با شروع پاییز، نشانه‌های افزایش تدریجی بیماری‌های تنفسی در کانادا دیده می‌شود. کرونا و آنفلوانزا هر دو نسبت به هفته‌های قبل فعال‌تر شده‌اند. اما میزان گردش آن‌ها هنوز پایین است و داده‌های فعلی نشان نمی‌دهد که کشور وارد اوج فصل بیماری‌های تنفسی شده باشد.
در هفته منتهی به ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ۳٫۸ درصد آزمایش‌های کرونا و ۳٫۷ درصد آزمایش‌های آنفلوانزا مثبت بوده‌اند. در همین دوره، تعداد بیشتری از شرکت‌کنندگان برنامه پایش «فلوواچرز» نیز سرفه و تب را گزارش کرده‌اند. این تغییرات نشان می‌دهد فصل ویروس‌های تنفسی آرام‌آرام در حال فعال‌شدن است؛ موضوعی که با سردترشدن هوا در هفته‌ها و ماه‌های آینده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
با این حال، آمار کشوری را نباید به وضعیت همه شهرها و استان‌های کانادا تعمیم داد. میزان گردش ویروس‌ها می‌تواند از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت باشد و روش‌های آزمایش و گزارش‌دهی نیز روی اعداد تأثیر می‌گذارند. خود آژانس بهداشت عمومی کانادا نیز تأکید می‌کند که داده‌های پایش برای دنبال‌کردن روندها طراحی شده‌اند و نشان‌دهنده تعداد واقعی همه مبتلایان در کشور نیستند.
در یک نگاه
- کرونا و آنفلوانزا در کانادا رو به افزایش‌اند، اما هنوز در سطح پایینی قرار دارند.
- نرخ تست مثبت کرونا ۳٫۸ درصد و آنفلوانزا ۳٫۷ درصد است.
- آر‌اس‌وی فعلاً فعالیت بسیار کمی دارد و نرخ مثبت آن ۰٫۲ درصد است.
- کانادا هنوز وارد اوج فصل آنفلوانزا نشده است.
افزایش کرونا و آنفلوانزا درکانادا، اما این اعداد چه معنایی دارند؟
در هفته مورد بررسی، ۸۸۴ مورد مثبت کرونا از میان ۲۳٬۳۹۹ آزمایش ثبت شد؛ یعنی نرخ مثبت‌شدن تست‌ها به ۳٫۸ درصد رسید. برای آنفلوانزا نیز ۸۱۵ نتیجه مثبت از ۲۱٬۷۵۳ آزمایش گزارش شد که نرخ مثبت ۳٫۷ درصدی را نشان می‌دهد.
اما این درصدها را نباید با میزان ابتلا در کل جمعیت کانادا اشتباه گرفت. برای مثال، نرخ مثبت ۳٫۸ درصدی کرونا به این معنا نیست که ۳٫۸ درصد مردم کانادا به کووید مبتلا هستند یا تعداد بیماران دقیقاً ۳٫۸ درصد افزایش یافته است. این عدد فقط سهم آزمایش‌های مثبت از میان تست‌هایی است که در سیستم پایش گزارش شده‌اند.
این تفاوت مهم است، زیرا بخش بزرگی از افراد مبتلا به بیماری‌های تنفسی ممکن است اصلاً آزمایش ندهند. آزمایش‌های گزارش‌شده نیز بیشتر برای افرادی انجام می‌شوند که به مراکز درمانی مراجعه کرده‌اند، بستری شده‌اند یا بخشی از بررسی یک شیوع بیماری بوده‌اند. به همین دلیل، این داده‌ها بیشتر برای تشخیص روند افزایش یا کاهش گردش ویروس‌ها کاربرد دارند تا محاسبه تعداد واقعی بیماران در جامعه.
دکتر آیزاک بوگوچ، متخصص بیماری‌های عفونی بیمارستان عمومی تورنتو، نیز افزایش فعلی را غیرمنتظره نمی‌داند. به گفته او، نخستین نشانه‌های بیشترشدن کرونا و آنفلوانزا دیده می‌شود و احتمال دارد با ادامه پاییز، آر‌اس‌وی نیز فعال‌تر شود.
تصویر علمی ویروس عامل کووید ۱۹؛ این تصویر عکس میکروسکوپی نیست. اعتبار: مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا، آلیسا اکرت و دن هیگینز.
آیا فصل آنفلوانزا در کانادا رسماً آغاز شده است؟
افزایش آنفلوانزا در کانادا به این معنا نیست که کشور وارد همه‌گیری فصلی آنفلوانزا شده است. نرخ مثبت‌شدن آزمایش‌های آنفلوانزا در هفته مورد بررسی ۳٫۷ درصد بوده و هنوز به آستانه تعیین‌شده برای اعلام اپیدمی فصلی نرسیده است.
