمریکا میتوانست جایگاه خودروسازی کانادا را تضعیف کند. علاوه بر این، اختلافنظرهایی نیز بر سر مسائل فرهنگی و حفظ زبان فرانسوی در کانادا وجود داشت. نخستوزیر کانادا نیز در اول سپتامبر تأکید کرده بود که پیش از آغاز مجدد مذاکرات، آمریکا باید رویکردی «جدیتر» در پیش بگیرد و از رفتار تهاجمی و غیرسازنده واشنگتن انتقاد کرده بود.
با این حال، کارنی اکنون میگوید که برخی از مواضع قبلی آمریکا تعدیل شده است. به گفته او، واشنگتن دیگر موضوعات مربوط به زبان و فرهنگ کانادا را با شدت گذشته دنبال نمیکند. همچنین کارنی این تغییر را نشانهای مثبت برای گفتوگوهای آینده میداند.
تعرفههای کانادا علیه آمریکا چه کالاهایی را هدف میگیرد؟
کانادا قرار است از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۸ سپتامبر تعرفههای ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی بر گروهی از کالاهای وارداتی آمریکا اعمال کند. ارزش کالاهای مشمول این اقدامات حدود ۲۷.۶ میلیارد دلار کانادا اعلام شده است.
فهرست کالاها بخشهایی مانند فولاد و آلومینیوم، محصولات لبنی، لوازم خانگی، تجهیزات کشاورزی، خمیر و کاغذ، پلاستیک و محصولات الکترونیکی را دربرمیگیرد. نرخ تعرفه برای هر کالا با توجه به تعرفه مربوط به همان محصول در آمریکا تعیین میشود.
دولت کانادا همزمان یک بسته حمایتی ۷.۵ میلیارد دلاری برای کارگران و شرکتهایی که از تعرفههای آمریکا آسیب دیدهاند، اعلام کرده است. این برنامه بخشی از تلاش اتاوا برای کاهش فشار بر بخش تولید و کسبوکارهای داخلی است.
با این حال، کانادا نمیتواند بدون هزینه اقتصادی به مقابله تعرفهای ادامه دهد. بسیاری از تولیدکنندگان این کشور همچنان به مواد اولیه و زنجیرههای تأمین آمریکایی وابستهاند.
وابستگی تجاری کانادا به آمریکا چقدر است؟
آمریکا همچنان مقصد اصلی صادرات کانادا است. هرچند سهم این کشور در ماههای اخیر کاهش یافته است. دادههای اداره آمار کانادا نشان میدهد سهم آمریکا از صادرات کانادا در ژوئیه به ۶۶.۳۵ درصد رسید؛ این رقم در ژوئن ۶۹.۳۹ درصد بود.
صادرات کانادا به آمریکا در ژوئیه ۶.۶ درصد کاهش یافت. ارزش این صادرات از ۵۴.۱ میلیارد دلار کانادا در ژوئن به ۵۰.۵ میلیارد دلار رسید. مازاد تجاری کانادا با آمریکا نیز از ۱۰.۳ میلیارد دلار به ۵.۹ میلیارد دلار کاهش پیدا کرد.
در مقابل، صادرات کانادا به بازارهای خارج از آمریکا ۷.۴ درصد افزایش یافت و به رکورد ۲۵.۶ میلیارد دلار کانادا رسید. سهم این بازارها از کل صادرات کانادا نیز به ۳۳.۷ درصد رسید. این ارقام نشان میدهد راهبرد تنوعبخشی تجاری اتاوا در حال پیشرفت است. با این حال، جایگزین کردن بازار آمریکا در کوتاهمدت برای کانادا بسیار دشوار خواهد بود.
