«ترامپ» پس از چند ماه مذاکره با «مارک کارنی»، نخست‌وزیر کانادا، بالاخره با اعمال تعرفه ۵۰ درصدی برای کالاهای کانادایی موجب گسست تجاری آمریکا و کانادا شد و مسیر را برای همکاری جدید کانادا و قاره اروپا باز کرد.
به گزارش رسانه هدهد کانادا، در پی این اتفاق و با هدف کاهش سریع وابستگی اقتصادی به آمریکا، مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا نه‌تنها دست به انجام اقدامات مشابه زد، بلکه وارد روابط تازه‌ای با آسیا و اروپا شد.
همین موضوع موجب شد که اتحادیه اروپا نیز موضوع عضویت وابسته کانادا را مطرح کرده و مورد بررسی قرار دهد؛ چراکه این عضویت می‌تواند زمینه همکاری گسترده‌تر کانادا و اتحادیه اروپا را در حوزه‌های تجارت، انرژی، مواد معدنی حیاتی، فناوری، هوش مصنوعی، امنیت و دفاع فراهم کند.
همکاری جدید کانادا و اتحادیه اروپا چه مزایایی برای شهروندان دارد؟
در صورت تحقق این پیشنهاد و پیوستن کانادا به اتحادیه اروپا به‌عنوان عضو وابسته، پیامدهای مثبتی در راستای کاهش میزان وابستگی تجاری به آمریکا مانند تجارت آسان‌تر و متنوع‌تر، تردد و کار بدون ویزا و تنوع‌بخشی به اقتصاد برای کانادا و کانادایی‌ها پیش‌روی خواهد بود.
منافع اروپا از قبل این عضویت چیست؟
به گفته «ورنر آنت‌وایلر»، اقتصاددان دانشگاه بریتیش کلمبیا، با توجه به اینکه اروپا پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ در شرایطی متزلزل و شکننده قرار دارد؛ بنابراین تلاش می‌کند وابستگی خود به واردات انرژی از روسیه را کاهش دهد و بر همین اساس در سایه همکاری استراتژیک کانادا و کشورهای اروپا، عضویت در این اتحادیه به معنی منبع جدید انرژی برای قاره سبز خواهد بود.
وی اظهار داشت: شرکت‌های اروپایی می‌توانند از طریق قراردادهایی موسوم به قراردادهای سوآپ (Swap Contracts)، تأمین پایدار گاز از کانادا را تضمین کنند. در این نوع قراردادها، برای مثال، محموله‌ای که قرار است به آسیا ارسال شود، می‌تواند با محموله دیگری که مقصد آن سواحل اروپا است، مبادله شود.
«ریچل دوران»، مدیر اجرایی سازمان Clean Energy Canada، نیز این شرایط را فرصتی امیدوارکننده برای تأمین مواد معدنی حیاتی مورد نیاز اروپا می‌داند؛ موادی که می‌توانند به این قاره در کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی و توسعه ظرفیت تولید انرژی پاک کمک کنند.
منافع امنیتی برای اروپا و کانادا
«اورسولا فون در لاین»، رئیس کمیسیون اروپا، طی سخنانی در پارلمان اروپا ضمن حمایت از تشکیل شورای امنیت اروپا گفت: مدت‌هاست درباره ایجاد سازوکاری در سطح رهبران برای تمرکز بر امنیت قاره‌مان گفت‌وگو کرده‌ایم؛ سازوکاری که شرکایی مانند کانادا، نروژ، اوکراین، بریتانیا و دیگر کشورها نیز در آن مشارکت داشته باشند.
وی افزود: با توجه به ماهیت و ابعاد خطراتی که با آن روبه‌رو هستیم، این موضوع اکنون فوریت بیشتری پیدا کرده است. به همین دلیل، دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را برای تبدیل شدن شورای امنیت اروپا به یک واقعیت ارائه خواهیم کرد.
استقبال کانادایی‌ها از عضویت کانادا
نظرسنجی‌های صورت‌گرفته نشان می‌دهد که حدود ۸۰ درصد کانادایی‌ها از این اقدام خرسند بوده و خواستار افزایش همکاری‌های کشورشان با اتحادیه اروپا هستند.
کسب منافع بدون عضویت
مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا تاکنون علی‌رغم استقبال از تعمیق روابط با اروپا و کسب منافع از قاره سبز، تأکید دارد که کانادا درصدد عضویت کامل در اتحادیه اروپا نیست، بلکه بیشتر به‌دنبال کاهش هرچه سریع‌تر وابستگی اقتصادی کشورش به آمریکا و گسترش روابط تجاری و امنیتی با اروپا و سایر شرکای بین‌المللی است.
چه کسانی موافق این عضویت هستند؟
داده‌ها نشان می‌دهد ارزش تجارت کالا و خدمات میان کانادا و اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۷۸.۶ میلیارد دلار کانادا بوده است. همچنین سرمایه‌گذاری متقابل دو طرف قابل‌توجه است؛ سرمایه‌گذاری مستقیم کانادا در اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۹۷ میلیارد دلار و سرمایه‌گذاری اتحادیه اروپا در کانادا حدود ۱۹۴ میلیارد دلار برآورد شده است. توافق تجاری CETA نیز پایه مهمی برای این روابط است.
