جنگ ایران به کاهش محسوس ذخایر تسلیحاتی آمریکا منجر شده و توان آتش این کشور را تضعیف کرده است. به گفتهٔ برخی تحلیلگران، ادامهٔ جنگ میان ایران و آمریکا میتواند به سود مسکو و پکن باشد.
کوچ تسلیحات از اروپا و آسیا به خاورمیانه
به گفتهٔ مقامهای ارشد آمریکایی، جنگ «دونالد ترامپ» علیه ایران ذخایر تسلیحاتی ایالات متحده را تا سطوح نگرانکنندهای کاهش داده و منابع را از اروپا و آسیا به خاورمیانه کشانده است. کارشناسان میگویند کاهش سریع ذخایر موشکهای دفاع هوایی و دیگر تجهیزات حیاتی، از کمبود فزاینده در ذخایر مهمات آمریکا در اروپا و آسیا حکایت دارد؛ وضعیتی که نهتنها ارتش این کشور را تضعیف میکند، بلکه ممکن است در صورت بروز رویارویی احتمالی، روسیه و چین را برای اقدام نظامی جسورتر کند.
در جریان جنگ میان ایران و آمریکا، بمباران ایران هزاران موشک چندمیلیوندلاری را مصرف کرده که حاوی قطعات دقیقی از شبکهای جهانی از تأمینکنندگان هستند و تولیدشان ممکن است سالها طول بکشد. همچنین، دفاع در برابر حملات تلافیجویانهٔ ایران، ذخایر موشکهای پدافند هوایی آمریکا را به حدی کاهش داده که نگرانی مقامهای ارشد دولت ترامپ را برانگیخته و باعث شده است آمریکا تحویل برخی تجهیزات به مشتریان اروپایی و آسیایی را به تأخیر بیندازد.
به گفتهٔ مقامهای آمریکایی، عملیات ایران پنتاگون را مجبور کرده است ناوها، هواپیماها و واحدهای پدافند هوایی را از سراسر اروپا و آسیا به خاورمیانه منتقل کند؛ اقدامی که پیامدهای متوالی و مخربی بر نگهداری تجهیزات و روحیهٔ نیروها بر جای گذاشته است. نتیجهٔ این اقدام، کاهش چشمگیر توان آتش آمریکا در آن مناطق است؛ تغییری با پیامدهای بلندمدت که نگرانیهای فزایندهای را در نهادهای نظامی و اطلاعاتی ایجاد کرده است.
نابودی توان بازدارندگی و تغییر محاسبات مسکو و پکن
«کارولین لیویت»، سخنگوی کاخ سفید، گفت که ایالات متحده بیش از حد نیاز، توان آتش برای انجام هرگونه عملیاتی که رئیسجمهور در هر زمان و مکانی دستور دهد، در اختیار دارد. اما کارشناسان میگویند بحران مهمات ــ که بخشی از آن از دوران «جو بایدن» به ارث رسیده است ــ تقریباً بهطور قطع پس از پایان دورهٔ ریاستجمهوری ترامپ نیز ادامه خواهد داشت.
«تام کاراکو»، پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در واشینگتن، کاهش ذخایر مهمات را «نابودی یک نسل از ابزارهای بازدارندگی متعارف» توصیف کرد و گفت این وضعیت میتواند تا سالها بر نحوهٔ تصمیمگیری پکن و مسکو تأثیر بگذارد. او افزود: «غیرممکن است این موضوع تأثیر قابلتوجهی بر محاسبات روسیه و چین نداشته باشد. آنها ممکن است در زمان دلخواه خود دست به اقدامی حسابشده بزنند، چون بازسازی این ذخایر سالها طول خواهد کشید.»
هشدار بینتیجهٔ ستاد مشترک و بنبست پنجماهه در ایران
به گفتهٔ دو مقام آگاه، ژنرال «دن کین»، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، پیش از آغاز جنگ ایران در جلساتی دربارهٔ خطرات کاهش بیشتر ذخایر هشدار داده بود. با این حال، ترامپ تصمیم گرفت عملیات را آغاز کند، با این باور که جنگ بهسرعت پایان مییابد. سخنگوی ژنرال کین از اظهارنظر دربارهٔ گفتوگوهای خصوصی او با رئیسجمهور خودداری کرد.