دولت کارنی چگونه میخواهد وابستگی به آمریکا را کاهش دهد؟
دولت کانادا همزمان با مذاکره با واشنگتن، سرمایهگذاری داخلی را افزایش داده است. یکی از تازهترین نمونهها، قرارداد ۴.۷ میلیارد دلاری برای تولید و نگهداری ۳۱۳ واگن جدید راهآهن مسافری شرکت (VIA Rail) در کانادا است. این واگنها در تاندربیِ انتاریو و لاپوکتیرِ کبک تولید و مونتاژ خواهند شد. کار طراحی و مهندسی نیز در سنتبرونو دو
مونتارویل کبک انجام میشود. پروژه نزدیک به ۷۰۰ شغل مستقیم در انتاریو و کبک ایجاد خواهد کرد.
کارنی این پروژه را بخشی از سیاست «خرید کانادایی» دولت خود معرفی کرده است. به گفته دولت، شرکت آلستوم در اجرای قرارداد از شبکهای شامل بیش از ۹۰۰ تأمینکننده کانادایی استفاده خواهد کرد.
این سرمایهگذاری فقط یک پروژه حملونقل نیست. پیام اقتصادی آن روشن است: اتاوا میخواهد بخشی از ظرفیت تولیدی را که طی دههها به خارج منتقل شده، دوباره به داخل کشور بازگرداند.
آینده صنعت خودرو همچنان یکی از حساسترین نقاط اختلاف است
صنعت خودرو بیش از بسیاری از بخشهای دیگر به نتیجه مذاکرات وابسته است. زنجیره تولید خودرو در آمریکای شمالی مرزهای کانادا، آمریکا و مکزیک را درنوردیده و تغییر تعرفهها میتواند هزینه تولید را در هر سه کشور افزایش دهد.
کارنی پیشتر هشدار داده بود برخی پیشنهادهای آمریکا میتواند صنعت خودروی کانادا را بهشدت تضعیف کند. او گفته بود اتاوا نمیتواند توافقی را بپذیرد که آینده این صنعت را در معرض تصمیمهای یکجانبه واشنگتن قرار دهد.
آمریکا نیز فشار خود را حفظ کرده است. واشنگتن تهدید کرده تعرفه ۵۰ درصدی بر خودروها و قطعات خودروی کانادایی را از اول ژانویه اعمال کند. این موضوع میتواند برای کارخانههایی که تولیدشان به بازار آمریکا وابسته است، اهمیت زیادی داشته باشد.
به همین دلیل، «ثبات» یکی از واژههای کلیدی در موضع جدید کارنی برای شروع مجددا مذاکرات کانادا و آمریکا است. شرکتها برای سرمایهگذاریهای چندساله به قواعد تجاری قابل پیشبینی نیاز دارند.
مذاکرات جدید کانادا و آمریکا در سایه بازبینی CUSMA دنبال میشود
مذاکرات فعلی کانادا و آمریکا همزمان با بازبینی «توافق تجاری آمریکا، کانادا و مکزیک» (که به اختصار CUSMA نامیده میشود) پیش میرود. این قرارداد، همچنان پایه و اساس اصلی تجارت در منطقه آمریکای شمالی به شمار میرود.
این سه کشور در ماه ژوئیه، فرایند بازبینی مشترک این توافق را آغاز کردند. مقامهای کانادایی تأکید کردهاند که این روند دقیقاً طبق همان قوانین و سازوکاری که از قبل در خودِ قرارداد پیشبینی شده بود، در حال انجام است.
برای شرکتهای کانادایی، نتیجه این بازبینی اهمیتی کمتر از مسئله تعرفههای فعلی ندارد. این کسبوکارها نیاز دارند بدانند که قوانین تجارت در آمریکای شمالی در سالهای آینده چه شکلی خواهد بود تا بتوانند با اطمینان بیشتری برای آینده برنامهریزی کنند.
در واقع، حتی اگر یک توافق موقت بتواند تعرفههای فعلی را کاهش دهد، تا زمانی که سرنوشت نهایی و آینده قرارداد CUSMA نامشخص باقی بماند، نگرانی بسیاری از این شرکتها برطرف نخواهد شد.
