در پی اظهارات نگرانکننده وزیر بهداشت کانادا درباره احتمال قطع بودجه طرح ملی پوشش دارو (فارماکر)، دهها نهاد مدنی و اتحادیه پرستاری دست به کار شدند. آنها در تاریخ ۱۳ می ۲۰۲۶ با انتشار نامهای سرگشاده، به اتاوا هشدار دادند که لغو طرح حیاتی فارماکر کانادا، سلامت میلیونها شهروند را به خطر میاندازد و خواستار شفافیت فوری دولت شدند.
در یک نگاه
- خطر لغو طرح ملی فارماکر کانادا: وزیر بهداشت به احتمال پایان یافتن بودجه طرح «فارماکر» اشاره کرده است.
- استثنای عجیب کانادا: این کشور تنها سیستم درمان همگانی دنیاست که هزینه داروهای تجویزی را نمیپذیرد.
- آمار تلخ: از هر ۵ شهروند کانادایی، یک نفر نمیتواند هزینه داروهایش را تأمین کند.
- خواسته اصلی: ایجاد یک سیستم یکپارچه و تکپرداختی برای تأمین داروی همه شهروندان.
پارادوکس سیستم درمان کانادا؛ چرا یکپنجم شهروندان توان خرید دارو ندارند؟
سیستم درمان کانادا با وجود رایگان بودن خدمات پزشکی پایه، هزینه داروهای تجویزی را پوشش نمیدهد. همین خلأ بزرگ باعث شده مردم در شبکهای گیجکننده از بیش از ۱۰۰ برنامه دولتی و هزاران بیمه خصوصی سرگردان شوند.
بر اساس دادههای این نامه سرگشاده، کانادا پس از آمریکا، آلمان و سوئیس، بیشترین هزینه را برای دارو میپردازد. با این حال، نتیجه این سیستم پراکنده فاجعهبار است؛ بیش از ۲۰ درصد مردم هنوز برای خرید داروهای حیاتی خود با مشکل جدی مالی روبهرو هستند. این وضعیت، کانادا را به تنها کشور دارای درمان همگانی تبدیل کرده که دارو را از چتر حمایتی خود بیرون گذاشته است.
طرح فارماکر کانادا (Pharmacare Act) چیست و چرا اجرای آن در خطر است؟
طرح فارماکر کانادا اولین گام جدی دولت فدرال برای تضمین دسترسی برابر همه کاناداییها به داروهای ضروری است؛ بدون توجه به اینکه چقدر ثروت دارند یا در کدام استان زندگی میکنند.
اما این امیدواری خیلی زود با یک شوک همراه شد. در ۲۳ آوریل ۲۰۲۶، وزیر بهداشت در پارلمان اعلام کرد که بودجه طرح فارماکر احتمالاً در سالهای آینده به پایان میرسد. نهادهای مدنی معتقدند این موضعگیری نشان میدهد که دولت قصد دارد از تعهداتش شانه خالی کند. درست در شرایطی که بخش کوچکی از جامعه تازه در حال لمس مزایای این بودجه هستند، رها کردن طرح اصلاً منطقی و قابلقبول نیست.
سه خواسته اصلی کادر درمان و نهادهای مدنی از اتاوا
امضاکنندگان این نامه برای نجات طرح فارماکر کانادا، سه درخواست فوری از دولت دارند: تکمیل مذاکرات با استانها، دائمی کردن بودجهها و اجرای کامل سیستم تکپرداختی.
دولت فدرال باید در اسرع وقت به این موارد عمل کند:
- تکمیل توافقهای استانی: از سرگیری مذاکره با استانها و مناطقی که هنوز به این طرح نپیوستهاند.
- تضمین دائمی بودجه: تبدیل توافقنامههای موقت فعلی به قراردادهای دائمی، پیش از آنکه دوره بودجه آنها تمام شود.
- سیستم یکپارچه ملی: اجرای کامل توصیههای شورای مشورتی برای استقرار یک سیستم دارویی سراسری، عمومی و تکپرداختی در کل کانادا.
دوراهی تلخ در اوج تورم؛ خرید مواد غذایی یا تهیه دارو؟
این روزها که بحران هزینههای زندگی و تورم در کانادا همچنان ادامه دارد، بسیاری از خانوادهها در شرایط بسیار سختی گرفتار شدهاند. آنها هر ماه باید تصمیم بگیرند که بودجه محدود خود را صرف خرید مواد غذایی کنند یا داروهای حیاتیشان را بخرند. در واکنش به همین وضعیت، نامه منتشرشده به صراحت هشدار میدهد که چتر حمایتی سیستم درمان همگانی نباید صرفاً به داخل بیمارستانها محدود شود؛ بلکه بیماران پس از ترخیص نیز باید برای تهیه داروهایشان حمایت شوند.
