کاهش بیسابقه ذخایر موشکی آمریکا در جریان درگیریهای اخیر با ایران، پنتاگون و متحدان منطقهای واشینگتن را با چالش دفاعی جدی مواجه کرده است. بر اساس گزارشهای اختصاصی و افشاگری منابع آگاه نظامی، اتمام نزدیک به ۸۰ درصد از موشکهای رهگیر سامانهی پیشرفته «تاد» و نیمی از ذخایر موشکهای «پاتریوت»، فرماندهان ارشد آمریکا را نسبت به بحرانی شدن توان پدافندی و آفندی این کشور به شدت نگران کرده است. موضوعی که حتی تصمیمگیریهای کلیدی در واشینگتن برای لغو برخی عملیاتهای نظامی را رقم زده است.
سقوط شدید ذخایر سامانههای تاد و پاتریوت
ذخایر سیستمهای پدافند هوایی کلیدی به ویژه در طول جنگ با ایران به شدت کاهش یافته است. بر اساس گزارشهای تازه از موجودی تسلیحات، ارتش آمریکا نزدیک به چهارپنجم موشکهای سامانهی «تاد» (THAAD) خود را نسبت به سطح پیش از جنگ مصرف کرده و حدود نیمی از رهگیرهای «پاتریوت» را نیز از زمان آغاز درگیریها به کار برده است. افشای کاهش شدید موجودی تاد پیشتر گزارش نشده بود.
پژوهشکده مطالعات راهبردی و بینالمللی برآورد میکند که ایالات متحده پیش از آغاز جنگ ایران، حدود ۲۲۰۰ موشک پاتریوت (از دو مدل پیشرفتهتر این سامانه) و ۴۵۲ موشک تاد در ذخایر خود داشته است.
نگرانی متحدان منطقهای از پاسخ تلافیجویانهی ایران
متحدان ایالات متحده در خلیج فارس نیز نگرانیهای تازهای مطرح کردهاند مبنی بر اینکه کاهش ذخایر موشکی آمریکا میتواند توان آنها برای مقابله با حملات تلافیجویانهی احتمالی ایران را در صورت تشدید درگیری از سوی دونالد ترامپ کاهش دهد. چندین مقام گفتهاند برخی از این کشورها، که به سامانه دفاعی آمریکا متکی هستند، اذعان کردهاند کمبود ذخایر میتواند توان آنها برای رهگیری موشکها و پهپادهای ورودی ایران را تضعیف کند. به ویژه اگر در واکنش به هرگونه تشدید از سوی آمریکا هدف حمله قرار گیرند.
مسالهی کاهش ذخایر موشکی آمریکا بار دیگر پیش از تصمیم رئیسجمهور در آخر هفتهی گذشته برای لغو حملات جدید علیه ایران مطرح شد. این دستکم دومین بار در هفتههای اخیر بود که مشاوران ارشد نظامی ترامپ در جریان بحث دربارهی تشدید احتمالی درگیری با ایران، به طور مشخص نسبت به کاهش ذخایر مهمات کلیدی آمریکا هشدار دادهاند.
یک منبع آگاه از گزارشهای داخلی اخیر پنتاگون نیز گفت ارتش آمریکا در جریان این درگیری «تقریبا تمام» تسلیحات زمین به هوا و بسیار دقیق خود را مصرف کرده است.
جزئیات عقبنشینی ترامپ از حملات آخر هفته
به گفتهی منابع آگاه، هشدارهای اخیر دربارهی کاهش ذخایر موشکی آمریکا – در کنار گزارشهای اطلاعاتی به ترامپ دربارهی تبعات منفی حمله به زیرساختهای حیاتی و انرژی ایران و نیز نگرانیهای کشورهای خلیج فارس – آنقدر متقاعدکننده بود که حامیان سختگیر جنگ در اطراف ترامپ را هم قانع کرد که لغو عملیات نظامی آخر هفته تصمیمی منطقی است.
به گفتهی یک مقام ارشد دولت ترامپ، او تصمیم داشت روز جمعه حملات گستردهای را پیش ببرد و «پیت هگست»، وزیر دفاع، دستور نهایی آغاز عملیات را دریافت کرده بود.
اما بر اساس گفتههای این مقام، ترامپ پس از گفتگو با متحدان خاورمیانهای در روز شنبه، تصمیم به عقبنشینی گرفت. او پذیرفت نظرات آنها و ایران را نیز بشنود و سپس به هگست دستور داد فعلا عملیات را متوقف کند.
