کانادا برای جایگزینی بخشی از قطارهای قدیمی خود، بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری تاریخ شرکت راه‌آهن مسافری «ویا ریل کانادا» (VIA Rail Canada) را آغاز می‌کند. دولت «مارک کارنی» روز ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد بیش از ۴.۷ میلیارد دلار کانادا برای خرید ۳۱۳ واگن مسافری جدید از شرکت آلستوم کانادا (Alstom Canada) اختصاص می‌دهد. طراحی، تولید و مونتاژ این ناوگان میان استان‌های کبک و انتاریو تقسیم می‌شود. همچنین نخستین قطارهای جدید قرار است در سال ۲۰۳۱ وارد شبکه ریلی کانادا شوند. دولت می‌گوید این قرارداد نزدیک به ۷۰۰ شغل را در دو استان پشتیبانی می‌کند و بخشی از برنامه گسترده‌تر اتاوا برای تقویت تولید داخلی است.
در یک نگاه
- دولت کانادا بیش از ۴.۷ میلیارد دلار برای نوسازی ناوگان VIA Rail هزینه می‌کند.
- آلستوم ۳۱۳ واگن جدید برای مسیرهای دوربرد، منطقه‌ای و دورافتاده می‌سازد.
- نخستین واگن‌ها از سال ۲۰۳۱ وارد خدمت می‌شوند.
- این پروژه نزدیک به ۷۰۰ شغل در انتاریو و کبک ایجاد یا پشتیبانی می‌کند.
- مجموع سرمایه‌گذاری‌های اخیر برای نوسازی این ناوگان از ۶.۶ میلیارد دلار فراتر می‌رود.
سرمایه‌گذاری ۴.۷ میلیارد دلاری شامل چه بخش‌هایی است؟
بخش اصلی این قرارداد ۴.۷ میلیارد دلاری، ساخت ۳۱۳ واگن جدید را در بر می‌گیرد. اما همکاری دولت کانادا با شرکت آلستوم تنها به خرید قطارهای جدید محدود نمی‌شود. بر اساس این توافق، حدود ۴ میلیارد دلار صرف ساخت و تولید ناوگان می‌شود و نزدیک به ۷۰۰ میلیون دلار باقی‌مانده نیز برای پشتیبانی فنی و تأمین قطعات یدکی در یک بازه ۱۵ ساله اختصاص یافته است.
این ناوگان به‌طور ویژه برای سفرهای طولانی‌مدت شبکه «ویا ریل» (VIA Rail) طراحی شده و مجموعه‌ای متنوع از واگن‌ها را شامل می‌شود. طبق برنامه، ۵۸ واگن مسافربری، ۳۸ واگن پانوراما با دید سراسری، ۲۹ واگن بار، ۲۵ واگن گنبدی‌شکل و ۲۰ واگن رستوران ساخته خواهد شد تا مسافران در طول مسیر امکانات کاملی در اختیار داشته باشند.
بخش بزرگی از قطارهای جدید کانادا نیز به امکانات اقامتی و سفرهای شبانه اختصاص دارد. این طرح شامل ۷۸ واگن خواب استاندارد، ۲۶ واگن خواب مناسب‌سازی‌شده برای افراد دارای معلولیت، ۲۰ واگن خواب لوکسِ کلاس «پرستیژ» و ۱۹ واگن تخت‌دار (Berth) است تا سفر در مسیرهای ریلی کشور برای همه مسافران راحت‌تر و در دسترس‌تر باشد.
چرا VIA Rail به ناوگان جدید نیاز دارد؟
بخش بزرگی از قطارهای شبکه راه‌آهن سراسری کانادا (VIA Rail) به پایان عمر مفید خود رسیده‌اند و میانگین سن برخی از تجهیزات این ناوگان به حدود ۷۷ سال می‌رسد. این فرسودگی شدید نه تنها هزینه‌های سرسام‌آوری برای تعمیر و نگهداری روی دست دولت گذاشته، بلکه از کیفیت و اطمینان سفرها نیز کاسته است. تا جایی که هنوز واگن‌هایی با بیش از هفت دهه قدمت در این مسیرها رفت‌وآمد می‌کنند.
«مارک کارنی»، نخست‌وزیر کانادا، هنگام رونمایی از طرح نوسازی VIA Rail در شهر «تاندر بی» با اشاره به قدمت بالای قطارها گفت هرچند این واگن‌ها دهه‌ها به کشور خدمت کرده‌اند، اما حالا دیگر زمان بازنشستگی‌شان فرارسیده است. او تأکید کرد که کانادا این بار می‌خواهد واگن‌های مدرن جدید را در داخل کشور و به دست متخصصان بومی بسازد.
البته این تحول بزرگ برای مسافران یک‌شبه رخ نخواهد داد. طبق برنامه‌ریزی‌ها، نخستین واگن‌های نسل جدید در سال ۲۰۳۱ وارد خطوط ریلی می‌شوند و جایگزینی کامل تمام واگن‌های فرسوده طی چند سال پس از آن تکمیل خواهد شد.
