ایران روز جمعه در حالی که گمانهزنیها درباره ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک با دولت آمریکا همچنان در جریان است، تحریمهای اقتصادی جدید این کشور را محکوم کرد و آن را تروریسم دولتی خواند. همزمان، رهبر ایران اعلام کرد اقداماتی را که میتواند به انسجام اجتماعی آسیب بزند، ممنوع کرده است؛ اقدامی که در بحبوحهی نگرانیها از احتمال بروز ناآرامی در داخل کشور در پی افزایش فشارهای اقتصادی انجام شده است.
تشدید تحریمها؛ مانع ازسرگیری مذاکرات دیپلماتیک با دولت آمریکا
با ورود جنگ به ماه ششم و بنبست مذاکرات، دولت رئیسجمهور «دونالد ترامپ» تلاشهای خود را برای فلج کردن اقتصاد ایران شدت بخشیده و کارزار تحریمی جدید خود را روز دی اقتصادی (D-day) توصیف کرده است.
این موج تازهی تحریمها فشار ناشی از جنگ بر اقتصاد ایران را تشدید میکند؛ اقتصادی که نرخ تورم سالانهی آن در ماه گذشته به ۶۶ درصد رسید. در این میان، اختلاف بر سر چگونگی بازگشایی ایمن خطوط کشتیرانی تنگه هرمز همچنان مهمترین مسئلهی حلنشده در این درگیری و اصلیترین مانع برای دستیابی به توافق صلح است.
واشینگتن به کشورها هشدار داده است که روابط تجاری خود با ایران را کاهش دهند تا مقامات تهران به ازسرگیری مذاکرات جدید با آمریکا ترغیب شوند، در غیر این صورت ممکن است با تحریمهای ثانویه روبهرو شوند؛ هرچند وزارت خزانهداری این کشور تاکنون از اعمال واقعی چنین مجازاتهایی خودداری کرده است.
محکومیت تحریمها؛ گره کور ازسرگیری مذاکرات جدید با آمریکا
وزارت خارجه ایران روز جمعه در بیانیهای اعلام کرد تمامی کشورها بر اساس قوانین بینالمللی موظف هستند از اجرای تحریمهای آمریکا علیه تهران خودداری کنند. این وزارتخانه افزود مشارکت در اجرای این تحریمها به معنای همدستی در تحمیل ارادهی غیرقانونی یک کشور بر کشورهای مستقل است.
وزارت خارجه ایران تحریمهای جدید آمریکا را جنایت علیه بشریت خواند و گفت این اقدامات سلامت و معیشت میلیونها غیرنظامی را بهطور جدی به خطر میاندازد. تهران همچنین از سایر کشورها و نهادهای سازمان ملل متحد خواست از حاکمیت قانون دفاع کنند.
رهبر ایران مقامها را به پرهیز از اظهارات دلسردکننده فراخواند
«آیتالله مجتبی خامنهای»، رهبر ایران، که در حملهی ۲۸ فوریه، که به کشته شدن پدرش انجامید، زخمی شده و از آن زمان در انظار عمومی دیده نشده است، روز جمعه در بیانیهای کتبی گفت به مقامها دستور داده است از «هر اقدامی که به انسجام اجتماعی آسیب میزند» خودداری کنند.
او از مقامهای حکومت خواست از بیان هرگونه «اظهارات دلسردکننده که انگیزهی ملی و عمومی را تضعیف میکند» پرهیز کنند. این اظهارات در حالی مطرح شده که در میان رهبران ایران این نگرانی وجود دارد که فشار مالی بیشتر بر اقتصاد آسیبدیده از جنگ بتواند به اعتراضات منجر شود.
آیتالله مجتبی خامنهای همچنین از دولت خواست مشکلات اقتصادی و معیشتی، از جمله تورم، بیکاری و افزایش قیمتها، و همچنین نحوهی مدیریت بازار کالاها و خدمات را بهطور جدی پیگیری کند.
تحریمهای جدید، یک بانک مصری را هدف میگیرد
یک مقام آمریکایی روز جمعه به رویترز گفت دولت ترامپ قصد دارد محدودیتهایی بر شعب اماراتی بانک مصری بانک مصر به دلیل انجام معاملات تجاری با تهران اعمال کند. این مقام گفت در صورت نهایی شدن این مقررات پیشنهادی، توانایی شعبههای امارات بانک مصر برای پردازش تراکنشها از طریق موسسات مالی آمریکا سلب خواهد شد.
مقامات خزانهداری همچنین تحریمهایی علیه یک نهاد مستقر در هنگکنگ و یک فرد مرتبط با بانک ملی ایران صادر کردند که در اطلاعیهای در وبسایت این وزارتخانه منتشر شده است.
