محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، از بررسی احتمال تغییر دکترین هسته‌ای ایران در صورت وقوع جنگی تازه خبر داده است؛ موضوعی که در هفته‌های اخیر با افزایش درخواست‌ها در داخل حکومت برای بازنگری در سیاست هسته‌ای تهران، بار دیگر به یکی از مهم‌ترین محورهای مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا تبدیل شده است. با این حال، رضایی می‌گوید هنوز تصمیم رسمی در این زمینه اتخاذ نشده است.
افزایش فشارها برای بازنگری در سیاست هسته‌ای ایران
رضایی شامگاه شنبه ۹ آبان در گفت‌وگو با صداوسیما تأیید کرد که احتمال ادامه سیاست هسته‌ای فعلی در صورت وقوع جنگ دوباره، در حال بررسی است. او گفت: «این بحث الان مطرح است که اگر دوباره جنگ شود، آیا می‌خواهیم همان دکترین سابق را داشته باشیم یا نه؟»
به گفته رضایی، حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران باعث شده بخشی از جامعه درباره ادامه رویکرد پیشین ایران پرسش‌هایی مطرح کنند و خواستار تجدیدنظر در این سیاست باشند. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که برخی چهره‌های سیاسی و مذهبی حکومت نیز اخیراً خواستار تغییر دکترین هسته‌ای ایران شده‌اند.
محمدجواد حاج‌علی‌اکبری، امام جمعه موقت تهران، روز جمعه از ضرورت بازنگری در این دکترین و حرکت به سمت دستیابی به سلاح هسته‌ای سخن گفت. او مدعی شد که ۷۰ درصد مردم بر اساس نظرسنجی‌های اخیر از این تغییر حمایت می‌کنند. اما منبعی برای این آمار ارائه نکرد.
عباس گودرزی، سخنگوی هیات‌رئیسه مجلس، نیز شهریورماه خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) و تغییر دکترین هسته‌ای ایران را تصمیم‌هایی «سهل‌الوصول» توصیف کرده بود.
با وجود این مواضع، رضایی ۱۹ شهریور تأکید کرده بود که حکومت ایران همچنان به فتوای آیت‌الله علی خامنه‌ای درباره ممنوعیت سلاح هسته‌ای پایبند است. درنتیجه برنامه‌ای برای خروج از ان‌پی‌تی یا تغییر دکترین خود ندارد.
شرط تهران برای مذاکره هسته‌ای و موضع واشینگتن
رضایی در مصاحبه اخیر خود تأکید کرد که در صورت ورود مذاکرات به موضوع هسته‌ای، تهران پیش از هر چیز خواستار به‌رسمیت‌شناخته‌شدن حقوق خود بر اساس پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای خواهد بود.
در مقابل، دولت دونالد ترامپ بارها مخالفت خود را با دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای اعلام کرده است. رئیس‌جمهور آمریکا تأکید کرده اجازه نخواهد داد ایران به چنین سلاحی دست پیدا کند.
«مارکو روبیو»، وزیر خارجه آمریکا، نیز روز شنبه بار دیگر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را یکی از اهداف اساسی دولت ترامپ دانست.
نامه ونس؛ نشانه‌ای از تغییر لحن آمریکا؟
بخش دیگری از اظهارات رضایی به مکاتبات اخیر با جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اختصاص داشت. او تأیید کرد که نامه ونس را مطالعه کرده است. اما هنوز پاسخی به آن نداده است. رضایی درباره محتوای این نامه گفت: «لحن نامه کاملاً تغییر کرده و این علامت بسیار خوبی است.» او این تغییر لحن را نشانه‌ای از تثبیت آنچه «پیروزی و اقتدار ملت ایران» خواند، دانست. همچنین درباره جزئیات مکاتبه افزود: «چون آن‌ها هم چیزی از نامه را مطرح نکرده‌اند، من هم فعلاً چیزی نمی‌گویم.»
پیش‌تر رسانه‌های آمریکایی گزارش داده بودند که ونس در نامه‌ای به رضایی پیشنهاد ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای ایران و آمریکا را مطرح کرده است. با این حال، ترامپ گفته بود هدف از این مکاتبه صرفاً گفت‌وگو درباره ورود اقلام پزشکی و کمک‌های بشردوستانه به ایران بوده است.
شروط جدید ایران درباره تنگه هرمز
رضایی همچنین از تفاوت شروط جدید تهران با مفاد تفاهم‌نامه اسلام‌آباد سخن گفت؛ تفاوت‌هایی که به گفته او، مدیریت تردد دریایی در تنگه هرمز و سازوکار اجرای تعهدات را در بر می‌گیرد.
بر اساس توضیحات او، ایران خواستار ثبت مسیر مشترک کشتیرانی ایران و عمان در تنگه هرمز در سازمان بین‌المللی دریانوردی (آیمو) است. تهران همچنین می‌خواهد عبور کشتی‌ها از این مسیر تحت مدیریت ایران انجام شود. او افزود که در چارچوب شروط تازه، سازوکار دریافت وجوه، راستی‌آزمایی و تضمین اجرای تعهدات نیز تغییر کرده است.
رضایی با تأکید بر اولویت تغییر رفتار آمریکا و پذیرش شروط تهران گفت ایران پیش از ورود به گفت‌وگو درباره موضوعات دیگر، خواستار تحقق این مطالبات است.
این تحولات در حالی دنبال می‌شود که میانجی‌های قطری و پاکستانی در روزهای اخیر تلاش‌های خود را برای دستیابی به توافق میان تهران و واشینگتن و جلوگیری از دور تازه حملات نظامی افزایش داده‌اند.
منبع: رادیوفردا
