ردپای سریال Friends را میتوان در موج جدیدی از کمدیهای موقعیت (سیتکام) آمریکایی دید که درباره جوانان بیستوچندساله ساخته شدهاند و راهی قاب تلویزیون میشوند. با این حال، سریالهای تازهای که میکوشند زندگی نسل Z را به تصویر بکشند، برخلاف این اثر کلاسیک، هنوز نتوانستهاند به پدیدهای ماندگار تبدیل شوند.
«فرندز»؛ محبوبترین الگوی سریالهای نسل Z
هیچ سیتکامی نتوانسته مانند Friends ویژگیهای دوران خود را به تصویر بکشد؛ سریالی متعلق به دهه ۹۰ درباره شش دوست بیستوچندساله ساکن منهتن که به محبوبترین تصویر از نسل X (متولدین ۱۹۶۵ تا ۱۹۸۰) تبدیل شد. در طول تمامی ۱۰ فصل این سریال، بین سالهای ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۴، میانگین بینندگان زنده آن هرگز از ۲۰ میلیون نفر پایینتر نرفت. قسمت پایانی این مجموعه بهتنهایی حدود ۵۲٫۵ میلیون بیننده آمریکایی را پای تلویزیون کشاند و به پربینندهترین قسمت سریال در دهه ۲۰۰۰ تبدیل شد.
تأثیر Friends فراتر از آمار و ارقام بود و موج فرهنگی عظیمی ایجاد کرد؛ از مدل موی معروف «ریچل» گرفته تا ترندهای مد، مانند پیراهنهای بنددار، و تکیهکلامهای ماندگار، مثل How you doin? از «جویی».
محبوبیت این سریال همچنان ادامه دارد؛ بهطوریکه در گزارش سال ۲۰۲۵ مرکز UCLA درباره نوجوانان و تصویر، سریال Friends در رتبه شانزدهم محبوبترین فیلمها و سریالهای نسل Z قرار دارد و در کنار آثار پرطرفدار فعلی، مانند K-Pop Demon Hunters و The Summer I Turned Pretty، به چشم میخورد.
موج سریالهایی که میخواهند «فرندز» جدید باشند
اما آیا سریالی معادل Friends برای نسل Z (متولدین ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۲) وجود دارد که بتواند منعکسکننده زندگی خود آنها باشد؟ موجی از سیتکامهای امروزی تلاش کردهاند با روایت فرازونشیبهای زندگی شخصی و کاری جوانان، همان حس آشنای Friends را برای نسل جدید زنده کنند.
از جمله این آثار میتوان به سریال Not Suitable For Work، ساخته «میندی کالینگ»، اشاره کرد که داستان پنج جوان تازه فارغالتحصیلشده را در منهتن روایت میکند. همچنین فصل دوم سریال پرسروصدا اما صمیمی Adults از شبکه FX آغاز شده است که محور آن زندگی مشترک پنج دوست در منطقه کوئینز است. خارج از نیویورک نیز سریالهای دیگری با الگوبرداری از Friends ساخته شدهاند؛ مانند اثر دیگر کالینگ به نام The Sex Lives of College Girls درباره چهار دوست دانشجو در ورمونت و سریال هنجارشکن I Love LA از شبکه HBO که به قلم «ریچل سنوت»، چهره محبوب اینترنتی، درباره افرادی ساخته شده است که در ساحل غربی آمریکا تلاش میکنند اینفلوئنسر شوند.
با این حال، هیچکدام از این سریالها نتوانستهاند به موفقیت چشمگیری دست یابند. سریال Not Suitable For Work در ماه ژوئن با بازخورد سرد منتقدان و آمار پایین بینندگان پخش شد و همین هفته رسماً لغو شد. سریال The Sex Lives of College Girls نیز در سال ۲۰۲۵، پس از سه فصل، به کار خود پایان داد. اگرچه سریالهای Adults و I Love LA برای فصل دوم تمدید شدهاند، هنوز نتوانستهاند اعتباری فرهنگی نظیر Friends یا سریالهای پرسروصدای امروز، مثل The White Lotus یا The Pitt، کسب کنند.
در ادامه، پنج دلیل ارائه شده است که چرا ساخت «Friends جدید» خوابوخیالی دستنیافتنی به نظر میرسد:
۱. رقابت نابرابر سیتکامها با شبکههای اجتماعی
سریالهای امروزی برای جلب توجه نسل Z باید با حجم عظیمی از محتوا و پیمایش بیانتهای فضای مجازی رقابت کنند. وقتی Friends در سال ۱۹۹۴ پخش شد، نبود نمایشگرهای متعدد و عوامل حواسپرتکن قطعاً به نفع آن تمام شد. طبق گزارش چشمانداز رسانهای Activate در سال ۲۰۲۶، حدود ۴۳ درصد از افراد نسل Z تماشای یوتیوب یا پلتفرمهای ویدئویی شبکههای اجتماعی را به سرویسهای استریم اشتراکی (۳۷ درصد) یا تلویزیون سنتی (۱۲ درصد) ترجیح میدهند. کافی است سریالی در لحظه جذاب نباشد تا الگوریتمهای هوشمند بلافاصله محتوایی پرانرژیتر و جذابتر جلوی چشم کاربر بگذارند.
