در شرایطی که تنشهای نظامی در خاورمیانه قیمت جهانی انرژی را به اوج رسانده و پیامدهای بحران اقلیمی موجب وقوع موجهای گرمای بیسابقه در سراسر جهان شده است، تحلیلهای جدید نشان میدهد هشت غول نفتی بزرگ جهان تنها در عرض سه ماه، سود باورنکردنی نزدیک به ۹۳ میلیارد دلار را به ثبت رساندهاند. این درآمد کلان شرکتهای نفتی که معادل درآمد بیش از ۷۰۰ هزار دلار در هر دقیقه است، موج تازهای از واکنشها و انتقادات بینالمللی را در پی داشته است. تا جایی که فعالان زیستمحیطی و نهادهای بینالمللی خواستار پرداخت خسارتهای اقلیمی از محل این سودهای بادآورده شدهاند.
سود ۷۰۰ هزار دلاری در هر دقیقه برای غولهای نفتی
این شرکتها از بزرگترین اختلال تاریخ در عرضهی سوختهای فسیلی بهره برده و سودهای خود را تقریبا دو برابر کردهاند؛ رقمی که در مدت مشابه سال گذشته کمتر از ۵۰ میلیارد دلار بود. فعالان هشدار میدهند در این میان، میلیونها خانوار با قبضهای سنگینتر انرژی و تشدید بیثباتی اقلیمی هزینهی آن را میپردازند.
دادهها نشان میدهد این هشت شرکت نفتی یعنی آرامکو، بیپی، شل، اکوینور، توتالانرژیز، انی، شورون و اکسونموبیل در طول فصل بهار هر دقیقه بیش از ۷۰۰ هزار دلار سود کسب کردهاند.
ارتباط مستقیم انتشار کربن با موجهای مرگبار گرما
در حالی که درآمد شرکتهای نفتی حدود ۶۰۰ میلیارد دلار افزایش یافته و به بیش از ۳ تریلیون دلار رسیده، دمای هوا نیز به سمت موجی از گرماهای مرگبار اوج گرفته است؛ پدیدهای که به واسطهی مصرف سوختهای فسیلی محتملتر و شدیدتر شده است.
تحلیل علمی منتشرشده در سپتامبر گذشته برای نخستین بار انتشار کربن از سوی بزرگترین شرکتهای سوخت فسیلی جهان را مستقیما به دورههای گرمای مرگبار مرتبط ساخت. این پژوهش نشان داد انتشار گازها توسط هر یک از ۱۴ شرکت بزرگ به تنهایی برای ایجاد بیش از ۵۰ موج گرما کافی بوده است؛ موجهایی که در غیر این صورت وقوعشان تقریبا غیرممکن بود.
رشد سود آرامکو و بیپی؛ درآمدزایی از رنج انسانی
بیشترین سود در فصل بهار نصیب شرکت دولتی آرامکوی عربستان شد که با وجود آسیب به زیرساختهایش در حملات پهپادی و موشکی نیروهای ایرانی و حوثی، درآمد خالص فصلی خود را با رشد ۳۴ درصدی به بیش از ۳۳ میلیارد دلار رساند.
طبق پایگاه داده «کربن میجرز»، تولید سوختهای فسیلی آرامکو این شرکت را به بزرگترین منبع انتشار کربن در تاریخ تبدیل کرده است. پس از آن شرکت شورون و اکسونموبیل قرار دارند و شل و بیپی نیز در میان ۱۰ شرکت اول هستند. عربستان سعودی دهههاست که سردمدار تلاشهای موفق برای مانعتراشی و به تاخیر انداختن اقدامات جهانی در حوزهی اقلیم بوده است.
روز سهشنبه، بیپی به یکی از آخرین شرکتهای بزرگ نفتی تبدیل شد که نتایج عملکرد خود را برای دوره آوریل تا جون منتشر کرد و سود سه ماهه ۵.۷۳ میلیارد دلاری را به ثبت رساند.
«پاتریک گالی»، مسئول بخش سوختهای فسیلی در موسسهی «گلوبال ویتنس» گفت: «سود سرسامآور بیپی یادآور رسواییآمیزی است از اینکه چه کسانی امسال از رنج انسانی کاسبی کردهاند. در حالی که آتشسوزیها جوامع را تهدید میکند، خشکسالی شدت میگیرد و هزینه انرژی اوج میگیرد، خانوادههای عادی بهای ترجیحِ ثروت سهامداران بر یک سیارهی قابل زیست را میپردازند. وقت آن رسیده که غولهای نفتی را وادار کنیم تا هزینه جبران فروپاشی اقلیمی را که خود مسببش هستند بپردازند. فکرش را بکنید اگر غولهای نفتی سهم عادلانه مالیاتی خود را میپرداختند، چه تعداد دیواره دفاعی در برابر آتشسوزی و سیل میساختیم یا چه تعداد پنل خورشیدی نصب میکردیم.»
«رزی داونز»، مسئول کمپینهای «دوستان زمین» گفت: «در حالی که بیپی دور دیگری از سودهای هنگفت را به جیب میزند، میلیونها خانوار تاوان آن را از طریق قبوض سرسامآور انرژی و بحران اقلیمی که به سرعت از کنترل خارج میشود، میپردازند.»
عقبنشینی از انرژیهای تجدیدپذیر برای حفظ سود سهامداران
«مگ اونیل»، مدیرعامل جدید بیپی، از سودهای شرکت دفاع کرد. همچنین گفت تمرکز آنها بر اقداماتی است که «میتواند به حل وضعیت کمک کند»، از جمله تولید پایدارتر محصولات نفتی که با کمبود مواجهاند.
