علیرضا دلخوش، سفیر ایران در سریلانکا، از دولت این کشور خواسته است به نفتکش‌های سرگردان ایران در سواحل سریلانکا آب، غذا و سوخت برساند. این درخواست در حالی مطرح شده که کلمبو به دلیل نگرانی از تحریم‌های آمریکا، فعلا برنامه‌ای برای ارائه‌ی خدمات به این شناورها ندارد.
روزنامه سریلانکایی «دی آیلند» روز شنبه ۱۰ اکتبر گزارش داد که آقای دلخوش با استناد به تعهدات بین‌المللی این کشور، خودداری از کمک‌رسانی به خدمه‌ی نفتکش‌ها را زیر سوال برده است.
اختلاف بر سر تعهدات انسانی و خطر تحریم‌های آمریکا
سفیر ایران با استناد به ماده ۹۸ کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل متحد و کنوانسیون‌های بین‌المللی ایمنی جان اشخاص در دریا (SOLAS) و جستجو و نجات دریایی (SAR)، خواستار کمک به خدمه‌ی نفتکش‌های سرگردان ایران در سریلانکا شده است. او همچنین تصمیم ای کشور برای رعایت تحریم‌های یک‌جانبه‌ی آمریکا را مغایر با سابقه‌ی سیاست عدم تعهد این کشور دانسته و بر ملاحظات انسانی و روابط دوستانه‌ی تهران و کلمبو تاکید کرده است.
این موضع پیش‌تر در یادداشتی به قلم دلخوش در رسانه‌ی «سریلانکا گاردین» منتشر شده بود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس روز جمعه ۹ اکتبر به نقل از «توشارا رودریگو»، سخنگوی وزارت امور خارجه سریلانکا، گزارش داد که این ۱۹ شناور در فاصله‌ی حدود ۲۴ مایل دریایی، معادل ۴۴ کیلومتر، از سواحل کشور قرار دارند و با کمبود آب آشامیدنی، غذا و سوخت مواجه هستند.
رودریگو گفت دولت پیش از هر اقدامی باید منافع ملی و پیامدهای احتمالی آن را بررسی کند. او افزود که واشنگتن تاکنون مستقیماً به دولت سریلانکا هشدار نداده است که کمک‌رسانی به این شناورها با مجازات مواجه خواهد شد. اما شرکت‌های خصوصی از خطر تحریم‌های ثانویه‌ی آمریکا آگاهند.
«ویجیتا هرات»، وزیر امور خارجه سریلانکا، نیز پیش‌تر گفته بود حدود ۴۷ شناور در آب‌های نزدیک این کشور حضور دارند که ۱۹ فروند از آن‌ها ایرانی هستند. به گفته‌ی او، دولت ضمن حفظ استقلال و بی‌طرفی خود، آماده‌ی رسیدگی به موارد اضطراری انسانی است. اما تاکنون خدمات تدارکاتی دولتی به شناورهای مشمول تحریم‌های آمریکا ارائه نکرده است.
گزارش‌ها از فشار واشینگتن برای قطع خدمات
در حالی که مقام‌های سریلانکا دریافت دستور مستقیم از آمریکا را رد می‌کنند، روزنامه‌ی وال‌استریت ژورنال در گزارشی در ۳۰ سپتامبر نوشت که مقام‌های آمریکایی از کلمبو خواسته‌اند مانع تامین تدارکات نفتکش‌های ایرانی از سوی شرکت‌های محلی شود.
این روزنامه با استناد به اسناد دولتی سریلانکا و اظهارات شرکت‌های خدمات دریایی گزارش داد حدود ۲۰ نفتکش خالی ایرانی در نزدیکی سواحل این کشور سرگردان شده‌اند و برخی از آن‌ها به دلیل کمبود سوخت، موتورهای خود را خاموش کرده‌اند.
به نوشته‌ی وال‌استریت ژورنال، این شناورها پیش‌تر در انتقال نفت تحریم‌شده‌ی ایران به پالایشگاه‌های چین فعالیت داشتند. اما پس از ازسرگیری محاصره‌ی دریایی در جولای و تشدید تحریم‌های آمریکا علیه نفتکش‌های ایرانی، امکان ادامه‌ی فعالیت معمول یا بازگشت به بنادر را از دست داده‌اند.
