آنچه از چند مدرسه در حومه‌ی کمبرخوردار پاریس آغاز شد، اکنون به اعتراضی سراسری در بیش از ۱۲۰۰ دبیرستان فرانسه تبدیل شده است؛ دانش‌آموزان می‌گویند کمبود معلم، کلاس‌های شلوغ و فرسودگی مدارس فقط مشکلات آموزشی نیست، بلکه نابرابری میان مناطق مختلف کشور را تشدید می‌کند و فرصت‌های آینده‌ی آنان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
«آدرس ما نباید آینده‌مان را تعیین کند»
در دبیرستان «لوکوربوزیه» در شمال پاریس، یک دانش‌آموز ۱۵ ساله با در دست داشتن پلاکاردی که روی آن نوشته شده بود «آدرس ما نباید آینده‌مان را تعیین کند»، در تجمع مقابل مدرسه شرکت کرد.
«آمیلیا»، این دانش‌آموز، به خبرگزاری رویترز گفت هدف او و دیگر معترضان برخورداری از حقوق برابر با دانش‌آموزان سایر مناطق فرانسه است. به گفته‌ی او، مسئولان آموزش و پرورش به اندازه‌ی کافی در مدارس حومه‌ی شهرها سرمایه‌گذاری نمی‌کنند.
این اعتراض‌ها اواخر شهریور از یک دبیرستان در حومه‌ی پاریس شروع شد و به دیگر مناطق کمبرخوردار اطراف پایتخت و سپس خود پاریس و شهرهایی مانند مارسی، استراسبورگ، تور و لیل گسترش یافت.
«مایسا»، دانش‌آموز ۱۷ ساله‌ی همین مدرسه که قصد دارد در آینده معلم زبان انگلیسی شود، می‌گوید سال گذشته در آزمون زبان فرانسه دبیرستان شرکت کرد، در حالی که مدرسه‌ی او اساسا معلم زبان فرانسه نداشت.
او به رویترز گفت: «این شرایط مناسبی برای درس خواندن نیست.»
مدرسه بدون امکانات ابتدایی و چالش کمبود معلم
مشکل کمبود نیروی آموزشی در لوکوربوزیه به حدی است که از آغاز سال تحصیلی برخی کلاس‌های ریاضی، علوم انسانی، زبان انگلیسی و ورزش برگزار نشده‌اند. «کریمه کارا علی»، نماینده‌ی منتخب والدین در این مدرسه، این کمبودها را از عوامل اصلی شکل‌گیری اعتراض‌ها می‌داند.
این وضعیت در سطح منطقه نیز گسترده است. طبق نظرسنجی اتحادیه‌های آموزشی، دو سوم مدارس منطقه‌ی «سن-سن-دنی» با کمبود معلم مواجهند. روز پنج‌شنبه حدود دو سوم دبیرستان‌های این منطقه در اعتراض‌ها شرکت کردند.
دانش‌آموزان، والدین و معلمان علاوه بر کمبود معلم، از وضعیت نامناسب بهداشتی مدارس و کمبود پرستار و مددکار اجتماعی نیز انتقاد دارند.
«لوئیز پاترنوستر»، نماینده‌ی بخش آموزشی اتحادیه‌ی کارگری «س‌ژ‌ت» در سن-سن-دنی، می‌گوید منابع اختصاص‌یافته به این منطقه با شمار دانش‌آموزان و نیازهای آموزشی آن‌ها تناسب ندارد. او گفت برخی مدارس حتی به آب آشامیدنی دسترسی ندارند و کمبود معلم باعث از دست رفتن بخشی از ساعات آموزشی دانش‌آموزان شده است.
معلم ها هم از کمبود نیرو شکایت دارند
در «پانتن»، در شمال شرقی پاریس، «دیلان روش»، معلم یکی از مدارس، در کنار دانش‌آموزانش در اعتراض‌ها شرکت کرد. او می‌گوید مطالبات دانش‌آموزان همان مشکلاتی است که معلمان نیز پیشتر در نامه‌ای به مسئولان آموزش منطقه مطرح کرده بودند؛ از جمله کلاس‌های پرجمعیت و کمبود پرستار و مددکار اجتماعی. به گفته‌ی روش، این کمبودها برای دانش‌آموزانی که مشکلات یادگیری دارند یا در خانواده‌هایی با شرایط اقتصادی دشوار زندگی می‌کنند، پیامدهای شدیدتری دارد.
معترضان بخشی از این وضعیت را به کاهش نیروی انسانی در نظام آموزشی نسبت می‌دهند. دولت فرانسه در سال ۲۰۲۶ بیش از ۳ هزار و ۲۰۰ پست معلمی را در سراسر کشور حذف کرد.
