سازمان ملل متحد روز جمعه با تصویب یک قطعنامهی تاریخی، بر استفاده از سیستم تصویر «زمین برابر» به جای نقشه مرکاتور تاکید کرد. بر اساس این مصوبه، نقشهی جهان با نمایش دقیقتر اندازهی واقعی کشورها جایگزین نقشهی مرسوم فعلی میشود. این اقدام پس از درخواست کشورهای آفریقایی برای اصلاح تحریفی انجام شد که قرنهاست در نقشههای جهانی وجود داشته است.
تصویب قاطع در سازمان ملل با تکرای مخالف آمریکا
قطعنامهی «اصلاح نقشه» که از سوی کشورهای عضو اتحادیهی آفریقا و همچنین باهاما پیشنهاد شده بود، با حمایت گسترده به تصویب رسید. ۱۶۴ کشور به طرح نقشه جدید جهان رای مثبت دادند، ۶ کشور رای ممتنع دادند و تنها ایالات متحده با آن مخالفت کرد.
هدف این قطعنامه، ارائهی تصویری «عادلانهتر» از مناطق مختلف جهان، به ویژه آفریقا، است. در این قطعنامه آمده است که تحریفهای موجود در نقشههای رایج جهان باعث شده است آفریقا در ذهنیت جمعی جهان، «کوچکنمایی نمادین» شود.
تلاش برای پایان دادن به کوچکنمایی نمادین جنوب جهان
در حال حاضر، بسیاری از نقشههای جهان بر پایهی «تصویر مرکاتور» تهیه میشوند. روشی که «جراردوس مرکاتور»، نقشهنگار اروپایی، در سال ۱۵۶۹ ابداع کرد. نقشه مرکاتور همچنان برای ناوبری کاربرد گستردهای دارد، زیرا خطوط شمالی-جنوبی در آن نسبت به خط استوا جهت واقعی خود را حفظ میکنند. با این حال، تصویر مرکاتور برای نمایش جهان به عنوان یک نقشهی کلی چندان کارآمد نیست. زیرا مقیاس مناطق در آن دچار تحریف میشود. در این نقشه، هرچه کشورها از خط استوا دورتر باشند، بزرگتر از اندازهی واقعی خود به نظر میرسند و کشورهای نزدیک به خط استوا کوچکتر دیده میشوند.
برای مثال، در نقشه مرکاتور، گرینلند بزرگتر از قارهی آمریکای جنوبی به نظر میرسد و تقریبا هماندازهی آفریقا دیده میشود. اما در واقع، گرینلند تقریبا هماندازهی جمهوری دموکراتیک کنگو است و مساحت آفریقا حدود ۱۴ برابر گرینلند است.
پیامدهای سیاسی و اقتصادی یک نابرابری بصری
برخی منتقدان نقشه مرکاتور بر این باورند که علت تداوم استفاده از این نقشه، بزرگنمایی و مرکزیت دادن به اروپا و دیگر مناطق غربی مانند آمریکای شمالی است. موضوعی که به ترویج حس برتریطلبی اروپایی کمک کرده است.
در قطعنامهی سازمان ملل با ابراز نگرانی اشاره شده که این خطای دید، اندازهی واقعی آفریقا، آمریکای لاتین و جنوب آسیا را کوچک نشان داده و به دیدگاهی نابرابر دربارهی جهان دامن زده است.
در ادامهی قطعنامه آمده است که این تحریفها میتواند «واقعیتهای اجتماعی و اقتصادی، نیازهای زیرساختی، ظرفیت توسعه و رفاه در مناطق جنوبی جهان کماهمیت جلوه دهد و به شکلگیری پیشداوریهایی در حوزههای زیستمحیطی، ژئوپلیتیکی و امنیتی دامن بزند.»
فرانسه از کارزار «اصلاح» تحریفهای نقشه حمایت کرد
این قطعنامه پیشنهاد میکند که به عنوان «اقدامی در راستای عدالت شناختی و ترمیم حافظهی تاریخی»، نقشه مرکاتور با «تصویر زمین برابر» (Equal Earth) جایگزین شود. نقشهای که مساحت نسبی مناطق جهان را با دقت بیشتری نمایش میدهد.
