ایران پس از مختل کردن کشتیرانی در تنگهی هرمز، اکنون سیگنالهایی نشان میدهد که ممکن است خطرناکترین کارت خود را رو کند؛ استفاده از متحدان حوثی خود در یمن برای بستن «تنگه باب المندب» در دریای سرخ. اقدامی که جبههی جدیدی را علیه واشینگتن باز کرده و دو شریان حیاتی انرژی جهان را به خطر میاندازد.
به گفتهی تحلیلگران، در حالی که حملات ایالات متحده به داخل خاک ایران شدت گرفته و حملات حوثیها نیز به طور همزمان افزایش یافته است، تهران با گسترش تهدیدها علیه تجارت جهانی و منابع انرژی به فراتر از خلیج فارس، به دنبال گسترش دامنهی درگیری و افزایش فشار بر واشینگتن است.
ائتلاف دو تنگه و کابوس نفت ۲۰۰ دلاری
ایران پیش از این با مختل کردن تردد در تنگهی هرمز، قدرت ارزشمندترین دارایی استراتژیک خود را به نمایش گذاشته است. اکنون به نظر میرسد این کشور آمادهی گشودن دومین اهرم فشار در تنگه باب المندب است. آبراه باریکی که دریای سرخ را به خلیج عدن متصل میکند و بخش عمدهای از صادرات نفت عربستان و سهم قابلتوجهی از تجارت دریایی جهان از آن عبور میکند.
بر اساس گزارش وبسایت «پرس تیوی» ایران، یک مقام ارشد یمنی روز دوشنبه هشدار داد که در صورت ادامهی حملات عربستان به یمن، نیروهای مسلح این کشور آمادهی بستن تنگه باب المندب هستند. اقدامی که به گفتهی او میتواند قیمت نفت را به ۲۰۰ دلار در هر بشکه برساند.
«محمد الفرح»، عضو دفتر سیاسی جنبش انصارالله یمن، اعلام کرد که واشینگتن، عربستان سعودی را به حمله به یمن تحریک میکند و چنین اقدامات تحریکآمیزی هرگز به نفع ایالات متحده نخواهد بود. او هشدار داد: «اگر وضعیت فعلی وخیمتر شود، تنگه باب المندب و تنگه هرمز در یک ائتلاف عملیاتی بسته خواهند شد. در آن صورت، قیمت نفت در شوکی هولناک به ۲۰۰ دلار در هر بشکه خواهد رسید.»
گسترش درگیری از خلیج فارس به دریای سرخ
تحلیلگران میگویند اگر تنگهی هرمز قویترین اهرم استراتژیک تهران است، بابالمندب ممکن است آخرین ذخیرهی استراتژیک بزرگ آن باشد.
«فواز جرجس»، پژوهشگر مسائل خاورمیانه به رویترز گفت: «ایران آماده است تا آخر خط برود.» به گفتهی او، تهران به واشینگتن نشان میدهد که میتواند هر دو تنگهی حیاتی را به طور همزمان تهدید کند. همچنین ماهیت درگیری را از یک تقابل دوجانبه به چالشی برای مسیرهای دریایی پشتیبان تجارت جهانی انرژی تغییر دهد. او افزود: «اکنون تهران تنشها را هم در سطح منطقهای و هم فرامنطقهای افزایش میدهد. پیام این است که نه تنها هرمز، بلکه تنگه باب المندب نیز در معرض خطر است.»
جنگ فرسایشی و افزایش گامبهگام تنشها
تحلیلگران معتقدند خطر اصلی، بازگشت فوری به یک جنگ تمامعیار نیست. بلکه گسترش تدریجی و بیوقفهی درگیریها است که در آن هر یک از طرفین بدون ورود به تقابل مستقیم، سطح تنش را بالا میبرند.
با گسترش درگیری از خلیج فارس به دریای سرخ، تهدید روزافزون علیه تجارت و منابع انرژی میتواند فشارها بر واشینگتن و تهران را برای بازگشت به مذاکرات افزایش دهد؛ پیش از آنکه دو آبراه حیاتی نفت جهان به میدان اصلی این نبرد تبدیل شوند.
«دنیس راس»، مذاکرهکنندهی سابق صلح خاورمیانه ایالات متحده، اظهار داشت که از دیدگاه واشینگتن، «مساله این است که چگونه میتوان محاسبات ایران را به سمتی تغییر داد که دوباره آمادهی مذاکره شوند. البته نه فقط برای گفتگو، بلکه برای دستیابی به توافقی که قابل قبول باشد.»
حملات حوثی های یمن به کشتیرانی تجاری
حوثی های یمن پیش از این نشان دادهاند که میتوانند تجارت جهانی را از طریق بابالمندب فلج کنند. پس از آغاز جنگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳، این گروه تحت حمایت ایران حملاتی را علیه کشتیرانی تجاری در دریای سرخ آغاز کرد. همچنین اعلام نمود که کشتیهای مرتبط با اسرائیل را در حمایت از فلسطینیان هدف قرار میدهد.
این اقدام شرکتهای بزرگ کشتیرانی را مجبور کرد تا مسیر کشتیهای خود را به سمت جنوب آفریقا تغییر دهند که این امر هزینههای حملونقل را افزایش داد. همچنین منجر به حملات هوایی آمریکا و بریتانیا و همچنین تشکیل یک ماموریت دریایی چندملیتی برای حفاظت از کشتیرانی شد.
گزینهی نهایی ایران در سناریوی جنگ تمامعیار
«آندریاس کریگ»، مدرس ارشد دانشکدهی مطالعات امنیتی «کینگز کالج» لندن، تهدید جدید حوثی های یمن را به عنوان «گزینهی نهایی» دیگری برای ایران پس از هرمز توصیف کرد. گزینهای که سپاه پاسداران تنها در صورتی از آن استفاده خواهد کرد که به این نتیجه برسد که بازگشت به یک جنگ تمامعیار اجتنابناپذیر شده است. اما او هشدار داد که اگر واشینگتن حملات خود را به زیرساختهای حیاتی ایران تشدید کند، تهران ممکن است با استفاده از متحدان یمنی خود برای بستن بابالمندب پاسخ دهد. درنتیجه شوک اقتصادی ناشی از تنگهی هرمز را دوچندان کند.
موضع کشورهای عربی در بنبست دیپلماسی
«عبدالعزیز صقر»، رئیس مرکز تحقیقات خلیج فارس در عربستان سعودی، گفت کشورهای حوزهی خلیج فارس به طور فزایندهای بر این باورند که دیپلماسی با ایران به بنبست رسیده است. هرچند که هرگونه تقابل گستردهتر هزینههای سنگینی را به منطقه تحمیل خواهد کرد.
صقر بیان کرد «هم ایران پیروز و هم ایران شکستخورده پیامدهایی جبران ناپذیری برای منطقه دارند.»، همچنین در این رابطه افزود: «بسیاری از کشورهای خلیج فارس ممکن است هزینههای دومی را، در صورتی که منجر به ایجاد یک محیط امنیتی پایدارتر در منطقه شود، پذیرفتنیتر بدانند.»
او گفت که حوثی های یمن توانایی مختل کردن ناوبری در بابالمندب را نیز دارند. اما بعید است بدون دستور صریح تهران دست به تشدید تنش بزنند. وی افزود که هرگونه تلاش حوثیها برای تهدید کشتیرانی میتواند واکنش نظامی گستردهتر ایالات متحده و شرکایش را با هدف تضعیف جدی توانمندیهای این گروه به همراه داشته باشد.
منبع: رویترز
