آیا ممکن است سفارش یک فنجان قهوه در کانادا، بدون اطلاع شما، به انتقال اطلاعات فنی و حساس تلفن همراه کاربران به یک شرکت خارجی منجر شود؟
آیا ممکن است سفارش یک فنجان قهوه در کانادا، بدون اطلاع شما، به انتقال اطلاعات فنی و حساس تلفن همراهتان به یک شرکت خارجی منجر شود؟
این پرسشی است که پس از انتشار یافتههای یک تحقیق تازه درباره اپلیکیشن محبوب تیم هورتونز (Tim Hortons)، به موضوعی جنجالی در کانادا تبدیل شده است.
بر اساس گزارش شبکه CBC و تحقیقات تکمیلی یک سازمان کانادایی مستقر در مونترال، اپلیکیشن تیم هورتونز اطلاعات متعددی از تلفن همراه کاربران را به شرکت فناوری Forter منتقل میکند؛ شرکتی که توسط سه عضو سابق واحد ۸۲۰۰، بخش اطلاعات الکترونیک و جنگ سایبری ارتش اسرائیل، تأسیس شده است.
شبکه الجزیره نیز در گزارشی که امروز، ۱۹ نوامبر، منتشر کرد، اعلام کرده انتقال دادههای کاربران تیم هورتونز به این شرکت را بهطور مستقل تأیید کرده است.
چه اطلاعاتی از تلفن همراه کاربران منتقل میشود؟
ماجرا از تحقیق برنامه Marketplace شبکه CBC آغاز شد که روز ۱۳ نوامبر درباره شیوه جمعآوری اطلاعات توسط شش اپلیکیشن پرکاربرد در کانادا منتشر شد.
در این بررسی، تیمی از پژوهشگران دانشگاه کلگری به سرپرستی «جوئل ریردون» (Joel Reardon)، دانشیار علوم کامپیوتر، ترافیک اطلاعاتی اپلیکیشنها را بررسی کردند.
نتایج نشان داد اپلیکیشن تیم هورتونز ظاهراً بلافاصله پس از باز شدن، مجموعه قابلتوجهی از اطلاعات دستگاه را در اختیار شرکتهای ثالث قرار میدهد.
این اطلاعات شامل شناسه منحصربهفرد دستگاه، مشخصات دوربین، فهرست حسگرهای تلفن همراه، نام زنگها و صداهای هشدار و حتی نام شبکههای وایفای اطراف کاربر است.
به گفته پژوهشگران، ترکیب این اطلاعات میتواند نوعی «اثر انگشت دیجیتال» ایجاد کند؛ شناسهای که امکان تشخیص مجدد یک دستگاه را فراهم میسازد. همچنین اطلاعات شبکههای وایفای اطراف ممکن است برای تخمین موقعیت مکانی کاربر مورد استفاده قرار گیرد.
ریردون در گفتوگو با الجزیره، حجم اطلاعات جمعآوریشده را بیش از اندازه ضروری دانسته و نسبت به آغاز این فرایند پیش از دریافت رضایت کاربر ابراز نگرانی کرده است.
ارتباط شرکت دریافتکننده اطلاعات با ارتش اسرائیل چیست؟
روز سهشنبه ۱۷ نوامبر، سازمان «کاناداییها برای عدالت و صلح در خاورمیانه» (CJPME) مستقر در مونترال اعلام کرد که با همکاری پژوهشگر دانشگاه کلگری، هویت یکی از شرکتهای دریافتکننده اطلاعات را مشخص کرده است.
این شرکت Forter نام دارد و در زمینه شناسایی تقلب در تراکنشهای اینترنتی و ارزیابی هویت دیجیتال فعالیت میکند.
بنیانگذاران آن، «مایکل ریتبلات»، «لیرون دامری» و «آلون شمش»، سابقه فعالیت در واحد ۸۲۰۰ ارتش اسرائیل را دارند؛ واحدی که مسئولیتهای گستردهای در حوزه اطلاعات سیگنالی و عملیات سایبری دارد.
این واحد پیشتر به دلیل نقش خود در نظارت گسترده بر ارتباطات فلسطینیان مورد انتقاد قرار گرفته است.
«مایکل بوکرت»، معاون سازمان CJPME، با ابراز نگرانی درباره ارتباطات گذشته بنیانگذاران Forter با این واحد اطلاعاتی، از تیم هورتونز خواسته است همکاری خود با این شرکت را متوقف کند.
با این حال، تاکنون هیچ مدرک علنی معتبری ارائه نشده که نشان دهد اطلاعات مشتریان تیم هورتونز مستقیماً در اختیار ارتش اسرائیل قرار گرفته یا برای فعالیتهای اطلاعاتی و نظامی استفاده شده است.
الجزیره نیز تأکید کرده که نتوانسته دسترسی نهادهای نظامی یا اطلاعاتی اسرائیل به اطلاعات نگهداریشده توسط Forter را تأیید کند.
