گزارش اکسیوس از آماده‌سازی ارتش آمریکا برای احتمال ازسرگیری حملات به زیرساخت‌های ایران در شرایطی منتشر شده که مذاکرات تهران و واشینگتن پیشرفت محسوسی نداشته و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و انتخابات اسرائیل نیز نزدیک است.
«باراک راوید»، خبرنگار اکسیوس، روز چهارشنبه ۷ اکتبر به نقل از مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد که پنتاگون چند روز پیش به فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا دستور داده آمادگی برای ازسرگیری عملیات رزمی گسترده علیه ایران را تکمیل کند.
با این حال، هنوز تصمیمی برای آغاز حمله گرفته نشده و زمانی نیز برای آن تعیین نشده است. یک مقام وزارت دفاع آمریکا در واکنش به گزارش اکسیوس گفت وظیفه‌ی پنتاگون تهیه گزینه‌های نظامی و ارائه‌ی آن‌ها به رئیس‌جمهور است، بدون آنکه دستور جدیدی برای حمله را تایید یا تکذیب کند.
حمله به تاسیسات انرژی ایران در فهرست اهداف احتمالی
بر اساس گزارش اکسیوس، در صورت ازسرگیری جنگ، تاسیسات انرژی، زیرساخت‌های حیاتی و مراکز هسته‌ای ایران ممکن است در میان اهداف عملیات قرار داشته باشند. گسترده‌تر شدن این فهرست می‌تواند حمله‌ی احتمالی را از عملیات صرفا نظامی فراتر ببرد و بخش‌هایی از اقتصاد ایران را مستقیما تحت تاثیر قرار دهد.
این گزارش پس از نشست چندساعته‌ی اعضای ارشد تیم امنیت ملی دولت ترامپ در کمپ دیوید منتشر شد. یک مقام اسرائیلی گفت احتمال ازسرگیری عملیات گسترده علیه ایران بخشی از گفتگوهای این نشست بوده است. با این حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا اعلام کرد موضوع جلسه، برنامه‌ریزی بلندمدت سیاست خارجی بوده است.
همزمان، میانجی‌های قطری همچنان منتظر پاسخ تهران به پیشنهاد متقابل آمریکا هستند. پیشنهادی که به گفته‌ی اکسیوس شامل درخواست امتیازهای هسته‌ای از ایران است. تماس‌های ترامپ و بنیامین نتانیاهو نیز افزایش یافته و رئیس‌جمهور آمریکا در فاصله‌ی چند روز برای دومین بار با نخست‌وزیر اسرائیل گفتگو کرده است.
تجربه‌ی جنگ اخیر
حملات آمریکا به زیرساخت‌های ایران در جنگ اخیر نشان داد که خسارت حملات می‌تواند فراتر از تاسیسات نظامی باشد.
پل «بی‌یک» در کرج یکی از نمونه‌های برجسته بود. این پل در حمله‌ی هوایی آمریکا آسیب جدی دید و برخلاف برخی مسیرهای ریلی و ارتباطی که با تعمیرات سریع یا ایجاد مسیر جایگزین دوباره فعال شدند، بازسازی اصلی آن ماه‌ها بعد نیز آغاز نشده بود. مسئولان هزینه‌ی مرمت را ۲ تا ۳ هزار میلیارد تومان و زمان موردنیاز را نزدیک به یک سال برآورد کرده بودند.
در بخش صنعتی نیز حملات اسرائیل به فولاد مبارکه و فولاد خوزستان به واحدهایی از جمله ذوب، ریخته‌گری و احیای مستقیم آسیب زد. رویترز در اواخر آوریل گزارش داده بود که حدود ۱۰ میلیون تن از ظرفیت سالانه‌ی تولید فولاد ایران، معادل ۲۵ تا ۳۰ درصد ظرفیت کشور، از مدار خارج شده است. یکی از مدیران فولاد خوزستان نیز بازگشت برخی واحدهای آسیب‌دیده به فعالیت را شش ماه تا یک سال زمان‌بر دانسته بود.
مجتمع‌های پتروشیمی ماهشهر و عسلویه نیز هدف حملات قرار گرفتند. اسرائیل مدعی بود برخی واحدهای هدف‌گرفته‌شده در تولید مواد مورد استفاده در ساخت مواد منفجره و سوخت موشک نقش دارند، در حالی که تهران بر ماهیت صنعتی و غیرنظامی این مجموعه‌ها تاکید کرده است.
این نمونه‌ها نشان می‌دهد آسیب به چند واحد کلیدی یک مجموعه‌ی صنعتی می‌تواند بدون تخریب کامل آن، فعالیت تولیدی را برای مدت طولانی مختل کند.