در سیستم پایش کانادا، زمانی اپیدمی فصلی آنفلوانزا اعلام می‌شود که نرخ تست‌های مثبت از ۵ درصد عبور کند و در همان هفته دست‌کم ۱۵ مورد آنفلوانزا نیز شناسایی شده باشد. بنابراین، شرایط فعلی بیشتر نشانه فعال‌شدن تدریجی آنفلوانزا در آغاز پاییز است، نه رسیدن به مرحله اصلی فصل بیماری.
در میان ۸۱۵ مورد آنفلوانزای شناسایی‌شده نیز ۷۹۷ مورد مربوط به آنفلوانزای نوع A و ۱۸ مورد مربوط به نوع B بوده است. به این ترتیب، نوع A تقریباً تمام موارد آزمایشگاهی ثبت‌شده در آن هفته را تشکیل داده است.
باز هم باید توجه داشت که این اعداد فقط مواردی هستند که آزمایش آن‌ها در سیستم رسمی ثبت شده و نمی‌توان آن‌ها را معادل تعداد واقعی افراد مبتلا در جامعه دانست.
افزایش سرفه و تب؛ فلوواچرز چه چیزی نشان می‌دهد؟
آمارهای آزمایشگاهی تنها بخشی از تصویر بیماری‌های تنفسی در کانادا هستند. برنامه داوطلبانه FluWatchers یا فلوواچرز از مردم می‌خواهد هر هفته وضعیت علائم خود را گزارش کنند؛ حتی اگر به پزشک مراجعه نکرده یا آزمایش نداده باشند.
در هفته مورد بررسی، ۱۴۳ نفر از ۹٬۴۴۲ شرکت‌کننده گفته‌اند سرفه و تب داشته‌اند. یعنی حدود ۱٫۵ درصد از داوطلبان. این رقم نسبت به قبل افزایش یافته است.
البته سرفه و تب به‌تنهایی مشخص نمی‌کنند فرد به کرونا یا آنفلوانزا مبتلا شده است. طیف گسترده‌ای از ویروس‌های تنفسی می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند. ارزش این داده‌ها بیشتر در این است که مسئولان بهداشتی می‌توانند تغییر رفتار بیماری‌ها در جامعه را زودتر ببینند و آن را در کنار نتایج آزمایشگاهی، بستری‌ها و شیوع‌های ثبت‌شده بررسی کنند.
سالمندان همچنان سهم بزرگی از موارد شناسایی‌شده دارند
بررسی سن افرادی که تست آن‌ها مثبت شده، نشان می‌دهد سالمندان همچنان بخش بزرگی از موارد شناسایی‌شده را تشکیل می‌دهند. در داده‌های این هفته، افراد ۶۵ ساله و بالاتر حدود ۶۳ درصد موارد مثبت کرونا و ۵۵ درصد موارد آنفلوانزا را شامل می‌شوند.
این آمار نیز نباید اشتباه تفسیر شود. منظور این نیست که ۶۳ درصد سالمندان کانادا به کرونا یا ۵۵ درصد آن‌ها به آنفلوانزا مبتلا شده‌اند؛ بلکه این درصدها سهم سالمندان از میان موارد مثبت ثبت‌شده‌ای است که اطلاعات سنی آن‌ها در دسترس بوده است.
در همان دوره، استان‌ها و قلمروهای مشارکت‌کننده ۵۲ شیوع آزمایشگاهی بیماری‌های تنفسی را گزارش کردند که ۳۵ مورد آن به کرونا مربوط بود؛ یعنی حدود دو سوم شیوع‌های ثبت‌شده. بخش مهمی از شیوع‌های کرونا نیز در مراکز مراقبت طولانی‌مدت دیده شده است.
این الگو اهمیت مراقبت بیشتر از سالمندان و افرادی را که به دلیل سن یا شرایط جسمی احتمال بیشتری برای تجربه عوارض شدید بیماری دارند، نشان می‌دهد.
بستری‌ها فعلاً در سطح پایینی قرار دارند
در مناطق مشارکت‌کننده در سیستم پایش، مجموع بستری‌های تأییدشده مرتبط با بیماری‌های تنفسی در آن هفته ۲۸۲ مورد بوده است. نرخ هفتگی بستری نیز ۰٫۸ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر گزارش شده و همچنان پایین ارزیابی شده است.
این عدد تعداد همه بستری‌های کانادا نیست. داده‌ها فقط از مناطق و مراکزی به دست می‌آیند که در این بخش از سیستم پایش مشارکت دارند. بنابراین بهتر است از آن برای دنبال‌کردن جهت کلی تغییرات استفاده شود، نه به‌عنوان شمار کامل افرادی که در سراسر کشور در بیمارستان بستری شده‌اند.