در این میان، رویکرد فعلی وزارت بهداشت تضاد آشکاری با وعدههای کلان دولت دارد. بر اساس متن این نامه، «مارک کارنی» (نخستوزیر) در زمان ارائه بودجه سال ۲۰۲۵ با افتخار اعلام کرده بود که کانادا «یکی از قویترین موقعیتهای مالی در جهان» را دارد. همچنین تأکید کرده بود که این قدرت مالی باید صرف «سرمایهگذاریهای نسلی» شود.
نهادهای مدنی کانادا اکنون یادآوری میکنند که تکمیل طرح ملی فارماکر، دقیقاً همان سرمایهگذاری نسلی است که سلامت روان و جسم تمام شهروندان را تضمین میکند.
از کادر درمان تا سازمانهای دانشجویی؛ شکلگیری جبهه واحد برای نجات طرح فارماکر
نگاهی به لیست طولانی امضاکنندگان این نامه، ابعاد ملی و فراگیر این بحران را نشان میدهد. حضور نهادهای قدرتمندی همچون فدراسیون پرستاران کانادا (CFNU)، کنگره کار کانادا (CLC)، ائتلافهای استانی بهداشت، انجمنهای حقوق زنان و سازمانهای دانشجویی نشان میدهد که مطالبه فارماکر از یک بحث سیاسی فراتر رفته و به یک دغدغه بنیادین حقوق بشری تبدیل شده است. این ائتلاف گسترده هشداری برای دولت فدرال است که نادیده گرفتن این مطالبه، هزینههای سنگین اجتماعی در پی خواهد داشت.
سوالات متداول در رابطه با لغو طرح ملی فارماکر کانادا
- طرح فارماکر (Pharmacare) در کانادا دقیقاً چیست؟
فارماکر یک طرح ملی با هدف ایجاد سیستم پوشش همگانی و تکپرداختی برای داروهای تجویزی است. هدف این قانون، دسترسی برابر همه شهروندان به دارو بدون توجه به درآمد، شغل یا استان محل سکونت است.
- چرا سیستم فعلی دارویی کانادا مورد انتقاد است؟
زیرا کانادا با وجود برخورداری از سیستم درمان همگانی، تنها کشوری است که هزینه دارو را در این سیستم لحاظ نکرده است. شهروندان درگیر بیش از ۱۰۰ هزار طرح خصوصی و دولتی پراکنده هستند و هزینههای سرانه دارو در کانادا بهشدت بالاست.
- خواسته اصلی ائتلاف پرستاران و نهادهای مدنی چیست؟
آنها خواستار توقف برنامههای دولت برای قطع بودجه فارماکر، دائمی شدن توافقنامههای فعلی با استانها و حرکت به سمت یک سیستم یکپارچه، عمومی و تکپرداختی برای تأمین داروی تمام کاناداییها هستند.
سرنوشت فارماکر؛ تقابل بیسابقه جامعه مدنی و سیاستهای مالی دولت فدرال
تصمیمگیری درباره آینده طرح «فارماکر»، دیگر تنها یک مسئله بودجهای یا کشمکش درونپارلمانی نیست؛ بلکه آزمونی بزرگ برای سنجش تعهد دولت فدرال به حقوق بنیادین و سلامت شهروندانش است. در روزهایی که تورم و هزینههای سرسامآور زندگی، سفره و سلامت خانوادهها را همزمان نشانه گرفته، عقبنشینی از پوشش همگانی دارو میتواند شکاف جبرانناپذیری در سیستم درمانی کانادا ایجاد کند. با این حال، شکلگیری این ائتلاف بیسابقه نشان میدهد که جامعه مدنی و کادر درمان به این سادگی از حق مسلم بیماران کوتاه نخواهند آمد.
اکنون توپ در زمین اتاواست؛ باید دید آیا دولت کانادا در نهایت زیر بار مصلحتاندیشیهای اقتصادی، بودجه این طرح حیاتی را متوقف میکند، یا مقاومت سرسختانه نهادهای مدنی مانع از این عقبنشینی تاریخی خواهد شد؟
منابع: nursesunions ،PM ،CANADA
