ارتش آمریکا اعلام کرد نیروهای این کشور روز شنبه، در پی سرنگونی پهپادهای پرتابشده از سوی ایران به سمت تنگه هرمز، مواضع راداری ساحلی ایران را هدف قرار دادند. این اقدام که بخشی از حملات گستردهتر سنتکام محسوب میشود، تازهترین تنش در منطقه است و میتواند روند مذاکرات و تلاشها برای تثبیت آتش بس میان ایران و آمریکا را با چالشهای بیشتری روبهرو کند.
یک مقام آمریکایی به رویترز گفت ارتش آمریکا بر این باور است که هدف این چهار پهپاد ایرانی، خطوط کشتیرانی منطقه بوده است. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در شبکهی اجتماعی ایکس اعلام کرد که پس از این حادثه و در پی حملات موشکی صورتگرفته به ایران، مواضع نظارتی در «گروک» و جزیرهی قشم را که هر دو در تنگهی هرمز قرار دارند، هدف قرار داده است.
در مقابل، سپاه پاسداران ایران اعلام کرد که در پاسخ به حملات آمریکا، پایگاههای این کشور در منطقه را هدف حملات موشکی قرار داده است. همچنین به سمت چهار نفتکش که قصد داشتند بدون اجازه از تنگهی هرمز عبور کنند، شلیک کرده است.
رسانههای دولتی کویت گزارش دادند که پدافند هوایی این کشور حملات موشکی و پهپادی با منشا ناشناس را رهگیری کرده است. همزمان در بحرین نیز آژیرهای خطر به صدا درآمد و از ساکنان خواسته شد به پناهگاه بروند. ایران اعلام کرد که پایگاههای آمریکا در هر دو کشور را با موشک های بالستیک هدف قرار داده است. اما ارتش آمریکا گفت شش موشک رهگیری شده و موشک هفتم نیز به هدف نرسیده است.
مذاکرات در سایه درگیریهای پراکنده
مذاکرات میان تهران و واشنگتن در سایه جنگ سهماهه ادامه دارد، اما شروط ایران برای توافق با آمریکا روند گفتوگوها را وارد مرحلهای پیچیده کرده؛ همزمان ادامه درگیریهای منطقهای امید به دستیابی سریع به توافق را کمرنگ کرده است.
تهران به عنوان بخشی از هرگونه توافق، خواهان دسترسی به میلیاردها دلار درآمد نفتی خود، لغو تحریمهای صادرات نفت خام، رفع محاصرهی بنادر خود از سوی آمریکا و کنترل بر تنگهی هرمز است. ایران عملاً این تنگه را که قبل از جنگ حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکرد، مسدود کرده است.
ادعای ترامپ دربارهی موشک های نظامیِ باقیمانده در ایران
«دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، به دلیل افزایش قیمت بنزین با فشارهای سیاسی داخلی فزایندهای برای پایان دادن به این جنگ نامحبوب مواجه است. او به شبکهی انبیسی گفت اگرچه بیشتر تاسیسات تولید پهپاد نابود شده است، اما حجم موشک های شلیکنشده که در انبارها باقیمانده، نشان میدهد که ارتش ایران هنوز به حدود یکپنجم تسلیحات خود دسترسی دارد.
بر اساس بخشهایی از مصاحبهی ترامپ با برنامهی «Meet the Press» شبکهی انبیسی که روز جمعه منتشر شد، او با تمرکز روی موشک های شلیکشده و مقایسهی آن با بخشهای باقیمانده در زرادخانهها، دربارهی توان نظامی ایران گفت: «آنها تعدادی موشک و پهپاد دارند. اگر بخواهم درصدی بگویم، شاید ۲۱ تا ۲۲ درصد از موشک هایشان باقی مانده باشد. این تعداد موشک زیادی است، اما وضعیتی نیست که در شروع حملهی ما داشتند.»
ترامپ در پاسخ به این سوال که چرا رهبران ایران با وجود شرایط سختی که او توصیف میکند، تمایل بیشتری برای توافق نشان نمیدهند، گفت: «چون آنها قوی و مغرورند. کارهایی هست که هرگز فکرش را هم نمیکردند انجام دهند اما اکنون مجبور به انجامش خواهند بود. چارهی دیگری ندارند و این کمی زمان میبرد.»