آر‌اس‌وی هنوز کم‌فعال است؛ ویروس‌های سرماخوردگی بیشتر دیده می‌شوند
برخلاف افزایش ویروس کرونا و آنفلوانزا در کانادا، ویروس سن‌سیشیال تنفسی یا آر‌اس‌وی (RSV) هنوز افزایش قابل‌توجهی نشان نمی‌دهد. در هفته منتهی به ۲۶ سپتامبر، ۳۴ نتیجه مثبت از میان ۲۰٬۹۳۹ آزمایش ثبت شد و نرخ مثبت‌شدن آن حدود ۰٫۲ درصد بود.
در مقابل، در میان سایر ویروس‌های تنفسی تحت پایش، راینوویروس‌ها و انتروویروس‌ها بیشترین درصد تست مثبت را داشته‌اند و روند آن‌ها نیز رو به افزایش بوده است. این ویروس‌ها از عوامل رایج عفونت‌های تنفسی و علائم شبیه سرماخوردگی هستند. گزارش‌های رسمی می‌گویند افزایش آن‌ها در این زمان از سال با الگوهای تاریخی سازگار است.
بنابراین، افزایش آبریزش بینی، گلودرد یا سرفه در جامعه لزوماً به معنای افزایش کرونا نیست؛ چندین ویروس مختلف می‌توانند در یک زمان در گردش باشند.
علائم کرونا، آنفلوانزا و سرماخوردگی چقدر با هم تفاوت دارند؟
در عمل همیشه نمی‌توان فقط بر اساس علائم تشخیص داد فرد به کدام ویروس مبتلا شده است. سرفه، گلودرد، آبریزش بینی، تب و خستگی می‌توانند در کرونا، آنفلوانزا و بسیاری از عفونت‌های تنفسی دیگر دیده شوند.
به همین دلیل، اگر دانستن علت بیماری از نظر درمان یا شرایط فرد اهمیت داشته باشد، ممکن است ارزیابی پزشک یا انجام آزمایش لازم باشد.
سالمندان، زنان باردار، کودکان خردسال و افرادی که بیماری زمینه‌ای یا ضعف سیستم ایمنی دارند، در برابر عوارض برخی عفونت‌های تنفسی آسیب‌پذیرتر هستند. در این گروه‌ها، تماس زودتر با پزشک یا ارائه‌دهنده خدمات سلامت در صورت بروز علائم اهمیت بیشتری دارد.
تنگی نفس شدید، درد یا فشار مداوم در قفسه سینه و گیجی تازه نیز از علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند و می‌توانند نیازمند دریافت سریع خدمات پزشکی باشند.
برای فصل پاییز و زمستان چه کارهایی می‌توان انجام داد؟
با افزایش آنفلوانزا در کانادا، واکسیناسیون دوباره به یکی از موضوعات مهم فصل سرد تبدیل می‌شود. واکسن آنفلوانزا به‌طور کلی برای افراد شش‌ماهه و بالاتر توصیه می‌شود و ایجاد بهترین سطح محافظت پس از تزریق معمولاً حدود دو هفته زمان می‌برد.
برنامه و زمان دسترسی به واکسن ممکن است از یک استان یا قلمرو کانادا به منطقه دیگر متفاوت باشد. به همین دلیل، خانواده‌ها بهتر است برنامه واکسیناسیون محل زندگی خود را از طریق اداره بهداشت استانی، پزشک یا داروساز بررسی کنند؛ نه اینکه منتظر یک تاریخ واحد برای سراسر کانادا باشند.
واکسن آنفلوانزا نیز فقط در برابر آنفلوانزا کاربرد دارد و جای واکسن‌های مربوط به کرونا یا آر‌اس‌وی را نمی‌گیرد. توصیه و شرایط دریافت هر واکسن باید جداگانه و متناسب با سن و وضعیت سلامتی فرد بررسی شود.
در کنار واکسیناسیون، اقدام‌های ساده همچنان نقش مهمی دارند: ماندن در خانه هنگام بیماری، استفاده از ماسک مناسب در صورت حضور کنار دیگران، بهبود تهویه فضای بسته، شستن دست‌ها و پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه یا عطسه می‌توانند احتمال انتقال بیماری‌های تنفسی را کمتر کنند. برای افرادی که با سالمندان یا اعضای آسیب‌پذیر خانواده زندگی می‌کنند، کاهش تماس نزدیک هنگام بیماری اهمیت بیشتری دارد.
در حال حاضر، داده‌ها از فعالیت پایین ویروس‌های تنفسی در کانادا خبر می‌دهند؛ اما کرونا و آنفلوانزا مسیر افزایشی خود را آغاز کرده‌اند. برای بیشتر مردم این وضعیت به معنای ورود به شرایط اضطراری نیست، بلکه یادآوری شروع فصل بیماری‌های تنفسی است؛ فصلی که توجه به واکسیناسیون، ماندن در خانه هنگام بیماری و مراقبت بیشتر از افراد آسیب‌پذیر می‌تواند تفاوت ایجاد کند.
منابع: سی‌تی‌وی