علاوه بر این، سیتکامهای سنتی معمولاً بیش از ۲۰ قسمت در هر فصل داشتند؛ تا حدی به این دلیل که پخش مجدد روزانه آنها در سایر شبکهها سودآور باشد. اما سیتکامهای امروزی که برای نسل جدید ساخته میشوند، معمولاً قسمتهای بسیار کمتری دارند. تمام سریالهای جدید مشابه Friends بین ۸ تا ۱۰ قسمت در هر فصل دارند؛ این یعنی زمان کافی برای همراهی و صمیمیت با گروه دوستان جدید، چه رسد به عاشق شدن آنها، وجود ندارد.
۲. نویسندگانی که با دنیای واقعی این نسل بیگانهاند
نقطهضعف دیگر در سیتکامهای نسل Z، فاصله میان موضوع داستان و سازندگان سریال است که همگی از نسل هزاره (Millennials) یا مسنتر هستند. «مکس گائو»، روزنامهنگار حوزه سرگرمی، میگوید: «هنوز نویسندگان زیادی از نسل Z نتوانستهاند به این عرصه راه پیدا کنند. تا زمانی که به این نویسندگان بستری برای تعریف قصههای خودشان داده نشود، بازسازی تجربه زیسته یک جوان در فضای اجتماعی و سیاسی امروز کار دشواری خواهد بود.»
نویسندگان Friends نیز یک نسل بزرگتر از شخصیتهای سریال بودند، اما به تصویر کشیدن فرهنگ جوانان امروز که با سرعت بالاتری تغییر میکند، بهمراتب چالشبرانگیزتر است.
بهعنوان مثال، تلاشهای سریال The Sex Lives of College Girls برای استفاده از اصطلاحات عامیانه نسل Z، مانند «دارم اسکرینشات میگیرم، اما با مغزم»، اصلاً جا نیفتاد و مصنوعی و قدیمی به نظر میرسید. سریال Not Suitable For Work نیز به همین دلیل ناموفق بود و اصطلاحات عامیانه جوانان در آن بسیار ساختگی اجرا میشد.
۳. ناامیدی نسل Z، سوژهای سخت برای کمدی
بینندگان معمولاً سیتکامها را برای رسیدن به آرامش و حس خوب تماشا میکنند و Friends قطعاً این نقش را ایفا میکرد. اما ارائه چنین حس خوبی، وقتی اوضاع فعلی نسل Z اصلاً آرامشبخش نیست، کار بسیار سختی است. دکتر «یلدا تی اولس»، بنیانگذار و مدیر مرکز پژوهشگران و داستاننویسان در دانشگاه UCLA، به بیبیسی میگوید: «این نسل از دل پاندمی، کمبود اقتصادی و محیطی سیاسی که تهاجمی است و به آن اعتماد ندارند، بیرون آمده است.»
در آمریکا، نسل Z بالاترین نرخ بیکاری را در میان تمامی گروههای سنی تجربه میکند؛ فرصتهای شغلی مبتدی در حال کاهش است و هوش مصنوعی در حال تعدیل نیروی کار است. این وضعیت را با شرایط نسل X هنگام پخش سریال Friends مقایسه کنید؛ آنها در دوره خوشبینی ناشی از رونق فناوری وارد بازار کار شدند و در نظرسنجیها «بهشدت خوشبین» ارزیابی میشدند.
این مسئله، سازندگان سریالهای کمدی را برای روایت زندگی نسل Z بر سر یک دوراهی سخت قرار میدهد: تجربه متلاطم بزرگ شدن این جوانان را بدون اینکه فضای داستان بیش از حد تاریک شود، به تصویر بکشند. سریال Not Suitable For Work در یکی از قسمتها به ناامیدی شغلی نسل Z اشاره کرد؛ جایی که مشخص شد تست بازیگری جذاب «کِل»، با بازی «نیکلاس دوورنی»، مربوط به یک پروژه ضبط حرکت برای هوش مصنوعی است. اما در باقی موارد، سریال بهشکلی غیرواقعی از واقعیتهای تلخ امروز فاصله داشت.
وقتی شغل و مسکن دیگر سوژه خندهداری نیستند
فصل دوم سریال Adults، برخلاف فصل اول، چالشهای شغلی نسل Z را وارد داستان کرده است؛ بهویژه شخصیت «بیلی»، با بازی «لوسی فرایر»، که در طول فصل برای پیدا کردن یک شغل تماموقت دستوپا میزند.