واکنش تیم هورتونز به انتقال اطلاعات کاربران؛ هدف جلوگیری از کلاهبرداری است
تیم هورتونز در پاسخ به CBC اعلام کرده که اطلاعات جمعآوریشده صرفاً برای جلوگیری از تقلب، محافظت از حسابهای کاربران و پیشگیری از سوءاستفاده در پرداختها استفاده میشود.
این شرکت همچنین تأکید کرده که اطلاعات شخصی مشتریان خود را نمیفروشد و شرکت طرف قرارداد نیز مجاز به فروش این اطلاعات نیست.
با وجود این توضیحات، کارشناسان حریم خصوصی میپرسند آیا برای محافظت از یک تراکنش ساده خرید قهوه، واقعاً به چنین حجم گستردهای از اطلاعات فنی دستگاه نیاز است؟
در زمان انتشار گزارش الجزیره، تیم هورتونز، شرکت مادر آن Restaurant Brands International و شرکت Forter هنوز به درخواستهای جداگانه این شبکه برای اظهارنظر پاسخ نداده بودند.
سابقه جنجالی تیم هورتونز در نقض حریم خصوصی
این نخستین بار نیست که تیم هورتونز با اتهام جمعآوری بیش از اندازه اطلاعات کاربران مواجه میشود.
در ژوئن ۲۰۲۲، تحقیقات مشترک نهادهای نظارت بر حریم خصوصی دولت فدرال و استانهای کبک، انتاریو، بریتیش کلمبیا و آلبرتا نشان داد اپلیکیشن تیم هورتونز موقعیت مکانی کاربران را حتی زمانی که برنامه بسته بود، ردیابی میکرد.
بررسیهای رسمی مشخص کرد این اپلیکیشن در برخی موارد هر چند دقیقه یکبار اطلاعات موقعیت مکانی را ثبت میکرد و از آن برای شناسایی محل زندگی، محل کار و رفتوآمد کاربران استفاده میشد.
این رفتار نقض قوانین حریم خصوصی کانادا تشخیص داده شد. تیم هورتونز پس از آن متعهد به اصلاح رویههای خود شد و دفتر کمیسر حریم خصوصی کانادا در سال ۲۰۲۳ اعلام کرد این شرکت توصیههای ناشی از آن تحقیق را اجرا کرده است.
با این حال، یافتههای جدید پرسشهایی تازه درباره میزان شفافیت اپلیکیشن و ضرورت اطلاعات جمعآوریشده مطرح میکند.
درخواست برای آغاز تحقیقات جدید در کانادا
سازمان CJPME اکنون خواستار بررسی دوباره عملکرد تیم هورتونز توسط دفتر کمیسر حریم خصوصی کانادا شده است.
این سازمان همچنین از CBC به دلیل معرفی نکردن شرکت دریافتکننده اطلاعات در گزارش اولیه انتقاد کرده و موضوع را به دفتر رسیدگی به شکایتهای این شبکه ارجاع داده است.
«مت هتفیلد»، مدیر اجرایی سازمان کانادایی OpenMedia، نیز هشدار داده که زنجیره انتقال اطلاعات کاربران میان شرکتها و پیمانکاران فناوری، نظارت بر نحوه استفاده از دادههای شخصی را دشوار میکند.
از نظر کارشناسان، مسئله فراتر از تیم هورتونز است؛ میلیونها کانادایی روزانه از اپلیکیشنهایی استفاده میکنند که ممکن است اطلاعات کاربران را به شرکتهای فناوری در کشورهای مختلف منتقل کنند، بدون آنکه کاربران درک روشنی از مقصد و کاربرد نهایی این دادهها داشته باشند.
کاربران کانادایی چه کاری میتوانند انجام دهند؟
کارشناسان توصیه میکنند کاربران مجوزهای اپلیکیشنهای تلفن همراه، بهویژه دسترسی به موقعیت مکانی، را بررسی کنند و دسترسیهای غیرضروری را محدود سازند.
با این حال، غیرفعال کردن دسترسی مکانی بهتنهایی لزوماً مانع انتقال شناسهها و اطلاعات فنی دستگاه نمیشود.
پرسش اصلی اکنون این است: آیا استفاده از یک اپلیکیشن برای خرید قهوه باید مستلزم واگذاری چنین حجم گستردهای از اطلاعات دیجیتال باشد؟ و چه نهادی مسئول اطمینان از حفاظت این اطلاعات در خارج از کاناداست؟
در شرایطی که اعتماد عمومی به امنیت دادهها به یکی از مهمترین مسائل اقتصاد دیجیتال تبدیل شده، پرونده تازه تیم هورتونز و نگرانیها درباره انتقال اطلاعات کاربران به شرکتهای خارجی میتواند بار دیگر بحث درباره قوانین حریم خصوصی و مسئولیت شرکتهای بزرگ در کانادا را به صدر اخبار بازگرداند.