این توافق از سال ۲۰۱۷ به‌صورت موقت اجرایی شده و تجارت کالا و خدمات میان دو طرف از آن زمان رشد قابل‌توجهی داشته است. در سال ۲۰۲۵، تجارت دوجانبه کالا و خدمات اتحادیه اروپا و کانادا به حدود ۱۳۰ میلیارد یورو رسید.
حامیان نزدیکی بیشتر با اروپا می‌گویند چنین رابطه‌ای می‌تواند به کانادا امکان دهد بازارهای صادراتی خود را متنوع‌تر کند، همکاری‌های فناوری و صنعتی را توسعه دهد و در زمینه مواد معدنی حیاتی، انرژی و زنجیره‌های تأمین همکاری بیشتری با کشورهای اروپایی داشته باشد.
به گفته فون در لاین، اروپا اکنون به سازوکاری جدید نیاز دارد که در کنار مفاد دفاع جمعی ناتو عمل و با تهدیدهای ترکیبی نوظهور مقابله کند؛ تهدیدهایی که هنوز به آستانه قانونی حملات نظامی مسلحانه نمی‌رسند.
طرح ایجاد این نهاد امنیتی جدید در شرایطی مطرح شده است که بسیاری از کشورهای اروپایی این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا ترامپ در صورت وقوع یک بحران امنیتی در اروپا، برای کمک به این قاره وارد عمل خواهد شد یا خیر.
پنتاگون در اوایل سال جاری دستور کاهش شمار نیروهای آمریکایی مستقر در آلمان را صادر کرد و بنا بر گزارش‌ها، واشنگتن می‌خواهد کشورهای اروپایی تا سال ۲۰۲۷ بخش عمده‌ای از مسئولیت دفاع متعارف از قاره اروپا در چارچوب ناتو را بر عهده بگیرند.
عضویت وابسته در توافق همکاری کانادا و کشورهای اروپا چیست؟
عضویت وابسته مفهومی جدید در معاهدات اتحادیه اروپا است و پیش از این وجود نداشته است. این مفهوم با روند رسمی عضویت در اتحادیه اروپا تفاوت دارد؛ روندی که شامل ارائه درخواست عضویت، دریافت وضعیت نامزدی، مذاکرات طولانی‌مدت و اجرای مجموعه‌ای از معیارها و اصلاحات است.
بر اساس ماده ۴۹ معاهده اتحادیه اروپا، هر کشور اروپایی که ارزش‌های اتحادیه را رعایت کند می‌تواند برای عضویت درخواست دهد؛ بنابراین، کانادا به‌عنوان کشوری غیراروپایی که هدفش کاهش خطرات وابستگی مستقیم به آمریکا است، برای عضویت کامل در اتحادیه اروپا واجد شرایط نیست؛ مگر آنکه معاهده اتحادیه اروپا تغییر کند.
اتحادیه اروپا پیش از این نیز روابط ویژه‌ای با کشورهای غیرعضو داشته است؛ از جمله منطقه اقتصادی اروپا، چارچوب‌های جمعی مانند مشارکت شرقی و مشارکت‌های دوجانبه تخصصی با کشورهای مختلف. با این حال، هنوز مشخص نشده است که عضویت وابسته کانادا در عمل دقیقاً چه حقوق، تعهدات و سازوکارهایی خواهد داشت.
پیشنهاد فون در لاین پس از توافق‌های اخیر در زمینه دفاعی و تقویت روابط تجاری آزاد میان کانادا و اتحادیه اروپا مطرح شده است. این طرح همچنین با اظهارات اخیر کارنی در مجمع جهانی اقتصاد در داووس ارتباط دارد؛ جایی که نخست‌وزیر کانادا راهبردی مبتنی بر نقش قدرت‌های میانی را تشریح کرد و خواستار تعمیق اتحاد میان کشورهای دموکراتیک برای افزایش تاب‌آوری جمعی در شرایط رقابت قدرت‌های بزرگ شد.
مخالفت ترامپ با عضویت کانادا در اتحادیه اروپا
در پی مطرح شدن پیشنهاد فون در لاین برای عضویت کانادا در اتحادیه اروپا، ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا این پیشنهاد را خنده‌دار خواند و گفت اگر این نزدیکی را اقدامی خصمانه تلقی کند، ممکن است تعرفه‌های سنگینی علیه اروپا وضع یا تجارت با اروپا را متوقف کند.
«براد ستتسر»، مشاور ارشد پیشین دفتر نماینده تجاری آمریکا در دولت «جو بایدن»، گفت: من فکر می‌کنم تا حدی خطر دارد که کانادا از آمریکا فاصله بگیرد، اما نباید در این رابطه اغراق کرد.
وی افزود: در نهایت کانادا و ایالات متحده شرکای تجاری همیشگی یکدیگر هستند، هرچند که روند همکاری آینده‌دار کانادا و اتحادیه اروپا نیز با جدیت دنبال می‌شود.
