در حالی که آمار تلفات عبور دستهجمعی مهاجران مراکشی به سبته به مرز ۱۰۰ نفر نزدیک میشود، شهر مرزی فنیدق در شمال مراکش شاهد صحنههای دردناکی از انتظار و بیخبری خانوادههایی است که با در دست داشتن تصویر فرزندان و نزدیکان خود، چشم به راه نشانهای از عزیزان مفقودشدهشان هستند و امیدوارند در میان کسانی که همچنان در حال بازگشت هستند، نشانی از دوستان یا نزدیکان خود پیدا کنند.
چشمانتظاری پشت سیمهای خاردار
صدها نفر در شهر فنیدق مراکش، در نزدیکی مرز سبته تحت حاکمیت اسپانیا، گرد هم آمدهاند و عکسهای عزیزان گمشدهی خود را به عابران نشان میدهند؛ به این امید که نشانی از آنها پیدا کنند. این شهر مرزی هفته گذشته پس از انتشار تصاویر تلاش حدود ۷۲ هزار نفر برای ورود به سبته، به یکی از کانونهای اصلی اخبار جهان تبدیل شد.
روز سهشنبه، در حالی که وزرای کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای بررسی تنشهای ناشی از این بحران در یک ویدئوکنفرانس اضطراری شرکت کرده بودند، نگاهها در سوی مراکشی مرز سبته به آمار تکاندهنده قربانیان و مفقود شدن مهاجران مراکشی دوخته شده بود.
به گفته مقامات محلی، دستکم ۸۸ نفر در سبته و ۱۱ نفر دیگر در مراکش جان خود را از دست دادهاند، در حالی که دهها نفر همچنان مفقود هستند و خانوادههایشان در انتظار یافتن خبری از آنها به سر میبرند.
خدیجه که از روز شنبه در مرز منتظر مانده و موج بازگشتکنندگان را برای یافتن نشانی از پسر ۲۳ سالهاش زیر نظر دارد، میگوید: «من فقط همین یک پسر را دارم. هیچ خبری از او ندارم و به موبایلش هم جواب نمیدهد.» او از خانهاش در طنجه به مرز آمده است. زیرا حدس میزند پسر بیکارش نیز در میان افرادی بوده که تلاش کردهاند از مرز عبور کنند. او با اندوه میگوید: «او به من نگفته بود که قصد عبور دارد. این یک فاجعه است.»
اخراج ۴۸ ساعتهی مهاجران و انتقاد شدید نهادهای حقوق بشری
وزیر کشور اسپانیا روز سهشنبه اعلام کرد برآورد میشود حدود ۷۰ هزار نفر از افرادی که اواخر هفته گذشته وارد سبته شده بودند، طی روزهای اخیر به مراکش بازگردانده شدهاند.
در پی انتشار مطالبی در تیکتاک، فیسبوک و واتساپ مبنی بر اینکه مراکش اجازه عبور از مرز را میدهد، هزاران نفر خود را به شهر فنیدق مراکش رساندند تا به موج مهاجرانی بپیوندند که قصد ورود به خاک اسپانیا را داشتند.
مادرید بلافاصله با همکاری رباط، پایتخت مراکش، عملیات بازگرداندن مهاجران را آغاز کرد. همچنین بیشتر افرادی را که از مرز عبور کرده بودند، ظرف ۴۸ ساعت به مراکش بازگرداند؛ اقدامی که همزمان با بحران سیاسی ناشی از درخواستها برای تعلیق اسپانیا از منطقه رفتوآمد آزاد شنگن انجام شد.
برخی از بازگشتکنندگان میگویند داوطلبانه به کشورشان بازگشتهاند. «عبدالسلام»، جوان ۱۹ ساله اهل قنیطره در شمالغرب مراکش، میگوید: «چند روز گرسنه بودم و وجودم پر از ترس شده بود.» او توضیح داد یکی از ساکنان سبته به او پناه داده و غذا و محل خواب در اختیارش گذاشته بو.، اما در نهایت تصمیم گرفت به خانه بازگردد. به گفته او: «ارزشش را ندارد، برای همه کار پیدا نمیشود.»
در مقابل، برخی دیگر میگویند به اجبار از سبته اخراج شدهاند. «سیمو» ۲۱ ساله، اهل تطوان، میگوید: «پلیس گروهی از ما را محاصره کرد و تا خود مرز اسکورت نمود. ما واقعاً حق انتخابی نداشتیم.»
هشدار یونیسف دربارهی سرنوشت کودکان ناپدیدشده
روز سهشنبه، دولت اسپانیا اعلام کرد که برآورد میشود حدود ۲ هزار نفر از افرادی که از مرز عبور کردهاند، همچنان در سبته حضور داشته باشند. این آمار شامل دستکم ۸۶۲ کودک بدون همراه است که بهطور رسمی ثبت شدهاند. همزمان، یونیسف اسپانیا هشدار داد دهها کودک دیگر نیز ممکن است بدون هیچگونه حمایت در خیابانهای شهر سرگردان باشند؛ موضوعی که نگرانیها درباره مفقود شدن مهاجران مراکشی را افزایش داده است.
«سوزانا هیدالگو»، کارشناس مهاجرت یونیسف، در گفتوگو با شبکه تلویزیونی TVE گفت: «کودکان خردسال زیادی از مرز عبور کردهاند و هنوز نمیدانیم چه تعداد از آنها ناپدید شدهاند.» او وضعیت سبته را «بسیار دشوار» توصیف کرد. پلیس اسپانیا نیز روز سهشنبه اعلام کرد دفتری ویژه برای ثبت و پیگیری گزارشهای مربوط به افراد مفقودشده در سبته راهاندازی کرده است. اقدامی که در پی افزایش موارد مفقود شدن مهاجران مراکشی انجام شده است.
جنگ اتهامات میان مادرید و رباط
چند روز پس از این هجوم ناگهانی، پرسشها دربارهی علت آن همچنان بیپاسخ مانده است. اتهامهایی دربارهی نقش احتمالی مراکش مطرح شده؛ «خوان خسوس ویواس»، رهبر محافظهکار سبته، گفته است: «بسیاری احساس کردند این رویداد، اگر سازماندهی نشده، دستکم توسط مراکش تشویق یا تسهیل شده است.»
این گمانهزنی از سوی یکی از مقامات ارشد مراکش رد شد. این مقام به خبرگزاری فرانسپرس گفت: «این سادهانگاری است که بگوییم مراکش باید صرفا از زور برای متوقف کردن آنها استفاده میکرد. این نگاه نشاندهندهی عدم درک کامل این پدیده است.» وی افزود: «در یک نقطه، نیروهای نظامی مراکش دیگر نمیتوانستند با مهاجران مقابله کنند زیرا تعداد آنها بسیار زیاد بود. همچنین انگیزه برای عبور بسیار قوی بود. آیا اسپانیا با دیدن آمدن آنها میتوانست با استفاده از سلاح و نیروهای امنیتی جلوی آنها را بگیرد؟ این امکانپذیر نیست.»
روزنههای امید در میان اخبار تلخ
در شهر فنیدق مراکش نیز ابهام دربارهی آنچه رخ داده، ادامه دارد. خانوادههایی که در مرز جمع شدهاند، با صدایی آهسته از سرنوشت نامعلوم عزیزانشان سخن میگویند. با این حال، بسیاری از خانوادهها همچنان امیدوارند و به اخبار امیدوارکنندهای دل خوش کردهاند که این روزها شنیده میشود.
منبع: دگاردین