ترامپ پس از حملهٔ مشترک با اسرائیل به ایران و آغاز جنگ میان ایران و آمریکا در ۲۸ فوریه، بارها وعدهٔ پیروزی در عرض چند هفته را داد. اما بیش از پنج ماه بعد، او هنوز نتوانسته است ایران را به خواستههایش وادار کند یا حتی راهی برای پایان جنگ بیابد. گفته میشود کمبود مهمات در متقاعد کردن ترامپ برای کنار گذاشتن یک کارزار بمباران گسترده در اواخر ماه گذشته نقش داشته است. این وضعیت همچنین نشان میدهد تصمیم حمله به ایران چگونه آمریکا و متحدانش را در برابر تهدیدهای دیگر آسیبپذیرتر کرده است.
دولت ترامپ با پیمانکاران نظامی برای تسریع و افزایش تولید همکاری کرده است. اما حتی با احتساب این تلاشها، کمبود در ذخایر مهمات آمریکا ادامه خواهد داشت؛ زیرا تأمین دوباره بیش از ۱۵۰۰ موشک رهگیر پدافند هوایی پاتریوت که در جنگ ایران استفاده شدهاند، ممکن است بیش از دو سال زمان ببرد. به گفتهٔ دو منبع آگاه، موجودی فعلی این موشکها در آمریکا کمتر از ۱۷۰۰ فروند است.
خشم ترامپ از درز اخبار کمبود مهمات
ترامپ از گزارشهای رسانهای دربارهٔ کمبود مهمات خشمگین شده و دستور داده است تحقیقاتی گسترده برای شناسایی عاملان درز اطلاعات انجام شود و خواستار پیگرد کیفری آنها شده است. او در محافل خصوصی گفته است طرح این موضوع نشانهٔ ضعف در برابر دشمنان است و در اظهارات عمومی نیز آن را کماهمیت جلوه داده یا رد کرده است.
کارولین لیویت در بیانیهای گفت: «شرکتهای دفاعی ما بیش از هر زمان دیگری مهمات تولید میکنند و کارخانهها و تجهیزات خود را با سرعتی بیسابقه توسعه میدهند. هر کسی که به اطلاعات طبقهبندیشده دسترسی دارد و آن را افشا میکند، مرتکب خیانت و نقض قانون فدرال شده و باید محاکمه شود.»
«شان پارنل»، سخنگوی اصلی پنتاگون، گزارشهای مربوط به کمبود سلاح را نادرست خواند و افزود آمریکا تمامی الزامات را برای حمله در زمان و مکان انتخابی رئیسجمهور دارد.
کمبود مهمات در آمریکا؛ کاهش موشکهای ارسالی به کییف
تأثیر فوری کمبود موجود در ذخایر مهمات آمریکا در کییف، پایتخت اوکراین، احساس میشود. «ولودیمیر زلنسکی» گفت تعداد موشکهای پدافند هوایی ارسالشده به کشورش نسبت به سال ۲۰۲۵ سه برابر کاهش یافته است. روز چهارشنبه، اوکراین نتوانست هیچیک از ۲۸ موشک شلیکشده توسط روسیه را رهگیری کند؛ در نتیجه، دستکم ۱۷ نفر کشته شدند. او گفت رهگیرهای بیشتر «میتوانست جان کشتهشدگان امروز را نجات دهد.»
تحلیلگران میگویند مشکل اساسی این است که روسیه تولید موشک خود را بیش از توان کشورهای غربی برای تولید سامانههای دفاعی افزایش داده و جنگ ایران این عدم توازن را تشدید کرده است.
«جیسون کرو»، نمایندهٔ دموکرات از کلرادو که در کمیتههای خدمات مسلح و اطلاعات مجلس نمایندگان عضویت دارد، گفت فرآیند قدیمی خریدهای دفاعی آمریکا به ما اجازه نمیدهد با ماهیتِ بهسرعت در حال تحول جنگ همگام شویم. او افزود: «صادقانه بگویم، دشمنان ما چنین محدودیتهایی ندارند.»
ایالات متحده و متحدانش در میان بحران عرضهٔ جهانی، شروع به ذخیرهسازی موشکهای پدافند هوایی کردهاند. ترامپ در پاسخ به پرسش خبرنگاری دربارهٔ درخواست زلنسکی گفت: «ما هم موشک میخواهیم.»
بحران موشکهای دوربرد؛ خطری جدی در برابر پدافند روسیه و چین
ترامپ بارها حمایت دولت بایدن از اوکراین را عامل کمبودها دانسته است، هرچند گفته است آمریکا هنوز «مقادیر عظیمی مهمات» در اختیار دارد. مرکز مطالعات استراتژیک میگوید آمریکا دارای ذخیرهٔ وسیعی از مهمات کمتر پیشرفته، مانند ۱۰۰ هزار بمب هدایتشونده، است. اما مشکل این سلاحها این است که باید نزدیک هدف رها شوند که خطر سرنگونی هواپیماها را افزایش میدهد.