در نقشهی «زمین برابر» که نخستین بار در سال ۲۰۱۸ در کنفرانس انجمن اطلاعات نقشهنگاری آمریکای شمالی معرفی شد، اروپا کوچکتر به نظر میرسد، برزیل بزرگتر دیده میشود و گرینلند به شکل چشمگیری کوچک میشود. در مقابل، آفریقا در مقایسه با نقشهب مرکاتور بسیار بزرگتر به نظر میرسد.
شبکهی تلویزیونی دولتی «فرانس ۲۴» گزارش داد که «ژان نوئل بارو»، وزیر امور خارجه فرانسه، روز جمعه اعلام کرد این کشور نقشه مرکاتور را کنار خواهد گذاشت و از نقشههایی استفاده میکند که مساحت واقعی کشورها را دقیقتر نشان میدهند. بارو گفت: «ایالات متحده، روسیه و چین در مقایسه با آفریقا، آمریکای لاتین یا جنوب شرق آسیا، از برجستگی بصری نامتناسبی برخوردارند.» او افزود: «این تحریفها در نهایت در ادراک مردم ریشه میدوانند و زمان آن رسیده است که آنها را اصلاح کنیم.»
آفریقا خواستار دیدهشدن در مقیاس واقعی خود شد
رایگیری سازمان ملل برای ایجاد یک نقشه جدید از جهان پس از آن انجام شد که اتحادیهی آفریقا در ماه مارس نقشهی زمین برابر را پذیرفت و «توگو» به نمایندگی از این اتحادیه در ماه آوریل از کشورهای عضو سازمان ملل خواست همین اقدام را انجام دهند. در پی آن، پیشنویس قطعنامهای تنظیم شد و مجمع عمومی سازمان ملل در ماه جولای رایزنیهای غیررسمی در مورد آن برگزار کرد.
«آما تووم-آموآ»، کمیسر بخش بهداشت، امور بشردوستانه و توسعهی اجتماعی اتحادیهی آفریقا، در بیانیهای در ماه مارس گفت: «آفریقا که روزگاری روی نقشهها کوچک نشان داده میشد، اکنون تاکید دارد که در مقیاس واقعی خود دیده شود. از نظر جغرافیایی، تاریخی، اخلاقی، فرهنگی، اقتصادی، دیپلماتیک و جهانی.»
نسخهای از نقشهی زمین برابر با مرکزیت اقیانوسیه
نیوزیلند نیز پیشتر از نقشه مرکاتور انتقاد کرده بود. در یک آگهی گردشگری در سال ۲۰۱۸ که «جاسیندا آردرن»، نخستوزیر وقت این کشور نیز در آن حضور داشت، به شوخی گفته شد که «نیوزیلند از نقشههای جهان در حال ناپدید شدن است». چرا که این کشور در گوشهی پایین سمت راست نقشه قرار دارد.
نقشهی زمین برابر این مشکل را نیز برطرف میکند و در نسخههای مختلفی ارائه شده است. از جمله نسخهای که اقیانوسیه را به جای گرینویچ در لندن در مرکز قرار میدهد. گرینویچ از مدتها پیش به عنوان مبنای استاندارد زمان جهانی و مرجع جغرافیایی جهان مورد استفاده قرار گرفته است.
فراخوان سازمان ملل به غولهای فناوری برای طرح نقشه جدید جهان
پلتفرمهای نقشه دیجیتال مانند گوگل مپس نیز همچنان از نسخهای از تصویر مرکاتور استفاده میکنند. قطعنامه سازمان ملل از شرکتهای فناوری میخواهد با کشورهای عضو و سازمانهای منطقهای همکاری کنند تا نقشه جدید جهان با نمایش دقیقتر اندازه واقعی مناطق مختلف، از جمله در قالب «تصویر زمین برابر» (Equal Earth)، مورد استفاده بیشتری قرار گیرد.
منبع: سیانان