میانجیگران برای بازگشایی تنگهی هرمز وارد عمل شدند
در حالی که آمریکا بر کارزار فشار اقتصادی خود تمرکز کرده است، کشورهای دیگر در پی احیای تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ هستند.
میانجیگران بر روند بازگشایی کامل و ایمن تنگه هرمز تمرکز کردهاند؛ تنگهای که پیش از آغاز جنگ، حدود ۲۰ درصد از عرضه نفت جهان از آن عبور میکرد و اکنون وضعیت آن همچنان بزرگترین مانع در مسیر دستیابی به توافق صلح است.
«شیخ محمد بن عبدالرحمان آل ثانی»، نخستوزیر قطر، گفت در جریان مذاکرات روز پنجشنبه با مقامهای ایرانی در تهران، بر اهمیت بازگشت کشتیرانی در تنگهی هرمز به وضعیت پیش از جنگ و تضمین عبور آزاد کشتیها تاکید کرده است.
پیام ایران به آمریکا: فشار جواب نمیدهد
«عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران، روز جمعه مذاکرات با نخستوزیر قطر را سازنده توصیف کرد و بار دیگر ضمن تاکید بر ازسرگیری مذاکرات جامع با مقامات آمریکا، از این کشور خواست فشارهای نظامی و اقتصادی علیه ایران را متوقف کند.
عراقچی در شبکهی اجتماعی ایکس نوشت: «بازگرداندن دیپلماسی به مسیر اصلی غیرممکن نیست. این امر به درک یک واقعیت ساده از سوی آمریکا بستگی دارد: فشار جواب نمیدهد.»
قطر، متحد آمریکا، و پاکستان در ماه ژوئن به میانجیگری برای دستیابی به یک تفاهمنامه کمک کردند که به برقراری آتشبس منجر شد، اما این آتشبس خیلی زود بر اثر اختلاف میان ایران و آمریکا بر سر تنگهی هرمز از هم فروپاشید.
تهران شروط خود برای بازگشایی تنگهی هرمز را آماده میکند
پس از آنکه آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه جنگ را آغاز کردند، ایران تهدید کرد هر کشتیای را که بدون مجوز این کشور از تنگه هرمز عبور کند، هدف قرار خواهد داد. این تهدید موجب کاهش شدید رفتوآمد کشتیها و افزایش قیمت نفت شد.
آمریکا تاکید دارد که تنگهی هرمز باید بهعنوان یک آبراه بینالمللی، باز باقی بماند.
«محسن رضایی»، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز پنجشنبه گفت ایران در حال آماده کردن فهرستی از شروط خود برای بازگشایی تنگه هرمز است. شروطی که ایران در گذشته مطرح کرده شامل پایان محاصرهی بنادر ایران از سوی آمریکا، پرداخت غرامت و لغو تحریمها بوده است.
ترافیک کشتیها در هرمز همچنان بسیار پایین است
فرماندهان ارتش آمریکا میگویند نیروهای این کشور برای تسریع در بازگشایی خطوط دریایی، مینهای دریایی را که ماهها پیش توسط سپاه ایران در منطقه تنگه هرمز کار گذاشته شده بود، پاکسازی کردهاند.
ترامپ بارها گفته است تنگهی هرمز باز است، اما بسیاری از کشتیها به دلیل تهدیدهای ایران از عبور از این مسیر خودداری کردهاند. خدمات ردیابی کشتیها نیز میزان فعالیت در این تنگه را حدود ۵ تا ۱۵ درصد سطح معمول برآورد کردهاند.
دادههای اولیه کشتیرانی که روز جمعه منتشر شد نشان داد تنها هفت کشتی حامل کالا روز پنجشنبه از تنگهی هرمز عبور کردهاند؛ این رقم یک روز قبل ۱۷ کشتی بود و از میانگین ۱۵ کشتی در ۱۰ روز گذشته نیز کمتر است.
بازار خود را با شرایط جدید خلیج فارس وفق میدهد
با وجود تردد پایین کشتیها از تنگهی هرمز و مطرح شدن زمزمههای ازسرگیری مذاکرات تازه با آمریکا، قیمت نفت روز جمعه کاهش یافت و در مسیر ثبت کاهش هفتگی قرار گرفت. تحلیلگران میگویند نشانههایی وجود دارد که با وجود بنبست دیپلماتیک، حجم بیشتری از نفت از تنگه عبور میکند و تولیدکنندگان نیز بهتدریج خود را با شرایط جدید در منطقهی خلیج فارس وفق میدهند.
منبع: رویترز