واگن‌های جدید در کدام شهرهای کانادا ساخته می‌شوند؟
ساخت این ناوگان جدید میان چند شهر در دو استان کبک و انتاریو تقسیم شده است. مراحل طراحی در «سن‌برونو دو مونتارویل» انجام می‌شود، ساخت بدنه‌ها در کارخانه «لا پوکاتییر» در استان کبک صورت می‌گیرد و در نهایت، سرهم‌بندی و مونتاژ قطارها در شهر «تاندر بی» در انتاریو تکمیل خواهد شد.
این تقسیم کار بخشی از برنامه کلان اتاوا برای پیوند زدن نوسازی VIA Rail کانادا با تقویت تولید ملی است. دولت فدرال برآورد می‌کند که این قرارداد مستقیماً از نزدیک به ۷۰۰ فرصت شغلی در انتاریو و کبک پشتیبانی کند. علاوه بر این، شرکت آلستوم با شبکه‌ای متشکل از ۹۰۰ تأمین‌کننده داخلی همکاری خواهد کرد. همچنین موظف است تا جای ممکن از فولاد تولید داخل کانادا در ساخت اسکلت و قطعات قطارها استفاده کند.
در این میان، این قرارداد خبری بسیار مهم برای شهر تاندر بی به شمار می‌رود. زیرا کارخانه آلستوم در این شهر یکی از قطب‌های اصلی تولید تجهیزات ریلی در کشور است و دریافت این سفارش بزرگ، اشتغال و امنیت شغلی بلندمدتی را برای نیروی کار آن تضمین می‌کند. در همین راستا، اتحادیه کارگری «یونیفور» (Unifor) نیز از این تصمیم استقبال کرده است. همچنین طرح نوسازی VIA Rail کانادا را یک پیروزی بزرگ برای کارگران و صنعت بومی کشور دانسته است.
۳۱۳ واگن جدید در کدام مسیرها تردد خواهند کرد؟
ناوگان جدید قطارهای «ویا ریل» (VIA Rail) برای مسیرهای طولانی و مناطق دورافتاده در نظر گرفته شده است. یعنی مناطقی فراتر از کریدور پرتردد تورنتو، مونترال، کبک‌سیتی. این واگن‌ها در ۸ مسیر اصلی و در ۸ استان کشور فعالیت خواهند کرد و شبکه‌ای از نزدیک به ۴۰۰ جامعه محلی را به یکدیگر پیوند می‌دهند؛ از شهرهایی مانند مونترال، هالیفاکس و گسپزی گرفته تا تورنتو، ونکوور، چرچیل، پرینس روپرت و جاسپر.
برای بسیاری از این مناطق دورافتاده و شمالی، قطار تنها یک گزینه تفریحی و گردشگری نیست. بلکه شاهرگ حیاتی ارتباط با شهرهای بزرگ‌تر به حساب می‌آید. آمارهای رسمی نشان می‌دهد که تنها در سال ۲۰۲۵، بیش از ۲۱۶ هزار مسافر از خدمات این خطوط دوربرد و محلی استفاده کرده‌اند.
مسافران چه تغییراتی را در قطارهای جدید کانادا تجربه خواهند کرد؟
واگن‌های نسل جدید ضمن بهره‌مندی از امکانات روز، حس‌وحال آشنا و شناخته‌شده قطارهای دوربرد ویا ریل را حفظ می‌کنند. واگن‌های گنبدی‌شکل با سقف شیشه‌ای، سالن‌های غذاخوری و فضاهای اجتماعی قطارها همچنان پابرجا خواهند بود. اما امکانات دسترسی بهتر برای افراد دارای معلولیت، صندلی‌ها و تجهیزات مدرن‌تر و خدمات ارتباطی و رفاهی ارتقایافته به آنها اضافه می‌شود.
به گفته «متیو پاکت»، مدیرعامل موقت ویا ریل، این نوسازی قرار است تجربه سفرهای شبانه و چندروزه را که از طولانی‌ترین مسیرهای ریلی جهان به شمار می‌روند، بسیار راحت‌تر و لذت‌بخش‌تر کند.
ساخت واگن‌های قطار در کانادا؛ پاسخ اتاوا به جنگ تعرفه‌ای با آمریکا
دولت مارک کارنی پروژه نوسازی VIA Rail را فراتر از یک طرح ساده حمل‌ونقل می‌داند. در واقع کانادا آن را بخشی از راهبرد کلان صنعتی کشور به حساب می‌آورد. اتاوا در ماه‌های اخیر تمرکز ویژه‌ای روی سیاست «خرید کالای کانادایی» گذاشته است. رویکردی که تلاش می‌کند سفارش‌های بزرگ دولتی را به سمت کارخانه‌ها، زنجیره تأمین و کارگران داخلی هدایت کند. بر همین اساس، با وجود چندملیتی بودن شرکت آلستوم، تمام مراحل اصلی شامل طراحی، ساخت بدنه و مونتاژ نهایی این واگن‌ها در داخل خاک کانادا انجام خواهد شد.