جهش قیمت نفت و تهدید امنیت غذایی جهان
پس از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۱۰ اسفند، تهران در پاسخ به حملات نظامی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، موشکها و پهپادهایی را به سمت کشورهای حوزهی خلیج فارس که میزبان پایگاههای آمریکایی هستند شلیک کرد و در پی این اقدامات، فشار به ایران و متحدانش در تنگهی هرمز تا حد زیادی صنعت کشتیرانی را متوقف نمود.
این مناقشه باعث افزایش قیمت نفت و اختلال در زنجیرهی تامین سایر کالاها شده است. برنامهی جهانی غذای سازمان ملل متحد روز جمعه اعلام کرد که افزایش هزینههای سوخت و حملونقل، میلیونها نفر را در آستانهی گرسنگی قرار داده است.
«محسن رضایی»، مشاور رهبر ایران، روز جمعه به سیانان گفت که یکی از مهمترین شروط ایران برای توافق با آمریکا، آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده کشور توسط دولت ترامپ است. وی همچنین هشدار داد که در صورت از سرگیری حملات سنتکام، تبعات سنگینی متوجه ایران و کل منطقه خواهد شد و آمریکا وارد یک «دالان تاریک» میشود.
شعلهور شدن درگیریها با وجود توافق آتش بس میان ایران و آمریکا
در درگیری موازی در لبنان، گروه مسلح حزبالله که همسو با ایران است، روز جمعه اعلام کرد دو حمله علیه نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان، از جمله در نزدیکی قلعهی «شقیف» که اخیراً تصرف شده، انجام داده است. در همین حال، دستگاههای امنیتی لبنان اعلام کردند حملات هوایی اسرائیل، شهرکهایی را در سراسر جنوب لبنان هدف قرار داده است.
ایران ضمن تأکید دوباره بر حمایت خود از حزبالله، خواستار عقبنشینی اسرائیل از جنوب لبنان شده است. به گفته مقامهای ایرانی، شروط ایران برای توافق با آمریکا شامل توقف حملات هوایی و زمینی، پایان فشارهای نظامی سنتکام و کاهش تنشهای منطقهای است؛ موضوعی که تهران آن را پیشنیاز هرگونه آتش بس با واشینگتن میداند.
آتش بس شکننده در منطقه؛ از غزه تا کویت
دور جدید درگیریها میان حزبالله و اسرائیل از اوایل اسفند آغاز شد. در پی این حملات حزبالله اعلام کرد که اقداماتش در حمایت از تهران و در پاسخ به حملات اخیر بوده است. این در حالی است که فشارهای روزافزون سنتکام در خلیج فارس به ایران، با مخالفت شدید گروههای مقاومت روبهرو شده و «نعیم قاسم»، رهبر حزبالله، این هفته توافقنامه با میانجیگری آمریکا میان اسرائیل و دولت لبنان برای توقف درگیریها در لبنان را رد کرد. این توافق شامل عقبنشینی اسرائیل نبود و حزبالله نیز در این مذاکرات حضور نداشت.
اسرائیل به حملات خود در جنوب لبنان ادامه داده و اعلام کرده است که با وجود افزایش اختلافات با آمریکا، نیروهایش عقبنشینی نکرده و عملیات خود را در این کشور متوقف نخواهند کرد.
«نبیه بری»، رئیس پارلمان لبنان و متحد حزبالله، روز جمعه گفت در صورتی با عقبنشینی این گروه از جنوب لبنان موافقت میکند که نیروهای اسرائیلی نیز همزمان سرزمینهای تحت اشغال خود در این کشور را ترک کنند.
علاوه بر لبنان، ساکنان غزه، شمال اسرائیل و کویت نیز در این هفته هدف حملات بودهاند. آن هم در شرایطی که آتش بس میان ایران و آمریکا با میانجیگری واشینگتن همچنان برقرار است. با این حال، به گفته دونالد ترامپ، این آتشبس به معنای «شلیک با شدت ملایمتر» است و نه توقف کامل درگیریها.
منبع: رویترز