از سوی دیگر، داده‌های وزارت آموزش فرانسه نشان می‌دهد هزینه‌ی متوسط آموزش هر دانش‌آموز دوره‌ی متوسطه طی بیش از یک دهه عملا ثابت مانده و حتی اندکی کاهش یافته است؛ این رقم از حدود ۱۱ هزار و ۹۱۰ یورو در سال ۲۰۱۰ به ۱۱ هزار و ۶۶۰ یورو در سال ۲۰۲۴ رسیده است.
بودجه‌ای که کمتر از تورم رشد می‌کند
موج اعتراض های دانش‌آموزان در شرایطی گسترش یافته که دولت فرانسه بودجه‌ی سال ۲۰۲۷ را ارائه کرده است؛ بودجه‌ای که همزمان با برنامه‌ی کاهش هزینه‌ها در بخش‌های مختلف تدوین شده است. بر اساس این طرح، بودجه‌ی آموزش، بدون احتساب حقوق بازنشستگی معلمان، با ۱.۷ درصد افزایش به ۶۵ میلیارد و ۵۳۰ میلیون یورو خواهد رسید. این رشد کمتر از نرخ تورم پیش‌بینی‌شده است.
«ادوارد ژوفره»، وزیر آموزش فرانسه، با تاکید بر اینکه آموزش همچنان یکی از اولویت‌های دولت است، افزایش محدود بودجه را به کاهش جمعیت دانش‌آموزی مرتبط دانسته است. اما برای معترضان، مساله تنها میزان بودجه نیست؛ آن‌ها می‌گویند کاهش منابع در مناطقی که از پیش با محرومیت بیشتری روبرو هستند، شکاف آموزشی را عمیق‌تر می‌کند.
بیش از ۵ هزار بازداشت
گسترش اعتراض های دانش‌آموزان اکنون به یکی از چالش‌های سیاسی دولت فرانسه تبدیل شده است. بر اساس آمار وزارت کشور فرانسه، در روزهای گذشته بیش از ۵ هزار نفر در جریان این اعتراض‌ها بازداشت شده‌اند. در برخی نقاط نیز پلیس برای متفرق کردن معترضان از گاز اشک‌آور و گلوله‌های پلاستیکی استفاده کرده است.
اگرچه بخش عمده‌ی اعتراض‌ها مسالمت‌آمیز بوده، در برخی مناطق درگیری میان معترضان و پلیس رخ داده، به مدارس و اموال عمومی آسیب وارد شده و شماری از دانش‌آموزان، کارکنان مدارس و نیروهای پلیس مجروح شده‌اند.
«لوران نونز»، وزیر کشور فرانسه، این وضعیت را «فضای خشونت غیرقابل قبول» توصیف کرده و خواستار بازگشت آرامش شده است.
در مقابل، شماری از دانش‌آموزان و معلمان از استفاده‌ی پلیس از زور علیه نوجوانان انتقاد کرده‌اند.
سابقه‌ای چند دهه‌ای اعتراض در میان دانش‌آموزان فرانسه
«اولیس رابات»، پژوهشگر علوم سیاسی در دانشگاه پاریس، این جنبش را نشانه‌ی افزایش نقش مناطق شهری به حاشیه رانده‌شده در سیاست ملی فرانسه می‌داند. به گفته‌ی او، هنگامی که خدمات عمومی مانند آموزش دولتی دچار مشکل می‌شوند، کسانی که در پایین‌ترین سطوح اجتماعی قرار دارند، شدیدترین پیامدها را متحمل می‌شوند.
گستردگی اعتراض‌های کنونی در میان دانش‌آموزان دبیرستانی فرانسه کم‌سابقه توصیف شده است.
«کلمنس کاردون-کنت»، استاد دانشگاه «پل والری» و پژوهشگر حوزه‌ی بودجه‌ی آموزش، می‌گوید آخرین جنبش سراسری دانش‌آموزان دبیرستانی با چنین ابعادی و با مطالبه افزایش بودجه‌ی آموزشی به دهه‌ی ۱۹۹۰ بازمی‌گردد.
آن اعتراض‌ها پس از آن شکل گرفت که دولت امکان شرکت شمار بسیار بیشتری از دانش‌آموزان را در آزمون «باکالوریا» – آزمون پایان دوره متوسطه و مسیر معمول ورود به دانشگاه – فراهم کرد، بدون آنکه منابع مدارس متناسب با این افزایش رشد کند.
جنبش آن دوره در نهایت به افزایش بودجه‌ی آموزشی انجامید، اما هزینه‌ی سرانه‌ی آموزش در سال‌های بعد بار دیگر تقریبا ثابت ماند.
اکنون بیش از سه دهه بعد، اعتراض تازه بار دیگر از مدارس مناطق کمبرخوردار سر برآورده است؛ با این تفاوت که دانش‌آموزان امروز خواسته‌ی خود را صرفا افزایش امکانات نمی‌دانند. برای آن‌ها، مساله‌ی اصلی این است که محل زندگی نباید تعیین کند چه کیفیتی از آموزش دریافت می‌کنند و چه فرصتی برای ساختن آینده‌ی خود خواهند داشت.
منبع: رادیوفردا