این شرکت از زمان بازنگری اساسی و عقبنشینی از اهداف زیستمحیطی خود در اوایل سال گذشته، سرمایهگذاری در حوزهی انرژیهای سبز را کاهش داده است. همچنین بودجهی سالانهی انتقال به انرژیهای پاک را از ۵ میلیارد دلار به ۱.۵ تا ۲ میلیارد دلار تقلیل داده است. بیپی در سالهای اخیر نیروگاههای بادی فراساحلی بریتانیا را در قالب یک سرمایهگذاری مشترک جدا کرده و کسبوکار بادی خشکی خود در آمریکا را فروخته است. این شرکت همچنین روز سهشنبه نیز اعلام کرد کسبوکار ۴ میلیارد دلاری زیستگاز خود در آمریکا را که متان حاصل از محلهای دفن زباله را مهار میکند و بزرگترین تولیدکنندهی گاز تجدیدپذیر در آمریکا است، خواهد فروخت.
به گزارش فایننشال تایمز، این شرکت همچنین در حال مذاکرهی پیشرفته برای فروش کسبوکار انرژی خورشیدی «لایتسورس» به کنسرسیومی با پشتوانهی صندوق ثروت ملی کویت است. بیپی روز جمعه نیز پس از بیش از ۶۰ سال فعالیت، کسبوکار نفت و گاز دریای شمال خود را برای فروش گذاشت.
شل هفتهی گذشته دومین سود بالای سه ماههی تاریخ خود را گزارش کرد، به طوری که درآمد خالص آن به ۹.۸۴ میلیارد دلار جهش یافت؛ آن هم با وجود اینکه به دلیل خسارات میلیارد دلاری ناشی از جنگ، گاز کمتری از تاسیسات قطری خود تولید کرده بود. سود «اکوینور» نیز در همین دوره به ۳.۲ میلیارد دلار رسید که نسبت به ۱.۸ میلیارد دلار در بهار سال گذشته افزایش داشت.
انتقاد ترامپ از درآمد کلان شرکتهای نفتی
در آمریکا، درآمد اعلام شده شرکتهای نفتی با انتقاد دونالد ترامپ مواجه شد. رئیسجمهور آمریکا این دو شرکت را متهم کرد که از جنگ او علیه ایران «بیش از حد پول درمیآورند» و هشدار داد در آستانهی انتخابات میاندورهای نوامبر و کاهش محبوبیتش، آنها را وادار به بازگرداندن بخشی از سود به مردم خواهد کرد.
شدیدترین موج گرمای تاریخ اروپا از پیامدهای تابستان امسال بود؛ پدیدهای که طبق تحلیلهای علمی، بدون گرمایش ناشی از عوامل انسانی امکانپذیر نبود. گزارشها از جانباختن حدود ۲۰ هزار نفر بر اثر این گرمای بیسابقه خبر میدهند که نزدیک به ۳ هزار مورد آن در طول ماههای می و جون در بریتانیا ثبت شده است.
کره جنوبی و ژاپن نیز گرمای بیسابقهای تا ۴۲.۵ درجه سانتیگراد را تجربه کردهاند. به طوری که سازمان هواشناسی کره به مردم دستور داده تمام فعالیتهای بیرون از خانه را فورا متوقف کنند. بحران اقلیمی دما را در بخشهای وسیعی از آفریقا نیز در ماه جولای افزایش داد. بر اساس گزارش نشریهی «لنست»، گرمایش جهانی هر موج گرما را شدیدتر و محتملتر میکند و به طور متوسط هر دقیقه جان یک نفر را در جهان میگیرد.
توصیهی سازمان ملل برای استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر
«سایمون استیل»، رئیس بخش اقلیم سازمان ملل گفت: «در سراسر جهان، فجایع اقلیمی به ابعاد کابوسواری میرسند. آنچه باید انجام شود روشن است: زغالسنگ، نفت و گاز را سریعتر کنار بگذاریم، انرژیهای تجدیدپذیر را گسترش دهیم. همچنین از مردم در مناطقی که بیشترین آسیب را دیدهاند محافظت کنیم.»
توالی موجهای گرمای اروپا، خاک را خشک کرده و منجر به خشکسالی شدید و آسیب به منابع غذایی از ذرت گرفته تا آفتابگردان و سبزیجات شده است. انتظار میرود دستکم ۹ میلیون تن غلات از دست برود و برای نمونه بریتانیا با بدترین برداشت محصول در تاریخ خود مواجه میشود.
این شرایط خشک باعث آتشسوزیهای جنگلی عظیم در فرانسه، اسپانیا، پرتغال و یونان شده و میلیاردها یورو خسارت به بار آورده است. این شعلهها آلودگی هوای سمی را به شدت افزایش میدهند و برآورد میشود آتشسوزیهای ۱۵ تا ۲۳ جولای در آمریکا و کانادا ظرف یک هفته پس از مواجهه با دود، موجب مرگ حدود ۴ هزار نفر شده باشند. بحران اقلیمی شرایط آبوهوایی آتشسوزی را وخیمتر میکند و دود آتشسوزیهای جنگلی سالانه عمر حدود ۱.۵ میلیون نفر را کوتاه میکند.
در جنوب آسیا، بحران اقلیمی بارشهای شدید را تشدید میکند؛ هوایی که یک درجه سانتیگراد گرمتر باشد، ۷ درصد رطوبت بیشتری نگه میدارد. برای نمونه، اوایل جولای در «چاتوگرام» بنگلادش طی ۲۴ ساعت بیش از ۴۰ سانتیمتر باران بارید که به سیلابهای ناگهانی انجامید. سیل و رانش زمین در پاکستان و هند جان و معیشت بسیاری را گرفته و در شمالغرب چین نیز دهها نفر جان باخته و هزاران نفر به دلیل طوفانهای شدید تخلیه شدهاند.
منبع: دگاردین
