شواهد تصویری از حمله آمریکا به قشم نشان میدهد این کشور یک بمب ۲۰۰۰ پوندی (معادل حدودی ۹۰۷ کیلوگرم) را بر خانهای در ایران انداخته و ۳ نفر را کشته است. تحلیل نیویورکتایمز نشان میدهد این سلاح که از بزرگترین بمبهای موجود در تسلیحات آمریکا به شمار میرود، به خانهای در یک منطقهی پرجمعیت اصابت کرده است.
شواهد تصویری و جزئیات حمله به جزیرهی قشم
بر اساس تحلیلی از تصاویر ویدئویی، عکسها و دادههای ماهوارهای که توسط کارشناسان تسلیحاتی و روزنامهی نیویورکتایمز انجام شده، ایالات متحده بامداد پنجشنبه با حمله به جزیرهی قشم، یک خانهی مسکونی را با بمب ۲۰۰۰ پوندی هدف قرار داده است. مقامهای ایرانی اعلام کردند در این حمله، یک زن و شوهر به همراه پسر دو سالهشان کشته شدند. به گفتهی آنها، دو فرزند دیگر این خانواده زنده از زیر آوار بیرون کشیده شدند.
ابعاد گودال و ردپای بمب سنگین مارک-۸۴
اندازهی گودال ایجادشده و ترکشهای بهجامانده از مهمات نشان میدهد سلاح بهکاررفته، یک بمب ۲۰۰۰ پوندی از نوع «مارک-۸۴» (Mark-84) بوده که از بزرگترین بمبهای مورد استفاده در ارتش آمریکا است. زمان و محل این حملات با منطقه و زمان عملیات نیروهای آمریکا همخوانی دارد. این شواهد سؤالاتی را در مورد هدف اصلی آمریکا و علت استفاده از چنین بمب ۲۰۰۰ پوندی در قشم مطرح کرده است.
این حمله محلهای پرجمعیت در جزیرهی قشم، واقع در تنگهی هرمز در جنوب ایران، را هدف قرار داده و به نظر میرسد بخشی از موجی از حملات بوده که آمریکا اعلام کرده در واکنش به حملات پیشین ایران به یک پایگاه مورد استفاده نیروهای آمریکایی در «اردن» انجام داده است. نیویورکتایمز هیچ نشانهای از وجود پایگاه یا مرکز نظامی در نزدیکی این خانه نیافته و گزارشی نیز از تلفات نظامی در این حمله، که معمولاً توسط مقامات ایرانی اعلام میشود، وجود ندارد.
به گفتهی مقامات ایرانی، حدود ۲۰ خانوار همسایه در اثر این حمله آمریکا آواره شدهاند و تصاویر منتشرشده نشان میدهد آوار و خودروهای آسیبدیده تا شعاع بیش از ۶۰ متری پراکنده شدهاند. بر اساس تحلیل تصاویر، در همین موج از بازتاب پرتاب بمب ۲۰۰۰ پوندی در قشم، دو انبار در خارج از شهر نیز تخریب شدهاند.
سکوت سنتکام درباره اهداف حمله آمریکا به قشم
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) که صبح پنجشنبه از حمله به اهدافی در جنوب ایران خبر داده بود، اعلام کرد در حال بررسی گزارشهای مربوط به تلفات غیرنظامیان است، اما به سؤالات دربارهی هدف دقیق حمله، مهمات استفادهشده یا اقدامات احتیاطی برای محافظت از غیرنظامیان پاسخی نداد. کاپیتان «تیم هاوکینز»، سخنگوی سنتکام گفت: «از این گزارشها مطلع هستیم و در حال بررسی آنها میباشیم. ارتش آمریکا هرگز غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد.»
نیویورکتایمز جزئیات موجود در ویدئوهای مردمی و خبری را با تصاویر ماهوارهای تطبیق داد تا محل دقیق حمله آمریکا و اندازهی گودال ناشی از بمب ۲۰۰۰ پوندی در قشم را مشخص کند. این حمله که در محلهی «چاهتنگو» شهر قشم (منطقهای با خانههای کاملاً بههمفشرده) رخ داده، چند بنا را ویران کرده و گودالی به عرض دستکم ۹ متر به جای گذاشته است.
