«عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران، در حالی از امکان توافق بر سر سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران سخن میگوید که تهران انتقال این مواد به خارج از کشور را نمیپذیرد. همچنین آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز به دلیل محدودیت دسترسی به تأسیسات آسیبدیده، هنوز نمیتواند وضعیت دقیق این ذخایر را راستیآزمایی کند. این اختلاف در کنار سایر مسائل حلنشده، همچنان یکی از موانع اصلی مذاکرات تهران و واشینگتن است.
آژانس از وضعیت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران اطلاعی دقیق ندارد
بر اساس آخرین برآورد آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیش از حملات نظامی ماه جون ۲۰۲۵، ایران حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای حداکثر ۶۰ درصد در اختیار داشت. با این حال، آسیب دیدن تأسیسات هستهای و محدود شدن دسترسی بازرسان آژانس پس از حملات، امکان تأیید مستقل میزان فعلی، محل نگهداری و وضعیت این مواد را از بین برده است.
«رافائل گروسی»، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، پیشتر در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد هشدار داده بود که این نهاد همچنان قادر به راستیآزمایی وضعیت حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد ایران نیست.
عراقچی نیز در گفتوگو با روزنامه «ایران» به حدود ۴۰۰ کیلوگرم از این مواد اشاره کرد. با این حال، این رقم را نمیتوان موجودی تأییدشده فعلی ایران دانست.
اهمیت این ذخایر به سطح بالای غنیسازی آنها بازمیگردد. اورانیوم با غنای ۶۰ درصد به سطح حدود ۹۰ درصد، که برای تولید سلاح هستهای مورد نیاز است، نزدیک شده است. افزایش غنا از ۶۰ به ۹۰ درصد به معنای تکمیل فرایند ساخت سلاح هستهای نیست، اما فاصله فنی برای تولید مواد با غنای تسلیحاتی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
عراقچی: انتقال اورانیوم ایران به خارج از کشور خط قرمز ماست
وزیر خارجه ایران در تشریح موضع تهران گفت حکومت ایران دو شرط اساسی درباره ذخایر اورانیوم خود دارد: این مواد نباید از کشور خارج شوند و استفاده از آنها نیز باید متناسب با نیازهایی باشد که ایران تعیین میکند.
با وجود این محدودیتها، عراقچی گفت میانجیها فرمولها و پیشنهادهای مختلفی برای حل اختلاف بر سر این ذخایر مطرح کردهاند که برخی از آنها قابلیت بررسی دارند.
او تأکید کرد که موضوع اورانیوم غنیشده را نمیتوان جدا از سایر اختلافات ایران و آمریکا بررسی کرد. همچنین تصمیمگیری درباره آن باید در قالب یک بسته جامع توافقی انجام شود. به گفته او، دستیابی به راهحلی منصفانه که منافع ملی و نیازهای ایران را تأمین کند، امکانپذیر است؛ هرچند تصمیم نهایی باید مراحل بررسی و تصویب در نهادهای ذیربط جمهوری اسلامی را طی کند.
این موضع در حالی مطرح میشود که محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، نیز پیشتر در گفتوگو با شبکه المیادین مخالفت تهران با انتقال اورانیوم ایران به خارج از کشور را اعلام کرده بود.
رضایی گفته بود: «حتی ذرهای از مواد هستهای غنیشده را از ایران خارج نخواهیم کرد و خودمان از آنها استفاده خواهیم کرد.»
اختلاف بر سر انپیتی و ادامه نگرانیها درباره نظارت هستهای
در کنار اختلاف بر سر انتقال اورانیوم ایران به خارج، مواضع برخی مقامهای حکومت این کشور درباره ادامه عضویت ایران در پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) نیز بر پیچیدگی وضعیت افزوده است.
ابوالفضل زهرهوند، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفتوگو با خبرگزاری روسی «تاس»، در واکنش به احتمال خروج ایران از این پیمان گفت ایران عملاً از انپیتی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی خارج شده است.
او با اشاره به حملات به تأسیسات هستهای و ترور دانشمندان هستهای ایران گفت: «به اعتقاد من، ما عملاً از انپیتی خارج شدهایم. ما را از آژانس و انپیتی بیرون راندهاند. این نکته بسیار مهمی است. ما اصلاً نیازی به صدور بیانیههای بیشتر نداریم، بلکه میتوانیم صرفاً تصمیم بگیریم. در مورد این تصمیم، افکار عمومی ما نیز با در نظر گرفتن چنین مسائلی، کاملاً از خروج از انپیتی حمایت میکند.»
این اظهارات در شرایطی بیان میشود که کشورهای اروپایی، بهویژه فرانسه، آلمان و بریتانیا، نسبت به گسترش فعالیتهای غنیسازی ایران و کاهش نظارت بینالمللی بر برنامه هستهای این کشور ابراز نگرانی کردهاند.
از دیدگاه این کشورها، هر توافق احتمالی باید علاوه بر تعیین تکلیف ذخایر اورانیوم، امکان دسترسی بازرسان آژانس و راستیآزمایی فعالیتهای هستهای ایران را نیز فراهم کند. بنابراین، توافق بر سر انتقال ندادن ذخایر بهتنهایی برای رفع نگرانیهای بینالمللی کافی نخواهد بود.
پیشنهاد تهران برای تنگه هرمز همچنان بیپاسخ مانده است
در جبهه دیپلماتیک نیز نشانهای از پیشرفت مذاکرات دیده نمیشود. عراقچی اعلام کرد یادداشت تفاهم اسلامآباد پس از نقض یکی از بندهای مهم آن از سوی آمریکا، دیگر اعتبار اجرایی ندارد و عملاً کنار گذاشته شده است.
او همچنین گفت پیشنهاد ایران برای بازگشایی دو روزه تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات همچنان روی میز قرار دارد. بر اساس این پیشنهاد، آمریکا باید در روز نخست تعهدات مورد نظر تهران را اجرا کند و ایران نیز در روز دوم تنگه هرمز را بازگشایی کند تا مذاکرات از سر گرفته شود.
به گفته وزیر خارجه ایران، واشینگتن تاکنون پاسخی به این پیشنهاد نداده است و تهران برای آغاز مذاکرات جدی، خواهان اقدامات اعتمادساز آمریکا و اعلام صریح آمادگی این کشور برای دستیابی به توافق است.
عراقچی افزود ارتباطات میان دو کشور از طریق میانجیهایی در قطر و پاکستان ادامه دارد. با این حال، گزارشها حاکی از آن است که مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا، با وجود تلاش میانجیها، همچنان پیشرفت محسوسی نداشته است.
منبع: یورونیوز

