پژوهشی تازه نشان میدهد افرادی که بیشتر در فعالیتهای فرهنگی مانند سینما، موزه و تئاتر شرکت میکنند، بهطور میانگین سن فیزیولوژیک پایینتری دارند و ممکن است وضعیت بهتری از نظر شاخصهای مرتبط با پیری داشته باشند. در این مطالعه، اختلاف میانگین سن فیزیولوژیک افراد با مشارکت فرهنگی بیشتر و کمتر حدود سه سال بود؛ با این حال، نتایج پژوهش رابطهٔ علت و معلولی را اثبات نمیکند.
مشارکت در فعالیتهای فرهنگی معمولاً با سرگرمی و تعامل اجتماعی ارتباط دارد، اما شواهد پژوهشی جدید نشان میدهد این فعالیتها ممکن است با برخی شاخصهای سلامت جسمی و روند پیری نیز مرتبط باشند.
در مطالعهای که در نشریهٔ Journal of Epidemiology and Community Health منتشر شده، دادههای افراد ۵۰ساله و بالاتر در انگلستان بررسی شده است. پژوهشگران میزان مشارکت فرهنگی آنها را با شاخصهای مختلف عملکرد بدن مقایسه کردند و دریافتند مشارکت بیشتر با سن فیزیولوژیک پایینتر همراه است.
سن فیزیولوژیک، برخلاف سن شناسنامهای، بر اساس وضعیت عملکرد بدن و مجموعهای از شاخصهای جسمی و بالینی ارزیابی میشود و میتواند کاهش یا افزایش احتمالی در سرعت پیری بدن را نشان دهد. بنابراین، منظور از «جوانتر بودن» در این پژوهش، جوانتر بودن وضعیت فیزیولوژیک بدن است، نه کاهش واقعی سن فرد.
پژوهشگران سن فیزیولوژیک را چگونه محاسبه کردند؟
برای انجام این مطالعه، پژوهشگران مؤسسهٔ علوم توکیو از اطلاعات مطالعهٔ طولی سالمندی انگلستان یا ELSA استفاده کردند. این مطالعه از سال ۲۰۰۲، وضعیت سلامت و شرایط زندگی افراد ۵۰ساله و بالاتر در انگلستان را بررسی میکند.
شرکتکنندگان دربارهٔ میزان حضورشان در فعالیتهای فرهنگی مانند سینما، موزه و تئاتر پاسخ دادند. پژوهشگران بر اساس تعداد دفعات این فعالیتها، برای هر فرد امتیازی بین صفر تا ۱۵ در نظر گرفتند و سپس آن را با وضعیت جسمی افراد مقایسه کردند.
برای بررسی وضعیت جسمی، شاخصهایی مانند فشار خون، وزن، قدرت دست، سرعت راه رفتن، وضعیت تنفس و برخی موارد موجود در آزمایش خون اندازهگیری شدند. پژوهشگران با کنار هم گذاشتن این اطلاعات، تخمینی از «سن فیزیولوژیک» هر فرد به دست آوردند؛ یعنی اینکه بدن او از نظر عملکرد، در چه وضعیتی قرار دارد.
نتایج نشان داد که میانگین سن فیزیولوژیک افرادی که هر چند ماه یکبار در فعالیتهای فرهنگی شرکت میکردند، ۶۶٫۹ سال بود. این رقم در افرادی که مشارکت فرهنگی کمتری داشتند، ۶۹٫۹ سال گزارش شد؛ اختلافی که ممکن است با کاهش نسبی در سرعت پیری فیزیولوژیک مرتبط باشد.
همچنین مشخص شد که بهازای هر یک امتیاز بیشتر در میزان مشارکت فرهنگی، سن فیزیولوژیک افراد بهطور میانگین ۰٫۰۸۵ سال پایینتر بود. به بیان ساده، افرادی که فعالیت فرهنگی بیشتری داشتند، از نظر برخی شاخصهای جسمی وضعیت جوانتری داشتند.
منظور از سن فیزیولوژیک چیست؟
سن شناسنامهای فقط نشان میدهد که چند سال از تولد یک فرد گذشته است. اما سن فیزیولوژیک به وضعیت واقعی بدن نگاه میکند؛ یعنی بررسی میکند که بدن از نظر شاخصهایی مانند فشار خون، قدرت عضلات، تنفس و بعضی آزمایشهای خونی در چه شرایطی قرار دارد. به همین دلیل، ممکن است دو فرد همسن، از نظر وضعیت جسمی تفاوت زیادی داشته باشند.
البته اختلاف حدود سه سال در این پژوهش به این معنا نیست که رفتن به موزه یا سینما میتواند فرد را واقعاً سه سال جوانتر کند. این عدد فقط میانگین سن فیزیولوژیک دو گروه را نشان میدهد. بنابراین، نتیجهٔ مطالعه بیشتر نشاندهندهٔ ارتباط میان فعالیتهای فرهنگی بیشتر و وضعیت جسمی بهتر است و نمیتوان آن را روشی ثابتشده برای کند کردن پیری دانست.