اختلاف کارنی و ترامپ دیگر فقط اقتصادی نیست
تنش میان دو دولت از مرز مسائل تعرفهای فراتر رفته و به درگیریهای سیاسی و لفظی هم کشیده شده است. کارنی بهشدت این ادعای مقامهای آمریکایی را رد کرده که گویا کانادا به خاطر ملاحظات سیاسی داخلی، از توافق عقبنشینی کرده است.
در پاسخ، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به سخنان کارنی واکنش نشان داد و نخستوزیر کانادا را متهم کرد که او را به «دشمن» تبدیل کرده است. ترامپ همچنین هشدار داد که اقتصاد کانادا ممکن است از این رویکرد آسیب ببیند.
کارنی نیز در روزهای گذشته بارها از لحن و رفتار مقامهای آمریکایی انتقاد کرده و خواستار پایان دادن به این حملات لفظی و تمرکز بر مذاکرات جدی و واقعی شده است.
طبیعی است که چنین فضای پرتنشی، رسیدن به یک توافق را دشوارتر کند. حتی اگر دو کشور منافع اقتصادی مشترکی داشته باشند، همین بیاعتمادی سیاسی به مانعی بزرگ بر سر راهشان تبدیل شده است.
دوراهی بزرگ کانادا؛ بازگشت به میز مذاکره یا ایستادگی در برابر فشارهای واشنگتن؟
کانادا اکنون در یک موقعیت دوگانه قرار گرفته است. از یک سو، دولت در اتاوا آمادگی خود را برای ازسرگیری مذاکرات با واشنگتن اعلام کرده، اما از سوی دیگر، قرار است تعرفههای کانادا علیه آمریکا از ۸ سپتامبر به مرحله اجرا درآید.
آمارهای تجاری ماه ژوئیه نیز نشان میدهد که فشار بر صادرات کانادا از همین حالا شروع شده است؛ بهطوریکه صادرات این کشور به آمریکا کاهش یافته، اما در مقابل، صادرات به سایر بازارهای جهانی رشد داشته است.
اکنون کارنی سعی دارد هر دو مسیر را همزمان پیش ببرد: هم مذاکره با بزرگترین شریک تجاری کانادا و هم کاهش وابستگی اقتصادی کشور به آمریکا. اینکه این راهبرد در نهایت چه نتیجهای خواهد داشت، کاملاً به واکنش واشنگتن و فضای مذاکرات در هفتههای پیشِ رو بستگی دارد.
پرسشهای متداول
آیا کانادا آماده توافق تجاری جدید با آمریکا است؟
بله. مارک کارنی گفته کانادا آماده مذاکره و رسیدن به توافقی است که برای هر دو کشور سودمند باشد، اما توافق باید ثبات و اعتبار داشته باشد.
تعرفههای جدید کانادا علیه آمریکا از چه زمانی اجرا میشوند؟
تعرفههای جدید از ساعت ۱۲:۰۱ بامداد ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ اجرا میشوند. این تعرفهها ۱۵، ۲۵ و ۵۰ درصدی هستند.
تعرفههای کانادا علیه آمریکا چه کالاهایی را شامل میشوند؟
فولاد و آلومینیوم، محصولات لبنی، لوازم خانگی، تجهیزات کشاورزی، خمیر و کاغذ، پلاستیک و محصولات الکترونیکی از جمله گروههای هدف تعرفههای کانادا علیه آمریکا هستند.
آیا وابستگی کانادا به بازار آمریکا کاهش یافته است؟
تا حدی. سهم آمریکا از صادرات کانادا در ژوئیه به ۶۶.۳۵ درصد کاهش یافت، در حالی که صادرات به بازارهای غیرآمریکایی ۷.۴ درصد رشد کرد.
آیا مذاکرات قبلی کانادا و آمریکا کاملاً متوقف شده است؟
مذاکرات در ۲۱ اوت متوقف شد، اما کارنی اکنون گفته کانادا برای بازگشت به میز مذاکره آماده است؛ به شرط آنکه آمریکا نیز برای توافقی باثبات و متقابلاً سودمند آماده باشد.
منبع: الجزایر