ارزیابی کارشناسان و تطبیق شواهد با کیتهای هدایتشونده جیدام
«ترور بال»، تکنسین سابق خنثیسازی تسلیحات ارتش آمریکا و تحلیلگر مرکز تحقیقات تسلیحات (ARS)، با اشاره به کیتهایی که بمبهای هدایتنشده را به مهمات هدایتشونده ماهوارهای تبدیل میکنند گفت: «ابعاد گودال و میزان خسارت به سازهها با یک بمب ۲۰۰۰ پوندی مارک-۸۴ متصل به کیت هدایتکنندهی «جیدام» (JDAM) مطابقت دارد.» او افزود تصاویر منتشرشده در رسانههای ایران از حمله به قشم، قطعاتی از این کیتهای هدایتکننده را نشان میدهد، هرچند نیویورکتایمز مستقیماً نتوانسته محل کشف این ترکشها را تایید کند.
«فردریک گراس»، مشاور فرانسوی تسلیحات نیز که همان تصاویر را بررسی کرده، تایید کرد ابعاد گودال با بمب هوایی ۲۰۰۰ پوندی مارک-۸۴ در قشم همخوانی دارد. او توضیح داد به نظر میرسد بمب به جای انفجار در سطح، زیر زمین منفجر شده و خاک شنی منطقه بخشی از موج انفجار را جذب کرده و نیرو را به سمت پایین هدایت کرده است؛ موضوعی که میزان تخریب در اطراف را محدودتر کرده است.
آقای گراس همچنین قطعهی فلزی بهجامانده را بخش انتهای بالهی کیت هدایت جیدام تشخیص داد.
ملاحظات حقوقی دربارهی استفاده از مهمات سنگین در مناطق شهری
طبق اعلام یکی از دفاتر ارتش آمریکا که مدیریت مهمات پنتاگون را بر عهده دارد، تسلیحاتی با این ابعاد معمولاً برای «ساختمانها، خطوط راهآهن و شریانهای ارتباطی» استفاده میشوند. کارشناسان میگویند استفاده از یک بمب ۲۰۰۰ پوندی در مناطق پرجمعیت مانند قشم میتواند آسیبهای شدیدی به غیرنظامیان وارد کند.
اگرچه هنوز مشخص نیست هدف مورد نظر آمریکا در این حمله به قشم چه کسی یا چه چیزی بوده است، حقوق بشردوستانه بینالمللی از طرفهای درگیر میخواهد میان مزیت نظامی مورد انتظار و خسارت احتمالی به غیرنظامیان توازن برقرار کنند.
«تام داننبام»، استاد حقوق دانشگاه استنفورد در این باره گفت: «نیروی مهاجم باید تمام اقدامات احتیاطی ممکن را برای کاهش آسیب به غیرنظامیان به کار گیرد؛ از جمله در انتخاب مهمات، زمان حمله و در صورت امکان، با دادن هشدارهای قبلی و مؤثّر.» او افزود انتخاب یک مهمات ۲۰۰۰ پوندی در یک منطقه پرجمعیت «با این تعهد قانونی قابل توجیه نیست.»
هویت قربانیان انفجار بمب ۲۰۰۰ پوندی در قشم
خبرگزاری فارس به نقل از «احمد نفیسی»، معاون استاندار هرمزگان، هویت کشتهشدگان این حمله آمریکا به قشم را «زهرا جعفری»، همسرش «قیصر جعفری» (راننده تاکسی) و فرزندشان سینا اعلام کرد.
در گزارش ویدئویی خبرگزاری مهر، ساعتی روی دیوار یکی از خانههای ویرانشده دیده میشود که درست پیش از ساعت ۳:۴۰ بامداد به وقت محلی متوقف شده است؛ یعنی تنها چند دقیقه پس از زمانی که سنتکام اعلام کرد حملات خود به ایران را در آن شب آغاز کرده است.
به گفتهی مقامات ایرانی، دو فرزند بازماندهی خانواده جعفری به نامهای محمدرضا و مهدی همچنان در بیمارستان بستری هستند اما وضعیت آنها پایدار گزارش شده است.
منبع: نیویورکتایمز