روزنامه‌ی دیلی میرور سریلانکا نیز روز ۸ اکتبر به نقل از موضع پیشین سفارت آمریکا در کلمبو گزارش داد که واشینگتن درباره‌ی ارائه خدمات به کشتی‌های تحریم‌شده هشدار داده است. بر اساس این هشدار، تامین سوخت، غذا و سایر تدارکات ممکن است شرکت‌ها و اشخاص را در معرض تحریم‌های آمریکا و حتی مجازات‌های مدنی یا کیفری قرار دهد.
سوخت‌رسانی به ناو آمریکایی در بندر کلمبو
همزمان با بلاتکلیفی نفتکش‌های ایرانی، ناو جنگی آمریکایی «یو‌اس‌اس تولسا» (USS Tulsa) روز چهارشنبه ۷ اکتبر برای دریافت سوخت و تدارکات وارد بندر کلمبو شد.
نیروی دریایی سریلانکا روز جمعه تایید کرد که این ناو پس از تکمیل خدمات پشتیبانی، بندر را ترک کرده است. روزنامه‌ی دی آیلند نیز در گزارش خود این رویداد را در کنار خودداری سریلانکا از کمک‌رسانی به نفتکش‌های ایرانی مطرح کرد.
تحریم ۱۷ شناور مرتبط با نفت ایران
این اختلاف در شرایطی ادامه دارد که وزارت خزانه‌داری آمریکا روز پنج‌شنبه ۸ اکتبر تحریم‌های تازه‌ای علیه اشخاص، شبکه‌ها و ۱۷ شناور مرتبط با انتقال نفت خام، فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی ایران اعلام کرد.
به گزارش رویترز، واشینگتن هدف این اقدامات را محدود کردن منابع مالی حکومت ایران برای ادامه‌ی جنگ با آمریکا، توسعه‌ی موشکی، حملات سایبری و حمایت از سپاه پاسداران عنوان کرده است.
آمریکا در ۱۴ جولای، پس از فروپاشی تفاهم‌نامه‌ی پایان جنگ با تهران، محاصره‌ی بنادر ایران را از سر گرفت. مقام‌های آمریکایی می‌گویند این محاصره و تحریم‌ها بخش عمده‌ی صادرات دریایی نفت ایران را متوقف کرده است. با این حال، هنوز مشخص نیست چه تعداد از نفتکش‌های سرگردان نزدیک سریلانکا در فهرست تحریم‌های جدید قرار دارند.
آیا سریلانکا از نظر حقوقی باید به نفتکش‌های سرگردان ایران کمک کند؟
ماده ۹۸ کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل متحد بر ضرورت کمک به افراد در معرض خطر در دریا تاکید دارد. همچنین کنوانسیون‌های ایمنی دریایی نیز تعهداتی در زمینه‌ی امدادرسانی پیش‌بینی کرده‌اند. با این حال، امداد اضطراری به افراد در معرض خطر جانی با تامین معمول سوخت و تدارکات تجاری برای کشتی‌ها یکسان نیست.
بنابراین، کمبود آب، غذا و سوخت به تنهایی برای تعیین دامنه‌ی تعهدات حقوقی سریلانکا کافی نیست و وضعیت واقعی خدمه و میزان خطر جانی باید مشخص شود. تاکنون اطلاعات مستقلی درباره‌ی شمار خدمه، وضعیت جسمی آن‌ها، میزان آذوقه‌ی باقی‌مانده یا ثبت درخواست رسمی امداد اضطراری منتشر نشده است.
سابقه‌ی غرق شدن ناو ایرانی دنا
این مناقشه حدود هفت ماه پس از غرق شدن ناو جنگی ایرانی «دنا» در نزدیکی سریلانکا شکل گرفته است. این ناو در مارس ۲۰۲۶، هنگام بازگشت از رزمایش دریایی در هند، هدف حمله‌ی اژدری یک زیردریایی آمریکایی قرار گرفت و غرق شد. به گزارش آسوشیتدپرس، ۸۷ ملوان ایرانی در این حمله جان باختند.
سریلانکا در آن زمان به ملوانان زخمی کمک پزشکی ارائه کرد. همچنین یک شناور ایرانی دیگر را نیز که با مشکلات فنی روبرو شده بود، به بندر خود راه داد. اکنون حضور نفتکش‌های سرگردان ایران در سریلانکا بار دیگر کلمبو را میان ملاحظات انسانی، تعهدات بین‌المللی و نگرانی از پیامدهای تحریم‌های آمریکا قرار داده است.
منبع: یورونیوز