واکنش کاخ سفید به گزارشها دربارهی کاهش ذخایر موشکی آمریکا
«شان پارنل»، سخنگوی ارشد پنتاگون، در بیانیهای به سیانان گفت: «ارتش آمریکا قدرتمندترین ارتش جهان است و تمامی امکانات لازم را برای اجرا در زمان و مکان انتخابی رئیسجمهور در اختیار دارد.» او افزود: «ما عملیاتهای موفق متعددی را در بخشهای مختلف فرماندهی اجرا کردهایم و همزمان این اطمینان را حاصل کردهایم که ارتش ایالات متحده از ظرفیتهای متنوع و عمیقی برای دفاع از مردم و منافع کشور بهرهمند است.»
«آنا کلی»، سخنگوی کاخ سفید، نیز به سیانان گفت که ارتش آمریکا «بیش از حد کافی مهمات و ذخایر برای تحقق تمامی اهداف راهبردی پرزیدنت ترامپ و حتی فراتر از آن» در اختیار دارد. کلی افزود: «عملیات خشم حماسی نشان داد هنگامی که با ایالات متحده درمیافتید چه اتفاقی میافتد. با این حال، رئیسجمهور از پیمانکاران دفاعی ما خواسته است تا به طور پیوسته تسلیحات ساخت آمریکا – که بهترین در جهان هستند- را تولید کنند.»
هشدار دربارهی کاهش توان بازدارندگی آمریکا
ژنرال «دن کین»، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، نیز اواخر ماه گذشته در نشست دیگری در کاخ سفید که دربارهی گزینههای تشدید درگیری بحث میشد، موضوع کاهش ذخایر موشکی آمریکا را مطرح کرده بود. به گفتهی فردی آگاه، احتمال تلفات گستردهی غیرنظامیان در داخل ایران در صورت ازسرگیری عملیاتهای گسترده نیز در آن جلسه مطرح شد.
با این حال، نگرانیهای مداوم دربارهی برآوردهای مربوط به ذخایر تسلیحاتی که در اختیار سیانان قرار گرفته، نشاندهندهی جدی بودن این کمبودهاست و توانایی آمریکا را برای انجام حملات طولانیمدت علیه ایران زیر سوال میبرد.
چرخهی اقدام و تلافی هرگز پایان نمییابد
یکی از منابع آگاه از وضعیت ذخایر گفت: «کمبود موشکهای رهگیری به این معناست که اگر پهپادهای انتحاری به صورت انبوه عبور کنند، حملات متعارف میتواند نتیجهی معکوس داشته باشد. اقدام تلافیجویانهی متقابل هرگز به این وضعیت پایان نخواهد داد.»
این منابع خاطرنشان کردند که موشکهای دوربردی که عمدتاً طی جنگ با ایران مصرف شدهاند شامل سامانههای موشکی تاکتیکی ارتش (ATACMS) و موشکهای ضربتی دقیق (PrSM) هستند.
در مرحلهی اولیهی درگیری با ایران، که «عملیات خشم حماسی» نام گرفت، ارتش آمریکا هزاران موشک کلیدی مورد استفاده برای حملات دقیق دوربرد و دفاع در برابر تهدیدهای هوایی و موشکی دشمن را مصرف کرد. تحلیلگران به سیانان میگویند که نرخ جایگزینی موشکهای کلیدی پایین است؛ بر اساس جدول زمانی تحویل در سال مالی جاری، پنتاگون ماهانه حدود ۱۵ موشک جدید تاماهاوک و ۲۰ موشک جدید پاتریوت دریافت میکند. پژوهشکدهی مطالعات راهبردی و بینالمللی برآورد کرده است که بازسازی ذخایر موشکهای تاد به سطح پیش از جنگ ایران، سه سال یا بیشتر زمان خواهد برد.
زمانبر بودن بازسازی ذخایر موشکی
وزارت دفاع در ماههای اخیر تلاشها برای افزایش تولید موشکهای رهگیر را سرعت بخشیده، از جمله با امضای دو قرارداد در همین هفته برای تقویت تولید موتورهای راکتی پاتریوت و تاد؛ با این حال، یک سخنگو از پاسخ به این پرسش که این افزایش تولید چه زمانی به نتیجهی ملموس میرسد خودداری کرد.
تحلیلگران میگویند به دلیل زمانبر بودن فرآیند تولید تسلیحات پیشرفته، مانند موشکهای پاتریوت، ممکن است بازسازی کامل ذخایر تسلیحات پیشرفتهی آمریکا سالها طول بکشد.
در مقابل، ذخایر برخی دیگر از موشکها مانند مانند موشک ضربتی دقیق (PrSM) و موشک دوربرد هوا به زمین مشترک (JASSM) سریعتر بازسازی خواهند شد و تا اواسط یا اواخر سال ۲۰۲۷ به سطح پیش از جنگ خواهند رسید.
منبع: سیانان