پژوهشگران همچنین به این موضوع توجه داشتند که افراد علاقهمند به فعالیتهای فرهنگی ممکن است از ابتدا شرایط متفاوتی داشته باشند. برای مثال، در این مطالعه، افراد با مشارکت فرهنگی بیشتر، بیشتر زن بودند، احتمال اشتغال بیشتری داشتند و وضعیت سلامت بهتری گزارش میکردند. وضعیت مالی نیز میتواند بر امکان رفتن به سینما، موزه یا تئاتر تأثیر بگذارد. به همین دلیل، پژوهشگران عواملی مانند درآمد، اشتغال و وضعیت سلامت را هم در بررسیهای خود در نظر گرفتند.
فعالیتهای فرهنگی چگونه ممکن است سرعت پیری را کاهش دهند؟
هنوز مشخص نیست که رفتن به سینما، موزه یا تئاتر و مشارکت در این فعالیتهای فرهنگی بهتنهایی باعث کند شدن روند پیری میشود. یکی از احتمالها این است که این فعالیتها معمولاً با عوامل دیگری همراه هستند؛ برای مثال، فرد از خانه بیرون میرود، با دیگران ارتباط برقرار میکند، ذهن خود را درگیر نگه میدارد و کمتر احساس تنهایی میکند. همهٔ این عوامل میتوانند برای سلامت جسم و روان مفید باشند.
پژوهشگران هم معتقدند فعالیتهای فرهنگی ممکن است به ارتباط بیشتر با دیگران، حال روحی بهتر و داشتن سبک زندگی سالمتر کمک کنند. با این حال، هنوز نمیتوان گفت کدامیک از این عوامل بیشترین نقش را در نتیجهٔ مطالعه داشته است.
پژوهش دیگری که در سال ۲۰۲۶ در دانشگاه کالج لندن انجام شد، نتیجهٔ مشابهی داشت. این پژوهش روی ۳۵۵۶ بزرگسال بریتانیایی انجام شد و نشان داد افرادی که بیشتر در فعالیتهای هنری شرکت میکنند، در بعضی معیارها روند افزایش سن آهستهتری دارند؛ نتیجهای که میتواند با کاهش سرعت پیری مرتبط باشد. پژوهشگران برای بررسی این موضوع، تغییرات مربوط به افزایش سن در DNA افراد را بررسی کردند.
با این حال، همهٔ نتایج این مطالعه یکسان نبودند و در بعضی معیارها ارتباط مشخصی میان فعالیت فرهنگی و روند پیری دیده نشد. بنابراین، یافتههای فعلی بیشتر نشان میدهند که فعالیتهای فرهنگی ممکن است با سالمندی سالمتر ارتباط داشته باشند، اما هنوز شواهد کافی برای این ادعا وجود ندارد که سینما رفتن یا موزه دیدن بهطور مستقیم روند پیری را کند میکند.
سینما، موزه یا ورزش؛ کدامیک سرعت پیری را بیشتر کاهش میدهد؟
این یافتهها به این معنا نیست که فعالیتهای فرهنگی میتوانند جای ورزش را بگیرند یا بهتنهایی روند پیری را تغییر دهند. پژوهشگران فقط گفتهاند که ارتباطی که میان فعالیت فرهنگی و وضعیت بهتر بدن دیدهاند، از نظر اندازه با ارتباطی که در برخی پژوهشها برای فعالیت بدنی دیده شده، قابلمقایسه است. این مطالعه ورزش و فعالیت فرهنگی را بهطور مستقیم با یکدیگر مقایسه نکرده است.
سالمندی سالم به یک عامل وابسته نیست. ورزش، تغذیهٔ مناسب، ارتباط با دیگران، سلامت روان و مراقبتهای پزشکی، همگی میتوانند در وضعیت جسمی و روانی افراد در سنین بالاتر نقش داشته باشند. فعالیتهای فرهنگی نیز ممکن است در کنار این عوامل مفید باشند.
رفتن به موزه، تماشای فیلم یا حضور در تئاتر میتواند فرصتی برای بیرون رفتن از خانه، ارتباط با دیگران و فعال نگه داشتن ذهن باشد. با این حال، برای مشخص شدن اینکه این فعالیتها واقعاً میتوانند سرعت پیری بدن را کاهش دهند، به پژوهشهای بیشتری نیاز است. هنوز مشخص نیست بخشی از این ارتباط به خود فعالیت فرهنگی مربوط میشود یا به تفاوتهایی در سبک زندگی و شرایط اجتماعی افرادی که بیشتر در این فعالیتها شرکت میکنند.
منبع: میرور