زمان‌بندی این تصمیم نیز پیام سیاسی روشنی دارد. در روزهایی که روابط تجاری با آمریکا با تنش و ابهام روبه‌روست، دولت کارنی بیش از پیش بر تقویت ظرفیت‌های تولید ملی پافشاری می‌کند. به این ترتیب، اجرای این پروژه هم پاسخی به مشکل قدیمی فرسودگی قطارها به شمار می‌رود و هم گامی عملی برای پیشبرد سیاست‌های صنعتی جدید دولت است.
تزریق ۶.۶ میلیارد دلار به ریل‌های کانادا؛ طرح جامعی که فراتر از خرید واگن است
قرارداد ۴.۷ میلیارد دلاری ساخت واگن‌ها، تنها بخشی از یک برنامه بزرگ‌تر برای نوسازی سراسری قطارهای «ویا ریل» است. یک قطار برای حرکت به دو بخش اصلی نیاز دارد: لوکوموتیو (موتور کشنده) و واگن‌های مسافری؛ دولت فدرال نیز تصمیم گرفته هر دو بخش را به‌طور هم‌زمان نو کند.
به همین منظور، اتاوا پیش از این ۱.۶ میلیارد دلار برای خرید ۴۵ لوکوموتیو مدرن از شرکت سوئیسی «اشتادلر» اختصاص داده بود. هم‌زمان، ۳۵۷ میلیون دلار دیگر هم برای ساخت یک مرکز مونتاژ و نگهداری در مونترال کنار گذاشت تا ۳۶ دستگاه از این لوکوموتیوها در داخل خاک کانادا سرهم‌بندی شوند.
حالا با اضافه شدن هزینه واگن‌ها، مجموع سرمایه‌گذاری دولت در ناوگان ریلی دوربرد به بیش از ۶.۶ میلیارد دلار می‌رسد؛ برنامه‌ای جامع که وضعیت قطارهای کهنسال کانادا را از موتور تا واگن‌های مسافری به طور کامل دگرگون خواهد کرد.
آزمونی بزرگ برای آینده صنعت ریلی کانادا
این قرارداد یکی از بزرگ‌ترین آزمون‌های سیاست دولت کارنی در زمینه توسعه صنعتی محسوب می‌شود. یک قرارداد میلیاردی می‌تواند چرخ کارخانه‌ها را برای چند سال بچرخاند، اما ماندگاری این رونق به پروژه‌های بعدی، تربیت نیروی کار ماهر و گسترش شبکه قطعه‌سازان بومی وابسته است. دولت برآورد کرده که این طرح بیش از ۱.۶ میلیارد دلار سود اقتصادی به همراه داشته باشد، اما نتیجه واقعی آن به مدیریت دقیق پروژه بستگی دارد.
تا زمان ورود واگن‌های مدرن، قطارهای فعلی ویا ریل با وجود کهولت سن همچنان باید در مسیرها رفت‌وآمد کنند. چرا که مسافران برای سوار شدن به نخستین واگن‌های این ناوگان جدید، دست‌کم باید تا سال ۲۰۳۱ منتظر بمانند.
پرسش‌های متداول
سرمایه‌گذاری جدید دولت کانادا برای نوسازی VIA Rail چقدر است؟
دولت کانادا بیش از ۴.۷ میلیارد دلار کانادا برای خرید ۳۱۳ واگن مسافری جدید و پشتیبانی فنی و تأمین قطعات آنها اختصاص داده است.
واگن‌های جدید VIA Rail چه زمانی وارد خدمت می‌شوند؟
بر اساس برنامه اعلام‌شده، نخستین واگن‌های جدید در سال ۲۰۳۱ وارد شبکه خواهند شد.
واگن‌های جدید کجا ساخته می‌شوند؟
طراحی در سنت برونو دو مونتارویل در کبک انجام می‌شود، بدنه‌ها در لا پوکاتییر ساخته خواهند شد و مونتاژ نهایی در تاندر بی، انتاریو انجام می‌گیرد.
پروژه نوسازی VIA Rail کانادا چند شغل ایجاد می‌کند؟
دولت کانادا اعلام کرده است که این قرارداد نزدیک به ۷۰۰ شغل را در انتاریو و کبک پشتیبانی خواهد کرد.
واگن‌های جدید در کدام مسیرها استفاده می‌شوند؟
این ناوگان برای مسیرهای دوربرد، منطقه‌ای و دورافتاده VIA Rail در خارج از کریدور کبک‌سیتی، ویندزور در نظر گرفته شده است.