این سیتکامها در مواجهه با بحران مسکن نسل Z نیز رویکردهای متفاوتی داشتهاند. شخصیتهای Not Suitable For Work، مانند سریال Friends، در آپارتمانهای مجاور هم در منهتن با دکوراسیون شیک زندگی میکردند؛ اما این سبک زندگی که زمان Friends یک رؤیاپردازی شیرین بود، اکنون بیشتر شبیه یک توهم توهینآمیز به نظر میرسد. در مقابل، سریال Adults نگاه دقیقتری به انتظارات پایینتر این نسل از مسکن دارد و هر پنج دوست را در خانه سهخوابه دوران کودکی «سمیر»، با بازی «مالک العسال»، جا داده است.
۴. چالش نمایش تنوع نژادی و فرهنگی در یک ساختار داستانی واحد
سیتکامهای ساختهشده برای نسل جدید، برای اینکه در نگاه طیف وسیعی از مخاطبان ملموس و باورپذیر باشند، با چالش روبهرو هستند. طبق آمار مرکز تحقیقات «پیو»، نسل Z در آمریکا «از نظر نژادی و قومیتی متنوعتر از هر نسل دیگری در گذشته» است. گائو دراینباره میگوید: «به همین دلیل، گنجاندن تنوع این تجربهها در قالب یک سیتکام یکسان کار دشواری است.» این موضوع را با Friends مقایسه کنید که شخصیتهای آن در دایرهای یکدستتر از نظر نژادی و جنسیتی زندگی میکردند؛ قالبی که آن زمان از استانداردهای اصلی تلویزیون محسوب میشد.
سریال The Sex Lives of College Girls تفاوتهای نژادی، قومیتی و هویت جنسیتی را مسائلی حلشده و بیاهمیت نشان داد که سطحی به نظر میرسید. در مقابل، سریال Adults بهخوبی کثرتگرایی بازیگران و ویژگیهای فردی آنها را پذیرفته است؛ از «پل بیکر»، با بازی «جک اینانن»، گرفته تا «آیسا»، با بازی «امیتا رائو»، که مدام از این جنبش اجتماعی به آن جنبش میپرد. اما از منظر قواعد سیتکام، این حجم از تنوع گاهی باعث میشود سریال فاقد تمرکز لازم به نظر برسد.
۵. نسلی که زندگیاش بیش از هر زمان دیگری آنلاین است
سیتکامهای امروزی مشابه Friends نمیتوانند حضور پررنگ اینترنت در زندگی نسل Z را نادیده بگیرند؛ اما به تصویر کشیدن این موضوع هم دردسرهای خودش را دارد. نمایش متنها روی صفحهنمایش از نظر بصری زننده میشود؛ بنابراین، این سریالها به دنبال راههای جایگزین برای نشان دادن غرق شدن در فضای مجازی هستند یا کلاً از آن چشمپوشی میکنند. راهکار سریال Adults این است که کلاً صفحه گوشی را نشان ندهد. از سوی دیگر، Not Suitable For Work تقریباً هیچ اشارهای به برنامههای دوستیابی نمیکند که با توجه به تمرکز سریال بر روابط عاطفی پرفرازونشیب شخصیتها، یک ضعف محسوب میشود.
«Adults»؛ نزدیکترین تلاش به ساخت «فرندز» نسل Z
سریال I Love LA تنها اثری است که فرهنگ دیجیتال امروز را در مرکز توجه قرار داده؛ چراکه داستان آن در میان اینفلوئنسرهای معتاد به گوشی و فعالان صنعت سرگرمی میگذرد. این سریال بهزیبایی تظاهر آنلاین را که در این نسل ریشه دوانده است، به تصویر میکشد؛ همانطور که یکی از اینفلوئنسرها میگوید: «اگر فقط یک لحظه دست بکشی، ناپدید میشوی.»
اما این سیتکام، فراتر از دست انداختن ذهنیت سطحی و ظاهرپرست اینفلوئنسرها، تحلیل عمیقتری از ابعاد زندگی دوگانه نسل Z، میان دنیای واقعی و دنیای آنلاین، ارائه نمیدهد. شغل «مایا» (سنوت) بیش از حد مبهم است و محتوایی که توسط اینفلوئنسر اصلی سریال، یعنی «تالولا» با بازی «اودسا آزیون»، منتشر میشود، هرگز به مخاطب نشان داده نمیشود.
تا به اینجا، سریال Adults هوشمندانهترین نمونه در میان سیتکامهای ساختهشده برای نسل جدید بوده است که توانسته بدون قربانی کردن طنز روان داستان، شخصیتهایی ملموس خلق کند. با توجه به بازخوردهای مثبت فصل دوم، باید دید واکنش عمومی بینندگان به آن چگونه خواهد بود. با این حال، سریالهای کمدی برای به تصویر کشیدن نسل Z بهشکلی که در عین خندهدار بودن، ملموس و واقعی هم باشد و پیدا کردن مخاطبی که ارزش این کار را درک کند، مسیر سخت و پرچالشی پیش رو خواهند داشت.
منبع: بیبیسی
