افزایش قیمت انسولین در پنج سال گذشته، در کنار محدودیت دسترسی به برخی انواع خارجی این دارو، هزینه و دشواری تأمین داروی مورد نیاز بیماران دیابتی را افزایش داده است. موضوعی که به گفته متخصصان، در صورت کاهش یا قطع مصرف دارو به دلیل مشکلات مالی، می‌تواند به عوارض جدی و پرهزینه پزشکی منجر شود.
بر اساس اعلام باقر لاریجانی، رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم، در آبان ۱۴۰۴ حدود ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در ایران به دیابت مبتلا بودند و حدود ۹ میلیون نفر نیز در مرحله پیش‌دیابت قرار داشتند. شیوع دیابت در میان بزرگسالان به حدود ۱۴ درصد رسیده بود و سالانه نزدیک به ۵۰۰ هزار نفر به جمع مبتلایان اضافه می‌شدند.
افزایش قیمت انسولین در کنار محدودیت دسترسی
بررسی قیمت‌های اعلام‌شده از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۵ نشان می‌دهد بازار انسولین در ایران از تغییرات سیاست‌های ارزی، وضعیت واردات، تولید داخلی، پوشش بیمه‌ای و محدودیت عرضه تأثیر گرفته است.
در آذر ۱۴۰۰، قیمت یک ویال ۳۰۰ واحدی انسولین قلمی خارجی که پیش‌تر حدود ۵۰ تا ۷۰ هزار تومان بود، به حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تومان رسید. همچنین در همان دوره، گزارش‌ها از بیش از دو برابر شدن قیمت انواع انسولین قلمی ایرانی نیز حکایت داشت.
در واکنش به وابستگی بازار به واردات، مسئولان سازمان غذا و دارو بر افزایش تولید داخلی تأکید کردند. در همین راستا، نخستین انسولین قلمی گلارژین تولید داخل در بهمن ۱۴۰۰ وارد بازار شد تا بخشی از نیاز بیماران از طریق تولید داخلی تأمین شود.
با این حال، تولید داخلی به‌تنهایی نتوانست مانع افزایش قیمت و مشکلات دسترسی به برخی انواع انسولین در ایران شود.
انسولین‌های خارجی؛ از افزایش قیمت تا تحویل ناقص نسخه
قیمت برخی انسولین‌های خارجی در سال‌های بعد نیز افزایش قابل توجهی داشت. برای نمونه، در خرداد ۱۴۰۳ گزارش‌های بازار دارو نشان می‌داد قیمت هر قلم انسولین نوورپید که حدود دو سال پیش از آن نزدیک به ۳۵ هزار تومان بود، به حدود ۱۴۵ هزار تومان رسیده است. قیمت هر قلم انسولین توجئو نیز در همان زمان حدود ۲۵۰ هزار تومان اعلام شد.
همزمان، برخی بیماران از تحویل ناقص دارو در داروخانه‌ها خبر می‌دادند. بر اساس گزارش‌های منتشرشده در خرداد ۱۴۰۳، در مواردی از پنج قلم انسولین تجویزشده، تنها دو یا سه قلم به بیمار تحویل داده می‌شد و بیمار برای تهیه باقی دارو ناچار بود هزینه آزاد بپردازد.
این وضعیت نشان می‌دهد هزینه واقعی درمان فقط به قیمت رسمی دارو یا میزان پوشش بیمه‌ای محدود نیست. بیمارانی که سهمیه بیمه‌ای خود را به‌طور کامل دریافت نمی‌کنند یا به نوع مشخصی از انسولین نیاز دارند، ممکن است با هزینه‌های بیشتری روبه‌رو شوند. همچنین تغییر نوع انسولین برای این بیماران باید با نظر پزشک انجام شود.
قطع درمان می‌تواند به عوارض جدی منجر شود
ایرج خسرونیا، رئیس هیئت‌مدیره جامعه پزشکان متخصص داخلی ایران، درباره پیامدهای افزایش قیمت دارو و دشوار شدن دسترسی به انسولین به تجارت‌نیوز می‌گوید: «اگر قیمت دارو آن‌قدر افزایش یابد که بخشی از بیماران توان پرداخت آن را نداشته باشند، احتمال نیمه‌کاره ماندن درمان افزایش پیدا می‌کند.»
به گفته او، کاهش یا قطع انسولین در بیمارانی که به این دارو وابسته‌اند، می‌تواند در کوتاه‌مدت باعث افزایش شدید قند خون و بروز عوارضی مانند کتواسیدوز دیابتی، ضعف، بیهوشی و حتی کما شود.
در بلندمدت نیز کنترل نامناسب دیابت خطر آسیب به چشم‌ها، کلیه‌ها، عروق و اندام‌ها را افزایش می‌دهد. در موارد شدید، این عوارض ممکن است به گانگرن و قطع عضو منجر شوند.
هزینه سنگین امروز یا هزینه سنگین‌تر در آینده؟
خسرونیا تأکید می‌کند که افزایش قیمت انسولین در ایران صرفا یک مساله اقتصادی نیست. به گفته او، اگر بیمار به دلیل ناتوانی مالی مصرف دارو را کاهش دهد یا درمان را به تأخیر بیندازد، ممکن است در آینده با هزینه‌های بسیار بیشتری برای بستری شدن، درمان عوارض کلیوی، مشکلات بینایی، زخم پای دیابتی و سایر عوارض مزمن مواجه شود.
او در همین زمینه می‌گوید: «پایین نگه داشتن هزینه دسترسی به انسولین را باید نوعی سرمایه‌گذاری برای کاهش هزینه‌های آینده نظام سلامت دانست.»
در نتیجه، تأمین پایدار انسولین و حفظ توان مالی بیماران برای ادامه درمان، علاوه بر اهمیت مستقیم آن برای سلامت مبتلایان به دیابت، می‌تواند از تحمیل بخشی از هزینه‌های سنگین‌تر درمان عوارض این بیماری به نظام سلامت جلوگیری کند.
منبع: تجارت‌نیوز