چرا گزارش اکسیوس مورد توجه قرار گرفته است؟
بخش مهمی از گزارش راوید بر اظهارات مقام‌های ناشناس آمریکایی و اسرائیلی استوار است. استفاده از منابع ناشناس در گزارش‌های امنیتی امری متداول است، اما مشخص نیست این منابع تا چه اندازه به تصمیم نهایی درباره‌ی آغاز عملیات نزدیک هستند.
زمان انتشار گزارش نیز قابل توجه است. مذاکرات غیرمستقیم تهران و واشینگتن در وضعیت نامعلومی قرار دارد و میانجی‌های قطری همچنان منتظر پاسخ ایران هستند. در چنین شرایطی، انتشار خبر آماده‌سازی نظامی می‌تواند علاوه بر اطلاع‌رسانی درباره‌ی گزینه‌های پنتاگون، به افزایش فشار بر تهران در مذاکرات نیز کمک کند.
اکسیوس پیش‌تر نیز گزارش‌هایی منتشر کرده که با واکنش تند ترامپ روبرو شده است. در اواخر سپتامبر، ترامپ گزارش این رسانه درباره‌ی احتمال کاهش برخی تحریم‌های ایران را جعلی خواند و گفت چنین پیشنهادی به تهران نداده است. بنابراین، ارتباط خبرنگاران اکسیوس با منابع دولتی به معنای تایید همه‌ی گزارش‌های این رسانه از سوی کاخ سفید نیست.
مجله‌ی آتلانتیک نیز روز چهارشنبه گزارش داد که ترامپ گزینه‌ی حمله به ایران پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای را بررسی می‌کند. انتشار گزارش‌های مشابه در دو رسانه، نشان‌دهنده‌ی جدی‌تر شدن بحث گزینه‌ی نظامی است، اما به معنای تصمیم قطعی برای آغاز جنگ نیست.
هزینه‌ای که می‌تواند به منطقه سرایت کند
در صورت حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران، یکی از نگرانی‌های اصلی احتمال واکنش تهران علیه تاسیسات انرژی کشورهای منطقه است. تجربه‌ی درگیری‌های اخیر نشان داده که حملات متقابل می‌تواند دامنه‌ی جنگ را به زیرساخت‌های انرژی خارج از ایران بکشاند.
اهمیت این مساله به نقش تنگه هرمز نیز مربوط است؛ پیش از جنگ، حدود یک‌پنجم مصرف جهانی نفت از این مسیر عبور می‌کرد. هرگونه اختلال در تردد نفتکش‌ها یا آسیب به تاسیسات صادراتی منطقه می‌تواند قیمت انرژی، هزینه بیمه و حمل‌ونقل را افزایش دهد.
نمونه‌ی حمله‌ی سال ۲۰۱۹ به تاسیسات «بقیق» و «خریص» عربستان نشان داد آسیب به چند تاسیسات کلیدی می‌تواند بازار جهانی نفت را تحت تاثیر قرار دهد. این حمله حدود ۵.۷ میلیون بشکه از تولید روزانه‌ی نفت عربستان را موقتا از مدار خارج کرد و قیمت برنت در نخستین معاملات پس از آن حدود ۱۵ درصد افزایش یافت.
در مارس ۲۰۲۶ نیز حملات به تاسیسات انرژی منطقه خسارت طولانی‌تری ایجاد کرد. مدیرعامل قطرانرژی اعلام کرد حدود ۱۷ درصد ظرفیت صادرات گاز طبیعی مایع قطر آسیب دیده و تعمیر برخی تجهیزات ممکن است سه تا پنج سال طول بکشد.
از این رو، حملات احتمالی آمریکا به زیرساخت‌های ایران تنها مساله‌ی میزان خسارتی نیست که می‌تواند به تهران وارد کند. واکنش ایران، احتمال آسیب به تاسیسات انرژی کشورهای منطقه و اثر آن بر قیمت جهانی نفت نیز بخشی از محاسبات چنین عملیاتی خواهد بود.
حمله یا ابزار فشار؟
با وجود گزارش‌های مربوط به آماده‌سازی نظامی، هنوز مشخص نیست دولت ترامپ قصد دارد از گزینه‌ی نظامی برای فشار بیشتر در مذاکرات استفاده کند یا واقعا برای اجرای عملیات آماده می‌شود.
آماده‌سازی گزینه‌های نظامی می‌تواند مقدمه‌ی حمله باشد، اما همزمان ممکن است با هدف تقویت موضع آمریکا در مذاکرات انجام شود. در گزارش اکسیوس نیز هیچ زمان مشخصی برای آغاز عملیات اعلام نشده است.
آنچه این گزارش را مهم می‌کند، تغییر احتمالی در دامنه‌ی اهداف است. در صورت تصمیم واشینگتن برای ازسرگیری حملات، مراکز هسته‌ای تنها اهداف احتمالی نخواهند بود و حمله به تاسیسات انرژی و زیرساخت‌های حیاتی ایران نیز ممکن است در فهرست قرار گیرند.
منبع: زومون