در مقابل، موشکهای کروز پیشرفته از این خطر اجتناب میکنند، چون از فاصلههای دور شلیک میشوند. اما مقامها میگویند ارتش آمریکا بخش زیادی از ذخایر موشکهای دوربرد، از جمله ATACMS و موشکهای ضربتی دقیق، را در جنگ ایران مصرف کرده است.
این موشکهای دوربرد در هرگونه جنگ احتمالی با چین یا روسیه حیاتی خواهند بود؛ کشورهایی که سامانههای پدافند هوایی بسیار پیشرفتهتری نسبت به ایران دارند. هر دو کشور ذخایر آمریکا را از طریق منابع عمومی، مانند بودجهٔ کنگره و اعلامیههای پیمانکاران، و همچنین از طریق ماهوارههای جاسوسی و سامانههای نظارتی، بهدقت رصد میکنند.
«الکساندر کوتس»، وبلاگنویس روسی حامی جنگ، نوشت: «اوضاع بهطور قابلتوجهی به نفع ما در حال شکلگیری است. هرچه سلاحهای هدایتشوندهٔ دقیق آمریکا کمتر باشد، سهم کمتری به اوکراین خواهد رسید.» او افزود حتی اگر جانشین ترامپ بخواهد کمکها را افزایش دهد، با انبار خالی ممکن نخواهد بود.
خالی شدن آسیا از تجهیزات و ایجاد پنجرهٔ آسیبپذیری جدید
پیامدهای بلندمدت جنگ میان ایران و آمریکا و کاهش ذخایر تسلیحاتی، احتمالاً در آسیا محسوستر خواهد بود؛ جایی که آمریکا سالها خود را برای احتمال حملهٔ چین به تایوان آماده کرده است. فرماندهی هند-آرام آمریکا به منبع مهمی برای تأمین مهمات جنگ ایران تبدیل شده و بسیاری از موشکهای دوربرد آن به خاورمیانه منتقل شدهاند.
همچنین، صدها موشک رهگیر پیشرفته از کره جنوبی و دیگر نقاط آسیا به خاورمیانه ارسال شده و یک ناو هواپیمابر و چند ناوشکن پیشرفته نیز برای پشتیبانی از عملیات به منطقه اعزام شدهاند. به گفتهٔ یک مقام آمریکایی، نیروهای این کشور در کره جنوبی در صورت جنگ با کره شمالی آسیبپذیرتر شدهاند، زیرا برخی تجهیزات نظارتی و پدافندی به خاورمیانه منتقل شده است.
این وضعیت پیامدهای گستردهتری نیز دارد. در آسیا، برخی مقامهای آمریکایی نگراناند که کره جنوبی و ژاپن نسبت به توان آمریکا برای حفاظت از آنها با ابزارهای غیرهستهای تردید کنند و به دنبال توسعهٔ تسلیحات هستهای خود بروند. در اروپا نیز متحدان آمریکا با توجه به تأخیرهای تولید، به افزایش خرید سلاح از کشورهای دیگر روی آوردهاند.
کمبود مهمات و تغییر معادلات آمریکا و ناتو
روسیه و چین میدانند پر کردن مجدد انبارها زمانبر است. در نتیجه، طولانی شدن جنگ ایران، کمبود در ذخایر مهمات آمریکا را تشدید میکند و به نفع مسکو و پکن است. «تاد هریسون»، تحلیلگر دفاعی، میگوید: «هرچه این جنگ طولانیتر شود، مشکل مهمات آمریکا شدیدتر شده و پنجرهٔ آسیبپذیری آن بزرگتر و مشهودتر میشود.»
«دارا ماسیکات»، کارشناس مسائل نظامی روسیه، نیز گفت: «مسکو حتی پیش از جنگ ایران در حال بازنگری در برآوردهای خود از ذخایر تسلیحاتی آمریکا بوده و جنگ اوکراین نشان داده است که آمریکا در افزایش تولید تسلیحات کندتر از تصور قبلی عمل میکند؛ وضعیتی که میتواند برداشت روسیه از توازن قدرت در برابر ناتو را تغییر دهد. این نوع محاسبات نباید وارد سیستم تصمیمگیری روسیه شود، چرا که باعث میشود آنها شروع به تغییر برداشت خود از قدرتشان در برابر ناتو کنند. این مسئله موجب میشود به نتایجی برسند که ما ابداً به آن تمایلی نداریم.»
منبع: نیویورکتایمز
